RETİNAL ARTER TIKANIKLIĞI
ÖZET
Retinal arter tıkanıklığı, retinaya oksijen taşıyan atardamardaki kan akımının kesilmesidir. Genellikle tek gözde ani, ağrısız görme kaybı yapar. Akut belirtiler yalnız göz sorunu değil, inme açısından da acil değerlendirme gerektirir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Akut retinal arter ve oftalmik arter tıkanıklığı; geçici tek göz görme kaybı da vasküler nedenler açısından değerlendirilir.
HALK İÇİN: HEMEN YAPILMASI GEREKEN
Ani görme kaybında acil servise hemen başvurun; ağrı olmaması beklemek için gerekçe değildir. Belirtinin başladığı zamanı veya en son normal gördüğünüz zamanı ekibe söyleyin. Görmenin geri gelmesini bekleyerek evde tedavi denenmemelidir. [1]
NEDEN BÜTÜN VÜCUT ARAŞTIRILIR?
Retina damarını tıkayan pıhtının kaynağı kalp veya boyun damarları olabilir. Bu nedenle göz muayenesine ek olarak damar ve kalp değerlendirmesi gerekir. Amaç yalnız mevcut görme kaybını değerlendirmek değil, sonraki beyin veya kalp damar olaylarını önlemektir. [2]
GÖRME VE İYİLEŞME BEKLENTİSİ
Ana damar tıkanıklığında geniş, dal tıkanıklığında daha sınırlı görme alanı etkilenebilir. Kalıcı hasar oluşabilir. Akut dönem sonrasında kaybolan görmeyi kesin olarak geri getiren kanıtlanmış bir tedavi yoktur; görsel rehabilitasyon ve korunma planı önemini korur. [3]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Başlangıç/son normal görme zamanı, geçici önceki ataklar, damar riskleri, atriyal fibrilasyon, travma ve ilaçlar sorgulanır. Elli yaş üzerinde yeni baş ağrısı, saçlı deri hassasiyeti, çene kladikasyonu ve polimiyalji belirtileri dev hücreli arterit olasılığını artırır. [3]
FİZİK MUAYENE
Görme keskinliği, pupil yanıtı ve fundus birlikte değerlendirilir; ani ağrısız kayıp, afferent pupil defekti ve retinal hipoperfüzyon tanıyı destekler. [2]
AYIRICI TANI
AYIRICI VE ARTERİTİK NEDEN
Arteritik ve nonarteritik tıkanıklığın ayrımı tedaviyi değiştirir. Dev hücreli arterit güçlü şüphede inflamasyon belirteçleri ve uygun doğrulama testleri istenir; diğer gözün korunması için sistemik kortikosteroid başlanması biyopsi sonucuna bağlanmaz. [4]
TANISAL YAKLAŞIM
OCT veya anjiyografi gerektiğinde tanıya katkı sağlar; ayrıntılı göz testleri inme merkezine geçişi geciktirmemelidir. [2]
TEDAVİ
AKUT TEDAVİ VE KANIT SINIRI
Akut semptomatik tıkanıklık doğrudan inme merkezinde değerlendirilir. [3] Göz masajı, ön kamara parasentezi veya hemodilüsyonun görsel yararı gösterilmemiştir. [2] Yeni randomize çalışmalarda alteplazın anlamlı üstünlüğü gösterilmedi; tenekteplaz görme yararı sağlamadı ve ciddi kanama kaygısı doğurdu. Tromboliz rutin, garantili bir göz tedavisi olarak sunulmamalıdır. [5] [6]
İZLEM VE ÖNERİLER
Görme, göz içi basıncı, iris/açı ve retina yeni damarları izlenir; iskemi yükü izlem sıklığını etkiler. Yeni damar gelişiminde retinal lazer değerlendirilir. Sistemik risk yönetimi ve görsel rehabilitasyon göz takipleriyle paralel yürütülür. [3]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KIRMIZI BAYRAKLAR
Yeni görme kaybına konuşma bozukluğu, yüz-kol güçsüzlüğü veya denge kaybı eşlik etmesi acil inme değerlendirmesini daha da önemli kılar. Tek başına ani görme kaybı da acildir; bu ek belirtiler aranarak başvuru geciktirilmez. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
ETİYOLOJİ VE İKİNCİL KORUNMA
Karotis görüntülemesi, kalp kaynaklı emboli araştırması ve damar risklerinin düzeltilmesi acilen planlanır. Antitrombotik seçim etiyolojiye göre yapılır; atriyal fibrilasyonla ilişkili emboli ve aterosklerotik hastalık aynı şema değildir. Seçilmiş genç/atipik olguda daha nadir nedenler araştırılır. [2]
İKİ PARALEL HEDEF
Santral ve dal tıkanıklığında sistemik neden göz ardı edilmez.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- What Is a Retinal Artery Occlusion? ↗
American Academy of Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-25
- Management of Central Retinal Artery Occlusion: scientific statement ↗
American Heart Association · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-25
- Retinal and Ophthalmic Artery Occlusions Preferred Practice Pattern ↗
American Academy of Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- Prevention of Stroke in Patients With Stroke and TIA ↗
AHA/ASA · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-25
- Intravenous alteplase versus oral aspirin for acute central retinal artery occlusion within 4·5 h of severe vision loss (THEIA): a multicentre, double-dummy, patient-blinded and assessor-blinded, randomised, controlled, phase 3 trial. ↗
Préterre C; Gaultier A; Obadia M ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- A Randomized Trial of Tenecteplase in Acute Central Retinal Artery Occlusion. ↗
Ryan SJ; Jørstad ØK; Skjelland M ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 6 ARAŞTIRMA
Altı ilgili yayın seçildi. Eski derlemeler bazı aynı randomize çalışmaları içerir; yayın sayısı bağımsız hasta grubu sayısı değildir. Yeni randomize sonuçlar eski gözlemsel tromboliz bulgularından ayrı belirtilmiştir.
