PRİMER KUTANÖZ ANAPLASTİK BÜYÜK HÜCRELİ LENFOMA
ÖZET
Primer kutanöz anaplastik büyük hücreli lenfoma, deriden başlayan CD30 pozitif bir T hücreli lenfomadır. Deriyi de tutabilen sistemik anaplastik büyük hücreli lenfomadan ayrılması gerekir. Deri biyopsisinin tek başına bu ayrımı her zaman yapamaması nedeniyle muayene ve uygun evreleme birlikte değerlendirilir. Hastalık çoğunlukla deride sınırlı kalır; bu özellik, deri dışı hastalığın hiç araştırılmayacağı anlamına gelmez. Tanının deri lenfomaları konusunda deneyimli patoloji değerlendirmesiyle doğrulanması önemlidir.
Lezyon genellikle hızla büyüyen kırmızı-mor bir nodül veya plak şeklindedir; yüzeyi ülserleşebilir. Histoloji, öykü ve muayeneyle birlikte yorumlanır. Lenfomatoid papüloz, sistemik lenfoma ve bazı reaktif deri süreçleri ayırıcı tanıdadır.
Sınırlı deri hastalığında cerrahi veya radyoterapi gibi deriye yönelik yaklaşımlar kullanılabilir. Nüks gelişmesi, otomatik olarak yoğun çoklu ilaç tedavisine geçilmesi gerektiğini göstermez; bazı hastalarda yerel tedaviler tekrarlanarak kontrol sağlanabilir. Yaygın deri tutulumu veya lenf düğümü yayılımında yalnız yerel tedavi yetersiz kalabilir. 2025 Japon kılavuzu, deriye yönelik tedaviye yanıtsız hastalarda brentuksimab vedotini oral retinoid veya metotreksata tercih etmeyi önerir. Bu öneri bütün yeni tanılı hastalara aynı ilacı başlama anlamına gelmez; hedef hasta grubu ve mevcut tedavi seçenekleri uzman ekipçe değerlendirilmelidir. Kılavuz bu öneriyi güçlü olarak sınıflandırmakla birlikte kanıt düzeyini C olarak belirtir; öneri gücü ile kanıt kesinliği aynı kavram değildir.
Radyoterapiye ilişkin 21 hastanın 45 lezyonunu inceleyen küçük geriye dönük çalışmada yerel yanıtlar olumlu bulunmuştur. Bununla birlikte bazı hastalarda başka deri alanlarında veya sistemik nüks görülmüştür. Bu nedenle bir lezyonun gerilemesi, hastalığın bir daha dönmeyeceğinin kanıtı değildir. Doz grupları arasında istatistiksel fark saptanmaması da tüm dozların her hastada eşdeğer olduğunun gösterildiği anlamına gelmez.
Yeni belirtiler ve tedavi yan etkileri takip görüşmelerinde bildirilmelidir. Kontrol aralığı hastalığın evresine ve uygulanan tedaviye göre kişiselleştirilir.
- Kutanöz lenfoma
- CD30
- Deri nodülü
- Deriye yönelik tedavi
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU: DERİDEN BAŞLAYAN AYRI BİR LENFOMA
Primer kutanöz anaplastik büyük hücreli lenfoma deride başlayan bir T hücreli lenfomadır. Aynı adı taşıyan sistemik lenfomadan ayrılmalıdır; tedavisi ve seyri aynı değildir. Tanıda yalnız derideki görünüm değil, diğer bölgelerde hastalık bulunup bulunmadığı da değerlendirilir.
GENEL OKUYUCU: KALICI VEYA BÜYÜYEN DERİ NODÜLÜ
Kırmızı-mor renkli, hızla büyüyen tek nodül ya da birkaç gruplaşmış lezyon görülebilir; yüzeyleri yara haline gelebilir. Ağrısız olması önemsiz olduğu anlamına gelmez. Kalıcı ya da büyüyen lezyon dermatoloji değerlendirmesi ve gerektiğinde biyopsi gerektirir.
GENEL OKUYUCU: TEDAVİ SONRASI KONTROLLER SÜRER
Sınırlı hastalıkta deriye yönelik tedaviler yeterli olabilir; her hastaya yoğun kemoterapi verilmez. Lezyonun düzelmesi kontrol gereksinimini bitirmez. Yeni deri lezyonları veya başka yakınmalar ekibe bildirilmelidir; nüks ve tedavinin yan etkileri izlenir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
PROFESYONEL: KLİNİK SEYİR HİSTOLOJİYİ TAMAMLAR
Kendiliğinden kaybolup yineleyen papüller lenfomatoid papülozu düşündürebilir. Önceki mikozis fungoides, lenfoma ve immünsüpresyon öyküsü araştırılır. İlaç reaksiyonlarında da CD30 pozitif hücreler görülebildiğinden ayrıntılı ilaç öyküsü alınır; CD30 boyanması tek başına kanser tanısı değildir.
