PSOAS APSESİ
ÖZET
Psoas apsesi, kalça ve bel ağrısıyla ortaya çıkabilen derin enfeksiyondur. Ateş, kasık veya karın ağrısı ve yürüme güçlüğü görülebilir. Klinik değerlendirme tek başına yeterli olmayabilir; BT veya MR ile doğrulama gerekir. Şüphede hastane değerlendirmesine yönlendirilmelidir. Omurgadan yayılım kuşkusunda MR önemlidir.
Primer apse belirgin komşu odak olmadan gelişirken, sekonder apse yakındaki enfeksiyonun yayılımından kaynaklanır. Omurga ve eklem enfeksiyonları, bağırsak hastalıkları, üriner enfeksiyonlar veya damar kaynaklı odaklar araştırılır. Kan ve apse kültürleri etkeni belirlemeye yardımcı olur. Tayvan çok merkezli kohortunda Gram-pozitif bakteriler öne çıkmış, fakat Gram-negatif ve polimikrobiyal enfeksiyonlar da görülmüştür. Bu nedenle bütün hastalara tek bir etken varsayımıyla yaklaşılmaz; yerel direnç örüntüsü de dikkate alınır.
ICM uzlaşısına göre bütün piyojenik psoas apselerinin drenajı zorunlu değildir. Karar yalnız çapla değil, görüntüleme özellikleri ve hastanın riskleriyle birlikte verilmelidir. Küçük, komplikasyonsuz koleksiyonlarda seçilmiş hastalar yalnız antibiyotikle izlenebilir; bağışıklık baskılanması, hemodiyaliz veya eşlik eden omurga enfeksiyonu bu kararı etkiler. Gaz içeren apseler daha güç tedavi edilebilir ve cerrahi gereksinimi artabilir. Bununla birlikte önerinin kanıt düzeyi düşüktür: tek bir santimetre eşiği, riskler ve anatomik özellikler değerlendirilmeden, bütün hastalar için güvenli bekleme sınırı olarak kullanılmamalıdır.
Antibiyotik tedavisine ek olarak görüntüleme eşliğinde perkütan drenaj veya cerrahi gerekebilir. Karmaşık odak, nörolojik etkilenme, omurga ya da implant yakınlığı ve başlangıç tedavisinin başarısızlığı cerrahi değerlendirmeyi önemli kılar. Yüz hastalık kurum serisinde yalnız antibiyotikle başlayan bazı hastalar sonradan drenaja, perkütan drenaj uygulanan bazı hastalar ise ek girişim veya cerrahiye ihtiyaç duymuştur. Bu sonuçlar ilk girişimin her zaman yeterli olmadığını gösterir; tedavi basamakları klinik yanıtla yeniden değerlendirilir. Retrospektif ve seçilmiş gruplara dayanan seri, yöntemlerden birinin her durumda üstün olduğunu kanıtlamaz.
- psoas apsesi
- iliopsoas
- perkütan drenaj
- sekonder enfeksiyon
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Psoas apsesi, bel omurlarından kalçaya uzanan derin kas bölgesinde irin birikmesidir. İliakus kası da etkilenebilir; bu durumda iliopsoas apsesi adı kullanılır.
Enfeksiyon kan yoluyla gelebilir veya omurga, bağırsak, idrar yolları gibi komşu yapılardan yayılabilir. Kaynağın bulunması yalnız apsenin değil, başlangıç hastalığının da tedavisini sağlar.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Ateş, bel/yan ağrısı, kasık veya kalça ağrısı, topallama ve hareketle zorlanma görülebilir. Halsizlik, gece terlemesi ve kilo kaybı eşlik edebilir; belirtiler yavaş gelişebilir.
Hasta kalçasını bükülü tutmak isteyebilir; kalçayı geriye açmak ağrıyı artırabilir. Derin yerleşim nedeniyle dışarıdan belirgin şişlik görülmeyebilir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Ateş veya genel hastalık hissiyle birlikte devam eden bel-kalça ağrısı ve yürüyememe durumunda gecikmeden değerlendirilin. Psoas apsesi şüphesi hastaneye yönlendirme gerektirir.
Bilinç bulanıklığı, bayılma veya ciddi nefes darlığında 112/acil yardım çağırın.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Yakın bakteriyemi, omurga enfeksiyonu, bağırsak hastalığı, idrar yolu odağı ve cerrahi öyküsü sorgulanır. Diyabet, böbrek hastalığı ve immün baskılanma klinik riski etkileyebilir.
Kaynak, tek veya çok odacıklı yapı ve önceki tedavi yanıtı girişim kararında birlikte değerlendirilir.
FİZİK MUAYENE
Ateş, vital bulgular, karın/yan hassasiyeti ve kalça hareketleri değerlendirilir. Psoas gerilmesiyle ağrı destekleyicidir; tek başına kesin tanı değildir.
Kalçanın bükülü tutulması ve ekstansiyonda ağrı derin kas enfeksiyonu olasılığını artırır; kalça eklemi ve omurga da değerlendirilmelidir.
