RETROPERİTONEAL FİBROZİS
ÖZET
Retroperitoneal fibrozis, karın zarının arkasında iltihap ve skar dokusu gelişmesidir. Üreterleri sararak idrar akımını bozabilir; böbrek işlevi yanında büyük damarları da etkileyebilir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Üreter sıkışması, malignite dışlama ve immün ilişkili fibrozis; IgG4 hastalığıyla bağlantı.
HALK İÇİN: BELİRTİLER VE UZUN DÖNEM BAKIM
Bel, yan veya karın ağrısı, halsizlik, kilo kaybı ve gece terlemesi görülebilir; bazen tesadüfen saptanır. Belirtilerin azalması hastalığın tamamen bittiğini göstermez; sessiz böbrek hasarı ve nüks nedeniyle uzun takip önemlidir. [2]
Tedavinin iki ayrı hedefi vardır: böbreğin idrarını güvenle boşaltmak ve iltihap/fibrozisi kontrol etmek. Stent veya nefrostomi ile ilaç tedavisi birbirinin yerine geçmeyebilir. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
NEDENLERİ ARAŞTIRMA
İlaçlar, önceki kanser, radyoterapi, enfeksiyon ve ameliyat/travma öyküsü alınır. Nedeni bilinmeyen olgular dışında bu durumlara bağlı sekonder fibrozis de bulunabilir. [3]
FİZİK MUAYENE
Karında kitle, kan basıncı ve bacak/skrotum şişliği değerlendirilir. Damar çevresindeki fibrozis, bacaklarda ağrı ve renk değişikliği; idrar akımının bozulması az idrar ve üremik belirtiler yapabilir. [1]
AYIRICI TANI
Lenfoma ve diğer maligniteler, tüberküloz gibi enfeksiyonlar ve radyasyon/cerrahi değişiklikleri dışlanmalıdır. Nedeni açıklığa kavuşturmadan tüm retroperitoneal kitleleri steroidle tedavi etmek doğru değildir. [3]
TANISAL YAKLAŞIM
GÖRÜNTÜLEME VE DOKU TANISI
Böbrek işlevi ve kan sayımı ölçülür; ultrason hidronefrozu, BT/MR kitlenin yayılımını gösterir. Kanser şüphesi veya tedaviye yanıtsızlık varsa biyopsi önemlidir; görüntüde kitle görülmesi tek başına iyi huylu hastalık güvencesi değildir. [3]
IgG4 ilişkisi düşünülüyorsa diğer organlar araştırılır. Serum IgG4 tek başına tanı koydurmaz; mümkünse dokudaki bulgular klinik ve görüntülemeyle birleştirilir. Yoğun lenfoplazmasitik infiltrasyon, storiform fibrozis ve obliteratif flebit destekleyicidir. [4]
TEDAVİ
DRENAJ VE İNFLAMASYON KONTROLÜ
Üreter basısında stent, ağır tıkanıklıkta nefrostomi gerekebilir. Stentlerin planlı değişimi gerekir; kalıcı seçilmiş olgularda üreteroliz düşünülebilir. Üroloji ve nefroloji birlikte karar vermelidir. [2]
İdiopatik aktif hastalıkta glukokortikoid tedavisi ve steroid yükünü azaltan immünsüpresif seçenekler değerlendirilir. Stent altında süren hidronefroz veya böbrek bozukluğunda nefrostomiyle yeterli drenaj yeniden ele alınır; yalnız kitle küçülmesiyle başarı tanımlanmaz. [5]
Yeni randomize çalışmada metotreksat+düşük doz prednizon remisyon açısından standart prednizondan aşağı bulunmadı. Ancak eGFR >30 olan seçilmiş yeni tanılı erişkinlerin sonucu ileri böbrek yetersizliğinde aynı ilacın güvenli olduğu anlamına gelmez. [6]
İZLEM VE ÖNERİLER
Semptom, böbrek işlevi, inflamasyon belirteçleri ve seri görüntüleme birlikte değerlendirilir. AUA eğitim serisindeki yaklaşımda stent çıkarıldıktan 1–2 hafta sonra ultrason ve böbrek testleriyle açıklık kontrol edilir; bu kurumsal protokol bireysel plana uyarlanır. [5]
Uzun dönem kontrollerde nüks, hipertansiyon ve ilaç toksisitesi değerlendirilir. Steroidle kilo artışı, diyabet ve kemik kaybı riski bakım planına katılır. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL DEĞERLENDİRME
İdrarın kesilmesi, hızla kötüleşen böbrek işlevi veya yeni dolaşım bozukluğu acil değerlendirme gerektirir. Şiddetli karın ağrısı ve kanama, damar/bağırsak komplikasyonu açısından geciktirilmemelidir. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
IGG4 FENOTİPİ
IgG4 ilişkili olgularda başka organ tutulumu sık olabilir. Bunun saptanması tedavi ve izlem kapsamını genişletir; yalnız retroperitoneal görüntüyle tüm hastalığın kapsamı belirlenmez. [7]
