PTERJİYUM

Başlangıç, büyüme hızı, kızarıklık atakları, görme ve kontakt lens kullanımına etkisi; UV/toz maruziyeti ve önceki girişimler sorgulanır. Önceden kullanılan mitomisin veya radyasyon gibi yardımcı tedaviler komplikasyon değerlendirmesinde önemlidir. [5]

MUAYENE VE ÖLÇÜM

Yarık lambada limbusu aşan fibro-vasküler doku değerlendirilir; kornea üzerindeki uzanım ölçülerek sonraki karşılaştırmaya kaydedilir. Görme ve astigmatizma etkisi belirlenir; büyüme merkeze yaklaşıyorsa göz hekimi değerlendirmesi gerekir. [1]

Görme keskinliği, refraksiyon, korneal topografi ve lezyon görünümü birlikte yorumlanır. Atipik yerleşim, lökoplaki, pigmentasyon, düzensiz besleyici damar veya hızlı büyüme yüzey neoplazisi kuşkusunu artırır. [4]

Pinguekula genellikle konjonktivada kalır, korneaya ilerleyen kanat görünümü oluşturmaz. Yüzey skuamöz neoplazisi, limbal dermoid, pannus ve travma/inflamasyon sonrası psödopterjiyum farklı değerlendirme gerektirir. [2,4]

TANI VE ŞÜPHELİ LEZYON

Tipik tanı kliniktir. Ön segment OCT, subepitelyal fibröz doku ile aniden kalınlaşan hiperreflektif epitel gibi özelliklerin ayrımını destekleyebilir; şüpheli lezyonda histopatolojinin yerini almaz. Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilmelidir. [4]

Bir cerrahi merkez serisinde pterjiyuma intraepitelyal neoplazi dahil başka yüzey lezyonları eşlik etmiştir. Bu birliktelik her pterjiyumun kanser olduğu anlamına gelmez; alışılmadık bulguların göz ardı edilmemesini destekler. [11]

KONSERVATİF YAKLAŞIM VE CERRAHİ EŞİĞİ

Semptomatik yüzey desteği verilir. İnflamasyonda kısa süreli topikal steroid yalnız hekim kontrolünde düşünülebilir. Merkeze ilerleme, görme tehdidi veya tedaviye rağmen inflamasyon sevk gerekçesidir. [1]

Cerrahi kararında görme aksı, indüklenen astigmatizma, kalıcı tahriş, hareket kısıtlılığı ve kişinin görünümle ilgili tercihi değerlendirilir. Bare-sklera eksizyonunun nüksü yüksektir; konjonktival otogreft tercih edilen yaklaşımlardandır. [5]

Eski randomize çalışma, çıplak sklera sonrası plaseboya göre otogreft veya mitomisinle daha az nüks göstermiştir; tarihsel yüksek oranlar günümüzde her tekniğin beklenen sonucu gibi sunulmamalıdır. [10]

GREFT VE YARDIMCI AJAN SEÇİMİ

Otogreft ile amniyotik membranı karşılaştıran Cochrane sentezinde altıncı ayda otogreft lehine daha az nüks görülmüştür; primer olgular alt grubunda belirsizlik daha geniştir. Greft seçimi mevcut konjonktiva ve cerrahi bağlama göre yapılır. [8]

Fibrin yapıştırıcı ameliyat süresini ve nüksü azaltabilir, ancak greft ayrılması/retraksiyonu gibi komplikasyonları artırabilir; kanıt kesinliği düşüktür. Kişinin kanından hazırlanan yapıştırıcı ile ticari ürünler aynı kabul edilmez. [7]

Mitomisin eklenmesi seçilmiş primer olgularda nüksü azaltabilir; güvenlilik verileri daha belirsizdir. Antimetabolitler rutin evde kullanım için değildir; kornea/sklera erimesi gibi ciddi komplikasyonlar nedeniyle doz ve uygulama uzman sorumluluğundadır. [5,9]

TAKİP VE AMELİYAT SONRASI BAKIM

Stabil lezyonda boyut ve görme etkisi düzenli karşılaştırılır; aralık büyüme ve yakınmaya göre belirlenir. Ameliyat sonrası greft, epitel kapanması, inflamasyon ve nüks izlenir. İlk yıl izlem önemlidir; sonraki büyüme de yeniden değerlendirilir. [4,5]

Antibiyotik/steroid damla ve kontrol zamanı ameliyat ekibince düzenlenir. Erken kızarıklık ve rahatsızlık beklenebilir, ancak giderek kötüleşme normal iyileşme sayılmaz. Steroidle basınç artışı veya damla alerjisi de değerlendirilmeli; yüzme, ağır aktivite ve işe dönüş için verilen talimatlara uyulmalıdır. [3,6]

ACİL VE HIZLANDIRILMIŞ YÖNLENDİRME

Ani görme kaybında acil değerlendirme gerekir. Ameliyat sonrası belirgin ağrı, kötüleşen görme veya akıntı aynı gün cerrahi ekibe bildirilir. Hızlı büyüyen/atipik lezyon ise yüzey tümörü açısından gecikmeden uzman incelemesine yönlendirilir. [4,6,12]