AYIRICI TANI
Septik artrit veya çocukta geçici sinovit, piyelonefrit, apandisit, omurga osteomiyeliti ve malignite benzer yakınmalar yapabilir.
Primer kas enfeksiyonu ile komşu enfeksiyonun kasa yayılımı ayrılmalıdır; kaynak kontrolü için komşu organ odağının tanınması gerekir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
BT tanıyı doğrulamak ve yayılımı görmek için sık kullanılır. Omurga odağı düşünülüyorsa MR özellikle yararlıdır. Kan kültürü ve drenaj örneği etken araştırmasına katkı sağlar.
Görüntülemede kas genişlemesi, çevresel kontrastlanma ve sıvı/gaz bileşenleri değerlendirilir. Bulgular klinikle birlikte yorumlanır; her sıvı koleksiyonu otomatik aynı etiyolojiye bağlanmaz.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Ampirik antibiyotik olası kaynağa ve yerel dirence göre seçilir; kültürle daraltılır. Tedavi süresi, eşlik eden kemik enfeksiyonu ve yanıtla bireyselleştirilir.
Her piyojenik psoas apsesi zorunlu olarak drene edilmez. Boyut, sıvılaşma/odacıklanma, konak riski ve klinik stabilite birlikte değerlendirilir. Tek bir santimetre sınırı tüm hastalara uygulanmaz.
Görüntüleme eşliğinde drenaj yetersiz kalırsa ek girişim veya cerrahi gerekebilir. Karmaşık kaynak, gaz oluşumu ve omurga/implant ilişkisi uzman ekip kararını etkiler.
İZLEM VE ÖNERİLER
Ağrı, ateş, yürüme, inflamasyon belirteçleri ve gerektiğinde görüntüleme izlenir. Tekrarlayan belirtiler yeniden apse veya kontrol edilmemiş kaynak açısından değerlendirilir.
Drenaj başarısızlığı veya yeniden birikme, tedavinin bitmiş sayılmamasını ve kaynak kontrolünün tekrar planlanmasını gerektirir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Sepsis, şok veya hızlı klinik kötüleşme acil hastane yönetimi gerektirir. Klasik ateş-ağrı-topallama üçlüsü tüm olgularda bulunmadığından eksikliği sevki engellemez.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Psoasabsces ↗
Danimarka ulusal sağlık portalı sundhed.dk · Kaynak tarihi: 2024-07-05 · Erişim: 2026-10-27
- Recommendations of the International Consensus Meeting (ICM) 2025 on Spinal Infections: Part A Pyogenic Spondylodiscitis ↗
Global Spine Journal · Kaynak tarihi: 2026-09-01 · Erişim: 2026-10-27
- Clinical Characteristics and In-Hospital Outcomes in Patients with Iliopsoas Abscess: A Multicenter Study ↗
Journal of Clinical Medicine · Kaynak tarihi: 2023-04-07 · Erişim: 2026-10-27
- Iliopsoas Abscesses: Whose Problem is it? Insights Gained by an Institutional 100-Patient Consecutive Case Series ↗
World Neurosurgery · Kaynak tarihi: 2025-04-14 · Erişim: 2026-10-27
Çevrimiçi 14 Nisan 2025; basılı Haziran 2025.
- Pyomyositis ↗
Médecins Sans Frontières · Erişim: 2026-10-27
- Recognising the signs and symptoms of sepsis ↗
Northern Ireland government · Kaynak tarihi: 2025-09-02 · Erişim: 2026-10-27
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · İLİOPSOAS APSESİNDE ÇOK MERKEZLİ KLİNİK SONUÇLAR
Clinical Characteristics and In-Hospital Outcomes in Patients with Iliopsoas Abscess: A Multicenter Study
Yi-Chih Lee, Jhih-Jin Li, Chien-Han Hsiao, Chieh-Ching Yen · J Clin Med · 2023
Çalışma türü: Altı hastanede retrospektif kohort.
Kapsam: 2016–2021; 176 erişkin.
ÖZET
50 primer, 126 sekonder apse vardı. 13 hasta hastanede öldü; 34 hastada izlemde nüks kaydedildi.
Seçilmiş acil başvurular; tedavi seçimi randomize değildi. Başlangıç ve nihai girişim grupları farklıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37109097 · DOI: 10.3390/jcm12082760
02 · İLİOPSOAS APSESİNDE YÜZ HASTALIK KURUM DENEYİMİ
Iliopsoas Abscesses: Whose Problem is it? Insights Gained by an Institutional 100-Patient Consecutive Case Series
Youssef J Hamade, Elizabeth Ogando-Rivas, Zachary L Tataryn ve ark. · World Neurosurg · 2025
Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif seri.
Kapsam: 2015–2024; 113 kayıt incelendi, 100 hasta dahil edildi.
ÖZET
Başlangıçta antibiyotik verilen 21 hastanın 5’inde sonradan perkütan drenaj gerekti. Drenaj alan 72 hastanın 28’i başarısızlık sonrası cerrahi geçirdi.
Özgün özet erişimi; hasta seçimi tedavi başarısını etkiler. Gruplar randomize karşılaştırma değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40239860 · DOI: 10.1016/j.wneu.2025.123978
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.