İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

RAHİM İÇİ ARAÇLA KONTRASEPSİYON

ÖZET

Rahim içi araçlar, gebeliği önlemek amacıyla rahim içine yerleştirilen, uzun etkili ve geri dönüşlü yöntemlerdir. Bakır içeren ve levonorgestrel salgılayan seçenekleri bulunur. CDC, tipik kullanımın ilk yılında yüz kullanıcıdan birinden azında gebelik geliştiğini bildirir. Buna karşın araçlar cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz; bu risk için kondom gibi ek korunma seçenekleri ayrıca konuşulmalıdır.

Seçim yalnız gebelikten korunma etkinliğine dayanmaz. FSRH, bakırlı araçla adet kanamasının artabileceğini, hormonal araçla başlangıçta düzensiz kanama görülüp zamanla kanamanın azalabileceğini açıklar. Kişinin kanama beklentisi, kullanım süresi, yan etki kaygıları ve tercihi görüşülmelidir. Bütün rahim içi araçlar aynı değildir; seçilen ürün ve kullanım amacı için geçerli süre ayrıca doğrulanmalıdır.

Yerleştirme sırasında ağrı yaşanabileceği küçümsenmemelidir. ACOG, ağrı kontrolü seçeneklerinin her kişiyle konuşulmasını ve sunulmasını önerir. Önceki deneyimler, kaygı, kronik ağrı ve travma öyküsü planı etkileyebilir. Lokal anestezikler yerleştirme ağrısını azaltabilir; ancak her kişide aynı rahatlama beklenmez. Ortak karar, yararları ve olası zararları kişinin değerleriyle birlikte değerlendirir; tek bir yaklaşım herkese uygun değildir.

Uygulamadan önce gebelik bulunmadığından makul ölçüde emin olunmalıdır. CDC, bu güvence sağlanamıyorsa değerlendirme netleşene kadar rahim içi araç dışında bir yöntem önerilmesini belirtir. Rahim ve serviks muayenesi gereklidir. Enfeksiyon taramasının gerekliliği kişisel riskle değerlendirilir; aktif enfeksiyonla yalnız tarama gereksinimi aynı şey değildir. Bu ayrım, güvenliği korurken gereksiz ertelemelerden kaçınmaya yardımcı olur.

Nadir komplikasyonları anlamak da bilgilendirilmiş seçimin parçasıdır. Büyük APEX-IUD kohortunda rahim delinmesinin mutlak riski düşük bulunmuştur; doğum sonrası yerleştirme zamanı ve emzirme riskle ilişkiliydi. Aracın atılması ise farklı bir sonuçtur ve özellikle hemen doğum sonrası uygulamada daha sık görülmüştür. Gözlemsel bulgular, tek bir kişide mutlaka komplikasyon gelişeceğini göstermez; zamanlama kişisel danışmanlıkla ele alınmalıdır.

Kaynaklar:[1][2][3][4]
ANAHTAR KELİMELER
  • rahim içi araç
  • RİA
  • bakırlı RİA
  • levonorgestrel
  • kontrasepsiyon
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN: KANAMA DEĞİŞİKLİĞİ VE TERCİH

Hormonal araçla kanamanın azalması bazı kişiler için yararlı, bazıları için kaygı verici olabilir. Beklenen değişikliklerin önceden açıklanması önemlidir. Yeni veya kaygı uyandıran kanamayı yalnız araca bağlayıp değerlendirmeyi ertelememek gerekir.

Kaynaklar:[2]

RUTİN GÖRÜŞMELERDE DEVAMLILIĞI DEĞERLENDİRMEK

CDC, sağlıklı kullanıcıda zorunlu rutin kontrol gerekmediğini belirtir; sorun veya yöntem değiştirme isteğinde başvuru her zaman mümkündür.

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

FİZİK MUAYENE

SAĞLIK PROFESYONELİ İÇİN: ENFEKSİYON KOŞULUNU AYIRMAK

Pürülan servisit, mevcut gonore veya klamidya enfeksiyonunda araç yerleştirilmez. Belirtisiz riskli kişide eksik tarama aynı gün yapılabilir; yalnız sonuç beklemek için yerleştirmeyi ertelemek gerekmez. Doğum sonrası sepsiste uygulama yapılmamalıdır.

Kaynaklar:[1]

TEDAVİ

EK KORUNMAYI VE AĞRI PLANINI BELİRLEMEK

Bakırlı araç sonrası ek korunma gerekmez. Adet başlangıcından yedi günden sonra takılan hormonal araç için sonraki yedi gün bariyer yöntemi veya cinsel ilişkiden kaçınma gerekir; doğum sonrası gibi özel durumlar ayrıca değerlendirilir. Misoprostol rutin yerleştirme için önerilmez.

