İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

RETROPERİTONEAL FİBROZİS

ÖZET

Retroperitoneal fibrozis, karın zarının arkasında iltihap ve skar dokusu gelişmesidir. Üreterleri sararak idrar akımını bozabilir; böbrek işlevi yanında büyük damarları da etkileyebilir. [1]

Kaynaklar:[1]
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

KAPSAM

Üreter sıkışması, malignite dışlama ve immün ilişkili fibrozis; IgG4 hastalığıyla bağlantı.

HALK İÇİN: BELİRTİLER VE UZUN DÖNEM BAKIM

Bel, yan veya karın ağrısı, halsizlik, kilo kaybı ve gece terlemesi görülebilir; bazen tesadüfen saptanır. Belirtilerin azalması hastalığın tamamen bittiğini göstermez; sessiz böbrek hasarı ve nüks nedeniyle uzun takip önemlidir. [2]

Tedavinin iki ayrı hedefi vardır: böbreğin idrarını güvenle boşaltmak ve iltihap/fibrozisi kontrol etmek. Stent veya nefrostomi ile ilaç tedavisi birbirinin yerine geçmeyebilir. [2]

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

NEDENLERİ ARAŞTIRMA

İlaçlar, önceki kanser, radyoterapi, enfeksiyon ve ameliyat/travma öyküsü alınır. Nedeni bilinmeyen olgular dışında bu durumlara bağlı sekonder fibrozis de bulunabilir. [3]

Kaynaklar:[3]

FİZİK MUAYENE

Karında kitle, kan basıncı ve bacak/skrotum şişliği değerlendirilir. Damar çevresindeki fibrozis, bacaklarda ağrı ve renk değişikliği; idrar akımının bozulması az idrar ve üremik belirtiler yapabilir. [1]

Kaynaklar:[1]

AYIRICI TANI

Lenfoma ve diğer maligniteler, tüberküloz gibi enfeksiyonlar ve radyasyon/cerrahi değişiklikleri dışlanmalıdır. Nedeni açıklığa kavuşturmadan tüm retroperitoneal kitleleri steroidle tedavi etmek doğru değildir. [3]

Kaynaklar:[3]

TANISAL YAKLAŞIM

GÖRÜNTÜLEME VE DOKU TANISI

Böbrek işlevi ve kan sayımı ölçülür; ultrason hidronefrozu, BT/MR kitlenin yayılımını gösterir. Kanser şüphesi veya tedaviye yanıtsızlık varsa biyopsi önemlidir; görüntüde kitle görülmesi tek başına iyi huylu hastalık güvencesi değildir. [3]

IgG4 ilişkisi düşünülüyorsa diğer organlar araştırılır. Serum IgG4 tek başına tanı koydurmaz; mümkünse dokudaki bulgular klinik ve görüntülemeyle birleştirilir. Yoğun lenfoplazmasitik infiltrasyon, storiform fibrozis ve obliteratif flebit destekleyicidir. [4]

Kaynaklar:[3][4]

TEDAVİ

DRENAJ VE İNFLAMASYON KONTROLÜ

Üreter basısında stent, ağır tıkanıklıkta nefrostomi gerekebilir. Stentlerin planlı değişimi gerekir; kalıcı seçilmiş olgularda üreteroliz düşünülebilir. Üroloji ve nefroloji birlikte karar vermelidir. [2]

İdiopatik aktif hastalıkta glukokortikoid tedavisi ve steroid yükünü azaltan immünsüpresif seçenekler değerlendirilir. Stent altında süren hidronefroz veya böbrek bozukluğunda nefrostomiyle yeterli drenaj yeniden ele alınır; yalnız kitle küçülmesiyle başarı tanımlanmaz. [5]

Yeni randomize çalışmada metotreksat+düşük doz prednizon remisyon açısından standart prednizondan aşağı bulunmadı. Ancak eGFR >30 olan seçilmiş yeni tanılı erişkinlerin sonucu ileri böbrek yetersizliğinde aynı ilacın güvenli olduğu anlamına gelmez. [6]

Kaynaklar:[2][5][6]

İZLEM VE ÖNERİLER

Semptom, böbrek işlevi, inflamasyon belirteçleri ve seri görüntüleme birlikte değerlendirilir. AUA eğitim serisindeki yaklaşımda stent çıkarıldıktan 1–2 hafta sonra ultrason ve böbrek testleriyle açıklık kontrol edilir; bu kurumsal protokol bireysel plana uyarlanır. [5]

Uzun dönem kontrollerde nüks, hipertansiyon ve ilaç toksisitesi değerlendirilir. Steroidle kilo artışı, diyabet ve kemik kaybı riski bakım planına katılır. [2]

Kaynaklar:[5][2]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL DEĞERLENDİRME

İdrarın kesilmesi, hızla kötüleşen böbrek işlevi veya yeni dolaşım bozukluğu acil değerlendirme gerektirir. Şiddetli karın ağrısı ve kanama, damar/bağırsak komplikasyonu açısından geciktirilmemelidir. [1]