FİZİK MUAYENE
PROFESYONEL: TÜM DERİYİ VE LENF DÜĞÜMLERİNİ DEĞERLENDİRİN
Lezyon sayısı, dağılımı, boyutu ve ülserasyonu kaydedilir. Tek nodül dışında gruplu veya yaygın lezyonlar olabilir. Sistemik yakınmalar ve şüpheli lenf düğümleri araştırılır; tipik olarak iyi genel durumda olan hastada yeni sistemik bulgu ayrıca değerlendirilmelidir.
AYIRICI TANI
PROFESYONEL: SİSTEMİK ALCL İLE KARIŞTIRMAYIN
Sistemik ALCL’nin deri tutulumu, transforme mikozis fungoides, lenfomatoid papüloz ve reaktif CD30 pozitif proliferasyonlar ayrılır. Lenfomatoid papülozla histoloji örtüşebilir; klinik seyir ve evreleme olmadan yalnız biyopsi görünümü üzerinden sınıflandırma yapılmamalıdır.
TANISAL YAKLAŞIM
PROFESYONEL: BİYOPSİYİ İMMÜNFENOTİPLE BÜTÜNLEŞTİRİN
Deri biyopsisinde büyük atipik hücreler ve yaygın CD30 ekspresyonu değerlendirilir. Erişkin primer kutanöz olgular çoğunlukla ALK negatiftir; ALK pozitifliği sistemik hastalık kuşkusunu artırır fakat özellikle çocuklarda nadir deriyle sınırlı ALK pozitif olgular vardır. Kesin ayrım klinik evrelemeyle yapılır.
PROFESYONEL: DERİ DIŞI YAYILIMI DIŞLAYIN
Kan sayımı, biyokimya ve LDH değerlendirilir; BT/PET-BT ile evreleme planlanır. Şüpheli lenf düğümü örneklenir. Kemik iliği incelemesi her hastada otomatik değil; kan anormalliği, yaygın lezyon veya deri dışı tutulum kuşkusuna göre düşünülür.
TEDAVİ
PROFESYONEL: SINIRLI HASTALIKTA YEREL YAKLAŞIM
Tek veya gruplaşmış lezyonlarda radyoterapi ya da cerrahi eksizyon önceliklidir. Sistemik ALCL için kullanılan çok ilaçlı kemoterapi, yalnız histolojik atipi nedeniyle deriyle sınırlı hastalığa aktarılmamalıdır. Yaygınlık ve önceki yerel tedavilere yanıt yaklaşımı değiştirir.
PROFESYONEL: DİRENÇLİ HASTALIKTA YARAR VE TOKSİSİTE
2025 Japon kılavuzu, deriye yönelik tedaviye yanıtsız primer kutanöz ALCL’de brentuksimab vedotini oral retinoid veya metotreksata tercih eder; güçlü önerinin kanıt kesinliği düşüktür. İlaç erişimi, önceki tedavi, nöropati riski ve hasta tercihleri birlikte değerlendirilir; bütün yeni olgulara otomatik ilk seçenek değildir.
İZLEM VE ÖNERİLER
PROFESYONEL: NÜKSÜ VE YAN ETKİLERİ BİRLİKTE İZLEYİN
Uzun süreli izlem gerekir; sıklık hastalık yaygınlığı ve tedaviye göre kişiselleştirilir. Deri ve genel fizik muayene, gerekli laboratuvarlar ve seçilmiş durumlarda görüntüleme kullanılır. Yeni yakınmalar, kontrol randevusu beklenmeden değerlendirme gerektirebilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
PROFESYONEL: YENİ SİSTEMİK BULGU YENİDEN EVRELEME GEREKTİRİR
Yeni lenf düğümü büyümesi, ateş, gece terlemesi veya kilo kaybı; deriyle sınırlı kabul edilen hastalığın yeniden değerlendirilmesini gerektirir. Dermatoloji ve hematoloji birlikte karar vermelidir. Lenf düğümü tutulumunu doğrulamadan sistemik ALCL varsaymak da, görmezden gelmek de uygun değildir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Primary Cutaneous Anaplastic Large Cell Lymphoma ↗
Cutaneous Lymphoma Foundation · Erişim: 2026-10-27
Tıbbi danışma kurulu incelemesi belirtilmiş; kesin sürüm tarihi yok.