01 · TENCRAOS: TENEKTEPLAZ
A Randomized Trial of Tenecteplase in Acute Central Retinal Artery Occlusion.
Ryan SJ; Jørstad ØK; Skjelland M ve arkadaşları · The New England journal of medicine · 2026
Çalışma türü: Faz 3 çift kör randomize çalışma
Kapsam: 4,5 saat içinde tedavi edilen nonarteritik santral tıkanıklıklı 78 erişkin.
ÖZET
Otuz günde görme toparlanması tenekteplazda %20, aspirinde %24 idi; anlamlı yarar bulunmadı. Bir ölümcül intrakraniyal kanama dahil ciddi güvenlik kaygısı vardı.
Küçük örneklem; sonuç diğer trombolitiklere birebir taşınamaz ancak rutin yarar varsayımını desteklemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41604638 · DOI: 10.1056/NEJMoa2508515
02 · THEIA: ALTEPLAZ
Intravenous alteplase versus oral aspirin for acute central retinal artery occlusion within 4·5 h of severe vision loss (THEIA): a multicentre, double-dummy, patient-blinded and assessor-blinded, randomised, controlled, phase 3 trial.
Préterre C; Gaultier A; Obadia M ve arkadaşları · The Lancet. Neurology · 2025
Çalışma türü: Çok merkezli randomize faz 3
Kapsam: 70 erişkin; ağır santral tıkanıklık, 4,5 saat içinde tedavi.
ÖZET
Birincil sonucu değerlendirilebilen 56 hastada alteplazın görme iyileşmesinde aspirine anlamlı üstünlüğü gösterilmedi.
Çalışma gücü sınırlı, sonuç verisi eksik; sayısal fark kanıtlanmış etkinlik değildir. Bir asemptomatik intrakraniyal kanama bildirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41109232 · DOI: 10.1016/S1474-4422(25)00308-4
03 · AKUT SANTRAL TIKANIKLIK MÜDAHALELERİ
Interventions for acute non-arteritic central retinal artery occlusion.
Lin JC; Song S; Ng SM ve arkadaşları · The Cochrane database of systematic reviews · 2023
Çalışma türü: Cochrane sistematik derlemesi
Kapsam: Altı randomize çalışma, toplam 223 katılımcı.
ÖZET
Heterojen müdahaleler için güvenilir görsel üstünlük gösterilemedi; bazı tromboliz karşılaştırmalarında ciddi zararlar daha fazlaydı.
2022’ye kadar tarama; THEIA ve TenCRAOS’u içermez. Heterojenlik meta-analizi engelledi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36715340 · DOI: 10.1002/14651858.CD001989.pub3
04 · TROMBOLİZİN BİREYSEL KATILIMCI VERİLERİ
Thrombolysis for central retinal artery occlusion: An individual participant-level meta-analysis.
Shahjouei S; Bavarsad Shahripour R; Dumitrascu OM · International journal of stroke : official journal of the International Stroke Society · 2024
Çalışma türü: Sistematik derleme ve katılımcı düzeyli meta-analiz
Kapsam: 72 yayından 771 hasta.
ÖZET
Erken intravenöz tromboliz daha iyi görsel toparlanmayla ilişkili bulundu.
Ağırlıklı gözlemsel ve heterojen veri; ilişki nedensel yarar değildir. Daha yeni negatif randomize çalışmalarla birlikte okunmalıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37424312 · DOI: 10.1177/17474930231189352
05 · EAGLE: İNTRAARTERİYEL FİBRİNOLİZ
Central retinal artery occlusion: local intra-arterial fibrinolysis versus conservative treatment, a multicenter randomized trial.
Schumacher M; Schmidt D; Jurklies B ve arkadaşları · Ophthalmology · 2010
Çalışma türü: Çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: 84 alınan hastadan 82 analiz edildi; belirtiler en fazla 20 saat.
ÖZET
Bir ayda görme sonuçları benzerdi; intraarteriyel kolda advers reaksiyon daha fazla olduğundan çalışma erken durduruldu.
Tedavi çoğunlukla geç başladı; sonuç erken intravenöz tedaviyle aynı müdahale değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 20609991 · DOI: 10.1016/j.ophtha.2010.03.061
06 · RETİNAL DAMAR TIKANIKLIĞI VE TROMBOFİLİ
Inherited and acquired thrombophilia in adults with retinal vascular occlusion: A systematic review and meta-analysis.
Romiti GF; Corica B; Borgi M ve arkadaşları · Journal of thrombosis and haemostasis : JTH · 2020
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: Arter veya ven tıkanıklıklı erişkinlere ilişkin 95 çalışma.
ÖZET
Kalıtsal/kazanılmış trombofili sıklıkları genel olarak sağlıklı gruplara benzerdi; rutin taramayı desteklemedi.
Arter ve ven popülasyonları karışık, çalışmalar heterojen; seçilmiş genç veya açıklanamayan olguda hedefli incelemeyi dışlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 32805772 · DOI: 10.1111/jth.15068
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.