Kaynaklar:[1]

DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR

IGG4 FENOTİPİ

IgG4 ilişkili olgularda başka organ tutulumu sık olabilir. Bunun saptanması tedavi ve izlem kapsamını genişletir; yalnız retroperitoneal görüntüyle tüm hastalığın kapsamı belirlenmez. [7]

Kaynaklar:[7]

ETİYOLOJİK ÇERÇEVE

Serum IgG4 yüksekliği tek başına kategoriyi belirlemez. [4]

Kaynaklar:[3][4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Retroperitoneal fibrosis ↗

    MedlinePlus Genetics · Kaynak tarihi: 2013 · Erişim: 2026-10-26

  2. Retroperitoneal Fibrosis ↗

    UK Kidney Association · Kaynak tarihi: tarih belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-26

  3. Retroperitoneal Fibrosis ↗

    Cleveland Clinic · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26

  4. European Guideline on IgG4-related digestive disease: systemic diagnostic assessment ↗

    UEG/SGF · Kaynak tarihi: 2020 · Erişim: 2026-10-26

  5. Managing Idiopathic Retroperitoneal Fibrosis: A Multidisciplinary Approach ↗

    AUA Update Series · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26

  6. Methotrexate and low-dose prednisone in idiopathic retroperitoneal fibrosis ↗

    Randomised trial · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26

  7. IgG4-related versus idiopathic retroperitoneal fibrosis ↗

    Peking University cohort · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26

  8. Retroperitoneal fibrosis: outcome analysis from urological perspective ↗

    Clinical cohort · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-26

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA

Çalışmalar, hasta grubu ve sonlanımlarıyla birlikte değerlendirilmelidir; araştırma bulgusu tek başına kişisel tedavi önerisi değildir.

01 · METOTREKSATLA STEROİD YÜKÜNÜ AZALTMA

Methotrexate and low-dose prednisone in idiopathic retroperitoneal fibrosis: a randomised clinical trial.

Peyronel F; Palmisano A; Maritati F; Alberici F; Urban ML; Gianfreda D; Rossi GM; Fenaroli P; Bettiol A; Moroni G; Vaglio A · Journal of autoimmunity · 2025

Çalışma türü: Açık etiketli aktif kontrollü randomize faz 3 aşağı olmama çalışması

Kapsam: İki İtalyan merkezinde yeni tanılı, eGFR >30 olan 60 erişkin; 29 kombinasyon, 31 standart prednizon.

ÖZET

Dokuzuncu ay kalıcı remisyon %89,7 ve %80,6 idi; fark %9,1, güven aralığı −%9,9 ile %27,3. Önceden belirlenen aşağı olmama ölçütü sağlandı ve kümülatif steroid azaldı.

Küçük, açık etiketli ve dokuz aylık çalışmadır; nadir toksisite veya ileri böbrek yetersizliğinde güvenliği belirlemez.

02 · IGG4 İLİŞKİLİ VE İDİOPATİK FİBROZİS FENOTİPLERİ

Clinical characteristics of IgG4-related retroperitoneal fibrosis versus idiopathic retroperitoneal fibrosis.

Wang K; Wang Z; Zeng Q; Zhu L; Gao J; Wang Z; Zhang S; Yang F; Shen D; Wang Y; Liu Y · PloS one · 2021

Çalışma türü: Retrospektif tek merkezli karşılaştırmalı kohort

Kapsam: 132 RPF hastası; ortalama başlangıç yaşı 54,8; 47 IgG4 ilişkili olgu.

ÖZET

IgG4 ilişkili grupta 42/47 kişide başka organ tutulumu vardı; karşılaştırılan idiopatik grupta yoktu. IgG4, eozinofil ve IgE düzeyleri ilişkili grupta daha yüksekti.

Tanısal sınıflama ve sevk seçimi bulguları etkileyebilir; serum belirteçlerini tek başına kesin tanı testi olarak doğrulamaz.

03 · ÜROLOJİK RPF KOHORTUNUN SONUÇLARI

Retroperitoneal fibrosis-clinical presentation and outcome analysis from urological perspective.

Jadhav KK; Kumar V; Punatar CB; Joshi VS; Sagade SN · Investigative and clinical urology · 2017

Çalışma türü: Retrospektif klinik seri

Kapsam: 21 hasta; hepsinde hidronefroz, yaklaşık %48’inde atrofik böbrek; 20 kişide izlem.

ÖZET

İzlenenlerin %70’inde tam semptom rahatlaması; ultrasonda %20 tamamen düzelen, %55 azalan hidronefroz bildirildi. Hastalık nüksü %17,65 olarak raporlandı.

Küçük ve farklı cerrahi/ilaç rejimli seridir; belirli bir yaklaşımın üstünlüğü gösterilemez, nüks yüzdesi tüm başlangıç örnekleminin basit oranı değildir.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.