RETİNA DEKOLMANI

NASIL GELİŞİR VE KİMLERDE GÖRÜLÜR?

Gözün içini dolduran jel yaşla değişebilir ve retinadan uzaklaşabilir. Bu süreç bazı kişilerde yırtık oluşturur; sıvı yırtıktan retina altına geçerek tabakayı ayırabilir. Her vitreus ayrılması dekolmanla sonuçlanmaz, ancak benzer başlangıç belirtileri muayene olmadan birbirinden güvenle ayırt edilemez. [2]

Yüksek miyopi, geçirilmiş göz ameliyatı, ciddi göz travması ve kişisel veya ailevi dekolman öyküsü riski artırabilir. Diyabetik retinopatide gelişen çekinti de farklı bir mekanizmayla retinayı ayırabilir. Bazı tiplerde ise yırtık olmadan retina altında sıvı birikmesi rol oynar. Dolayısıyla dekolman tek bir mekanizmaya indirgenmez. [1]

BELİRTİLER VE ACİL UYARILAR

Siyah noktalar, örümcek ağı benzeri şekiller, ışık çakmaları, çevreden ilerleyen gölge veya görme alanında perde görülebilir. Merkezi alan etkilenirse okuma ve ayrıntıları görme belirgin bozulabilir. Başlangıçta yalnız küçük bir alanın etkilenmesi kişinin hâlâ bazı işleri yapabilmesine olanak verebilir; bu, başvuruyu erteleme gerekçesi değildir. [2]

Yeni başlayan veya aniden artan uçuşma, ışık çakması, perde ya da ani bulanıklıkta aynı gün acil göz değerlendirmesi gerekir. Görme kaybı ilerliyorsa doğrudan acile başvurulmalıdır. Önceki normal muayene veya daha önce geçirilmiş başarılı ameliyat yeni yırtık olasılığını dışlamaz. [3]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Tanıda göz bebeği genişletilerek retinanın ayrıntılı incelenmesi temel yöntemdir. Gerekli durumlarda göz ultrasonu veya optik koherens tomografi yardımcı olur. Uçuşmaların nedeninin basit vitreus değişimi mi, kanama mı, yırtık mı olduğunu evde yapılan görme denemesi açıklamaz. Hastanın hangi gözünün etkilendiği ve belirtilerin başlangıç zamanı kaydedilmelidir. [1]

Tablo, eski ve yeni belirtileri ayırmaya yardımcıdır; yeni bulgu varken güvence vermek için kullanılmaz. [1,2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Amaç yırtığı kapatmak ve ayrılan retinayı yeniden yerine yerleştirmektir. Bazı yırtıklarda lazer veya dondurma işlemi yeterli olabilir. Daha geniş ayrılmalarda vitrektomi, göz dışından destek bandı veya uygun hastada gaz kabarcığı kullanılan cerrahi yöntemler gündeme gelir. Seçim dekolmanın yapısı ve uzman değerlendirmesiyle belirlenir. [3]

Tedavinin anatomik başarısı ile görmenin tamamen eski düzeye dönmesi aynı şey değildir. Gecikme kalıcı kayıp riskini artırabilir; sonuçlar kişiden kişiye farklıdır. Hastaya hangi yöntemin neden seçildiği, yeniden işlem olasılığı ve kontrol planı anlatılmalıdır. Cerrahi kararı yalnız hastanın o anda okuyabildiği harf sayısına dayanmaz. [2]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Ameliyat sonrasında başın belirli pozisyonda tutulması gerekebilir. Göz içine gaz konulmuşsa uçuş kısıtlaması dahil özel talimatlar uygulanır; seyahate ancak cerrahın onayıyla dönülür. Ameliyat yönteminin adı ve gözde gaz bulunup bulunmadığı hastanın takip belgelerinde açıkça belirtilmelidir. Kişi işine, araç kullanımına ve fiziksel etkinliğe dönüş zamanını kendi belirtilerine göre belirlememelidir. Artan kızarıklık, ağrı veya bulanıklık yeniden değerlendirilmelidir. [3]

Miyopisi yüksek olan, travma geçiren veya bir gözünde dekolman öyküsü bulunan kişi yeni uyarıları tanımalıdır. Travma riski olan iş ve spor sırasında koruyucu gözlük kullanılması yararlıdır. Yaşa bağlı vitreus değişimini tümüyle önlemek mümkün değildir; erken belirtileri fark etmek ve başvurmak korunmanın önemli parçasıdır. [1,2]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.