ETİYOLOJİK ÇERÇEVE
Serum IgG4 yüksekliği tek başına kategoriyi belirlemez. [4]
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Retroperitoneal fibrosis ↗
MedlinePlus Genetics · Kaynak tarihi: 2013 · Erişim: 2026-10-26
- Retroperitoneal Fibrosis ↗
UK Kidney Association · Kaynak tarihi: tarih belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-26
- Retroperitoneal Fibrosis ↗
Cleveland Clinic · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- European Guideline on IgG4-related digestive disease: systemic diagnostic assessment ↗
UEG/SGF · Kaynak tarihi: 2020 · Erişim: 2026-10-26
- Managing Idiopathic Retroperitoneal Fibrosis: A Multidisciplinary Approach ↗
AUA Update Series · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Methotrexate and low-dose prednisone in idiopathic retroperitoneal fibrosis ↗
Randomised trial · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- IgG4-related versus idiopathic retroperitoneal fibrosis ↗
Peking University cohort · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Retroperitoneal fibrosis: outcome analysis from urological perspective ↗
Clinical cohort · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Çalışmalar, hasta grubu ve sonlanımlarıyla birlikte değerlendirilmelidir; araştırma bulgusu tek başına kişisel tedavi önerisi değildir.
01 · METOTREKSATLA STEROİD YÜKÜNÜ AZALTMA
Methotrexate and low-dose prednisone in idiopathic retroperitoneal fibrosis: a randomised clinical trial.
Peyronel F; Palmisano A; Maritati F; Alberici F; Urban ML; Gianfreda D; Rossi GM; Fenaroli P; Bettiol A; Moroni G; Vaglio A · Journal of autoimmunity · 2025
Çalışma türü: Açık etiketli aktif kontrollü randomize faz 3 aşağı olmama çalışması
Kapsam: İki İtalyan merkezinde yeni tanılı, eGFR >30 olan 60 erişkin; 29 kombinasyon, 31 standart prednizon.
ÖZET
Dokuzuncu ay kalıcı remisyon %89,7 ve %80,6 idi; fark %9,1, güven aralığı −%9,9 ile %27,3. Önceden belirlenen aşağı olmama ölçütü sağlandı ve kümülatif steroid azaldı.
Küçük, açık etiketli ve dokuz aylık çalışmadır; nadir toksisite veya ileri böbrek yetersizliğinde güvenliği belirlemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40974866 · DOI: 10.1016/j.jaut.2025.103487
02 · IGG4 İLİŞKİLİ VE İDİOPATİK FİBROZİS FENOTİPLERİ
Clinical characteristics of IgG4-related retroperitoneal fibrosis versus idiopathic retroperitoneal fibrosis.
Wang K; Wang Z; Zeng Q; Zhu L; Gao J; Wang Z; Zhang S; Yang F; Shen D; Wang Y; Liu Y · PloS one · 2021
Çalışma türü: Retrospektif tek merkezli karşılaştırmalı kohort
Kapsam: 132 RPF hastası; ortalama başlangıç yaşı 54,8; 47 IgG4 ilişkili olgu.
ÖZET
IgG4 ilişkili grupta 42/47 kişide başka organ tutulumu vardı; karşılaştırılan idiopatik grupta yoktu. IgG4, eozinofil ve IgE düzeyleri ilişkili grupta daha yüksekti.
Tanısal sınıflama ve sevk seçimi bulguları etkileyebilir; serum belirteçlerini tek başına kesin tanı testi olarak doğrulamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33600452 · DOI: 10.1371/journal.pone.0245601
03 · ÜROLOJİK RPF KOHORTUNUN SONUÇLARI
Retroperitoneal fibrosis-clinical presentation and outcome analysis from urological perspective.
Jadhav KK; Kumar V; Punatar CB; Joshi VS; Sagade SN · Investigative and clinical urology · 2017
Çalışma türü: Retrospektif klinik seri
Kapsam: 21 hasta; hepsinde hidronefroz, yaklaşık %48’inde atrofik böbrek; 20 kişide izlem.
ÖZET
İzlenenlerin %70’inde tam semptom rahatlaması; ultrasonda %20 tamamen düzelen, %55 azalan hidronefroz bildirildi. Hastalık nüksü %17,65 olarak raporlandı.
Küçük ve farklı cerrahi/ilaç rejimli seridir; belirli bir yaklaşımın üstünlüğü gösterilemez, nüks yüzdesi tüm başlangıç örnekleminin basit oranı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28868510 · DOI: 10.4111/icu.2017.58.5.371
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.