ACOG, kişinin aynı gün sunulabilen ağrı kontrolü seçeneklerini bilmesini önemser. Gerektiğinde daha hazırlıklı bir sonraki görüşme veya uygun merkezde sedasyon gibi seçenekler konuşulabilir. Anestezi seçimi kişisel değerlendirme gerektirir; burada reçete veya teknik uygulama önerilmez. Önceki ağrı deneyimleri ve kaygı özellikle sorulmalı; kişinin ağrısını küçümseyen varsayımlardan kaçınılmalıdır. Bir girişimde etkili yaklaşım başka girişime otomatik aktarılmaz.

Kaynaklar:[1][3]

İZLEM VE ÖNERİLER

İPLERİ VE BAŞVURU YOLUNU AÇIKLAMAK

FSRH, kişinin ipleri nasıl kontrol edeceğini öğrenmesini önerir. İpler hissedilemiyorsa veya uzunluğu değişmişse konum değerlendirilmelidir; değerlendirmeye kadar ek korunma gerekir. Cihazın tipi, takılma tarihi ve planlanan çıkarılma zamanı kişiye açıklanmalıdır. Muayenede ipler görünmüyorsa gebelik dışlanır, acil kontrasepsiyon gereksinimi değerlendirilir ve ultrasonografiyle cihazın yeri araştırılır.

Kaynaklar:[2]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

GECİKMEDEN DEĞERLENDİRME GEREKTİREN BELİRTİLER

Pelvik ağrı, akıntı değişikliği, kaygı veren kanama veya pozitif gebelik testinde gecikmeden değerlendirme gerekir. İplerle ilgili değişikliği de bildirin; cihazı kendiniz düzeltmeye çalışmayın.

Kaynaklar:[2]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Intrauterine Contraception — U.S. Selected Practice Recommendations 2024 ↗

    Centers for Disease Control and Prevention · Kaynak tarihi: 19 Kasım 2024 · Erişim: 2026-11-01

  2. FSRH Guideline: Intrauterine Contraception ↗

    Faculty of Sexual and Reproductive Healthcare / College of Sexual and Reproductive Healthcare · Kaynak tarihi: Mart 2023; değişiklik Ocak 2025 · Erişim: 2026-11-01

  3. Pain Management for In-Office Uterine and Cervical Procedures — Clinical Consensus 9 ↗

    American College of Obstetricians and Gynecologists · Kaynak tarihi: Çevrimiçi Mayıs 2025; dergi sayısı Temmuz 2025 · Erişim: 2026-11-01

  4. Risks of Uterine Perforation and Expulsion Associated With Intrauterine Devices ↗

    Fassett MJ ve arkadaşları; Obstetrics & Gynecology · Kaynak tarihi: Çevrimiçi 3 Ağustos 2023; dergi sayısı Eylül 2023 · Erişim: 2026-11-01

  5. A double-blind, triple-arm randomized controlled trial of 1% lidocaine paracervical block for intrauterine device (IUD) insertion ↗

    Kirubarajan A ve arkadaşları; Contraception · Kaynak tarihi: Çevrimiçi 24 Ocak 2026; dergi sayısı Ağustos 2026 · Erişim: 2026-11-01

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.

01 · APEX-IUD: DELİNME VE ATILMA RİSKLERİ

Risks of Uterine Perforation and Expulsion Associated With Intrauterine Devices

Fassett MJ ve arkadaşları · Obstetrics & Gynecology · 2023

Çalışma türü: Büyük retrospektif gözlemsel kohort.

Kapsam: 326658 kişinin elektronik sağlık kayıtları değerlendirildi.

ÖZET

Delinmenin birikimli sıklığı bir yılda %0,21, beş yılda %0,61 idi; doğum sonrası zamanlamayla risk değişiyordu.

Nedensellik kanıtlanmaz; kayıt hataları ve artık karıştırıcılık mümkündür. Bayer finansmanı ve aynı kohorttan çoklu raporlar dikkate alınmalıdır.

02 · RAHİM İÇİ ARAÇ YERLEŞTİRMEDE PARASERVİKAL BLOK ÇALIŞMASI

A double-blind, triple-arm randomized controlled trial of 1% lidocaine paracervical block for intrauterine device (IUD) insertion

Kirubarajan A ve arkadaşları · Contraception · 2026

Çalışma türü: Çift kör, üç kollu randomize çalışma.

Kapsam: 246 katılımcı, her kolda 82 kişi.

ÖZET

Genel ağrı medyanı lidokain bloğunda 30 mm, serum fizyolojik ve kapaklı iğne karşılaştırmalarında 45 mm idi; iki karşılaştırma da anlamlıydı.

Belirli teknik ve hasta grubunun sonuçları bütün ağrı yöntemlerine genellenmez. Tam metin değil özgün özet incelendi; bireysel ağrısızlık garantisi vermez.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.