- Primary cutaneous anaplastic large-cell lymphoma ↗
DermNet · Erişim: 2026-10-27
Mayıs 2021; klinik tanı özellikleri için.
- Primary Cutaneous Anaplastic Large Cell Lymphoma: A Review of Diagnosis and Treatment for the General Oncologist ↗
Cancers · Kaynak tarihi: 2026-05-12 · Erişim: 2026-10-27
12 Mayıs 2026; güncel anlatı derlemesi.
- Japanese Dermatological Association Guidelines: Outlines of Japanese Guidelines for the Management of Primary Cutaneous Lymphomas 2025 ↗
The Journal of Dermatology · Kaynak tarihi: 2025-11-07 · Erişim: 2026-10-27
7 Kasım 2025 çevrimiçi; Japon kılavuzunun İngilizce özeti.
- Randomized phase 3 ALCANZA study of brentuximab vedotin vs physician's choice in cutaneous T-cell lymphoma: final data ↗
Blood Advances · Kaynak tarihi: 2021-12-14 · Erişim: 2026-10-27
14 Aralık 2021 sayı tarihi; 14 Mayıs 2024 düzeltmesi kontrol edildi.
- Effectiveness of low-dose radiation for primary cutaneous anaplastic large cell lymphoma ↗
Advances in Radiation Oncology · Kaynak tarihi: 2017-06-15 · Erişim: 2026-10-27
15 Haziran 2017 çevrimiçi; Temmuz–Eylül 2017 sayısı.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Doğrudan ilgili 2 yayın seçildi; yirmi yayın sayısına tamamlama yapılmadı. Bu seçki sistematik derleme veya insan klinik onayı değildir.
01 · ALCANZA SON İZLEMİNDE BRENTUKSİMAB VEDOTİN
Randomized phase 3 ALCANZA study of brentuximab vedotin vs physician's choice in cutaneous T-cell lymphoma: final data
Steven M Horwitz, Julia J Scarisbrick, Reinhard Dummer ve arkadaşları · Blood Advances · 2021
Çalışma türü: Açık etiketli faz III randomize çalışmanın son analizi.
Kapsam: Tedavi niyeti grubunda 128 erişkin; mikozis fungoides ve primer kutanöz ALCL birlikte değerlendirildi.
ÖZET
Kutanöz ALCL alt grubunda medyan progresyonsuz sağkalım brentuksimab ile 27,5, hekim seçimiyle 5,3 ay; HR 0,35 (%95 GA 0,13–0,95) idi.
Küçük alt grup ve önceden tedavi edilmiş hastalar; yeni tanılı tek lezyonlu olguya genellenemez. Genel sağkalım üstünlüğü kanıtlanmadı. 2024 düzeltmesinde veri kesim tarihi 28 Eylül 2018 olarak düzeltildi; nöropati nedeniyle bırakma ve çapraz tedavi yüzdeleri de değiştirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34507350 · DOI: 10.1182/bloodadvances.2021004710
02 · DÜŞÜK DOZ RADYOTERAPİNİN YEREL KONTROLÜ
Effectiveness of low-dose radiation for primary cutaneous anaplastic large cell lymphoma
Grace L Smith, Madeleine Duvic, Zeinab Abou Yehia ve arkadaşları · Advances in Radiation Oncology · 2017
Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif doz grupları karşılaştırması.
Kapsam: 1999–2015 arasında radyoterapi uygulanan 21 hastada 45 lezyon.
ÖZET
İlk 12 haftada bütün lezyonlar yanıt verdi; tam yanıt %67 iken son izlemde %87’ye ulaştı. Üç yıllık progresyonsuz sağkalım %55 idi.
Yerel yanıt ile hasta düzeyinde tüm hastalık kontrolü aynı değildir. Az sayıda hasta, lezyon düzeyindeki ölçümler ve randomize olmayan doz seçimi nedeniyle dozların eşdeğerliği kanıtlanmaz; bireysel radyoterapi reçetesi çıkarılamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29114604 · DOI: 10.1016/j.adro.2017.06.004
Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır. Kişisel tanı veya tedavi talimatı değildir; ilaçlar bu metne göre başlanmamalı ya da kesilmemelidir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.