RHESUS ALLOİMMÜNİZASYONU

RHESUS UYUŞMAZLIĞI VE BAĞIŞIKLIK YANITI

Gebelikte kan testleri ve gerektiğinde ek ultrasonlarla izlem yapılır. Yerleşmiş anti-D duyarlanmasında koruyucu anti-D enjeksiyonu mevcut antikor sorununu tedavi etmez. Bebek etkilenmişse gebelik sırasında kan transfüzyonu gibi uzman işlemler gerekebilir; zamanlama ve doğum kararı hastalığın şiddetine göre düzenlenir. Doğumdan sonra sarılık, solukluk, hızlı soluma veya beslenmede belirgin azalma olursa gecikmeden değerlendirme gerekir. Bu madde antikorla ilişkili hastalığı ele alır; yenidoğandaki her sarılık rhesus hastalığı değildir. [1]

KORUNMA İLE TEDAVİ ARASINDAKİ FARK

Duyarlanmamış RhD negatif gebelerde anti-D profilaksisi, bağışıklık yanıtı oluşmasını önlemek amacıyla değerlendirilir. Bebeğin RhD durumunu anne kanından araştıran testler bazı merkezlerde kullanılabilir. Sonuç pozitif, negatif veya belirsiz olduğunda yaklaşım farklılaşabilir. Testin neyi araştırdığı açıklanmalıdır; fetal RhD incelemesi bebeğin bütün genetik hastalıklarını tarayan bir test değildir. Test ve koruyucu tedaviye ilişkin tercih, yarar ve riskler konuşularak kararlaştırılır. [2]

Gebelik sırasında kanama, karın travması veya girişim olduğunda olayın zamanı ve gebelik haftası sağlık ekibine bildirilmelidir. Anti-D gereksinimi her olayda aynı değildir; erken gebelik ve düşük için güncel, haftaya ve yönetim biçimine özgü protokol uygulanır. Rutin gebelik profilaksisiyle doğum sonrası değerlendirme de birbirinden ayrıdır. Daha önce enjeksiyon yapılmış olması sonraki değerlendirmeyi otomatik gereksiz kılmaz. Enjeksiyonun tarihi ve ürün bilgisi kaydedilmeli, sonraki kan testini yorumlayan ekiple paylaşılmalıdır. