PROLAKTİNOMA

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER, NEDENLER VE RİSKLER

Adet düzensizliği veya adet kesilmesi, gebelik ve emzirme dışında memeden süt gelmesi, cinsel istekte azalma ve gebelik elde etmede güçlük görülebilir. Erkeklerde düşük cinsel istek ve ereksiyon sorunları daha belirgin olabilir. Büyük tümörler baş ağrısı ve görme alanı kaybı yapabilir. Menopoz sonrasında veya erkeklerde belirgin üreme belirtilerinin olmaması tanıyı geciktirebilir. [1]

Prolaktinomaların çoğunun kesin nedeni bilinmez. Nadir kalıtsal endokrin sendromlarla birliktelik olabilir. Daha önemli günlük ayrım, prolaktinin tümör dışı nedenlerle de yükselebilmesidir. Gebelik, bazı ilaçlar, tiroid hormon eksikliği ve hipofiz çevresindeki başka oluşumlar bu nedenler arasındadır. Kullanılan psikiyatri veya bulantı ilaçlarını kendi kendine kesmek yerine bunların hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. [2]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Hekim prolaktin sonucunu belirtiler, kullanılan ilaçlar ve diğer hormon testleriyle birlikte yorumlar. Uygun kişilerde gebelik dışlanır ve tiroid işlevi değerlendirilir. Klinik durumla uyuşmayan bir yüksekliğin araştırılmasında makroprolaktin incelemesi gündeme gelebilir. MR, şüpheli tümörün boyutunu ve çevre yapılarla ilişkisini gösterir. Görüntülemedeki herhangi bir küçük lezyon, prolaktin yüksekliğinin nedeni olarak otomatik kabul edilmemelidir. [2]

Görme değişikliği varsa görme alanı testleri ve diğer hipofiz hormonlarının değerlendirilmesi önemlidir. Tümörün hormon salgılaması ile çevreye bası yapması birbirinden ayrı sorunlardır. Büyük bir kitlenin değerlendirmesinde yalnız prolaktin değerine odaklanmak, başka hormon eksikliklerini gözden kaçırabilir. Önceki laboratuvar ve MR sonuçlarının birlikte incelenmesi değişimin anlaşılmasını kolaylaştırır. [3]

Tablo, tek laboratuvar sonucuyla tümör tanısı koyulmaması gerektiğini hatırlatır. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Dopamin agonisti ilaçlar prolaktini düşürmek ve tümörü küçültmek amacıyla sık kullanılır. Tedavi yanıtı hem hormon sonuçları hem belirtiler üzerinden değerlendirilir. Bulantı ve baş dönmesi gibi yan etkiler olabilir; nadiren dürtü kontrolünde değişiklikler gelişebilir. Yeni kumar, kontrolsüz alışveriş veya alışılmadık davranış değişikliği görülürse tedavi ekibine bildirilmesi önemlidir. [1]

İlaçların tolere edilememesi, yeterli yanıt alınamaması veya ciddi bası bulguları cerrahi değerlendirmeyi gündeme getirebilir. Radyoterapi daha sınırlı durumlarda düşünülür. Tedavi süresi kişiden kişiye değişir; bazı hastalarda uzun süre gerekir. İlacın azaltılması veya bırakılması yalnız uzman planıyla yapılır, çünkü prolaktin yeniden yükselebilir veya tümör tekrar büyüyebilir. [3]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Gebelik planı tedavi ekibiyle önceden konuşulmalıdır. Tedavi üreme işlevini düzeltebildiğinden gebelik olasılığı değişebilir. Gebelikte ilaç ve görüntüleme planı tümör büyüklüğüne ve belirtilere göre kişiselleştirilir. Gebelik ortaya çıktığında tedavi ekibine gecikmeden haber verilmelidir. Her hastaya uygulanacak tek bir ilaç bırakma kuralı yoktur. Kalıcı üreme hormonu eksikliğinde kemik sağlığı ayrıca değerlendirilmelidir. [4]

Kontrolde yalnız prolaktin sayısı değil, baş ağrısı, görme, adet düzeni ve ilaç toleransı konuşulmalıdır. Önceden tedavi edilmiş olmak sonraki belirtileri önemsiz kılmaz. Tekrarlayan yakınmaların ve yeni yan etkilerin erken bildirilmesi, planın zamanında değiştirilmesine yardımcı olur. [3]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Ani çok şiddetli baş ağrısı, hızlı görme kaybı, çift görme veya bilinç değişikliği acildir. Hipofiz tümörünün içine kanama gelişebilir; evde ağrı kesiciyle beklemek uygun değildir. Özellikle gebelikte yeni görme yakınması hızla değerlendirilmelidir. [3]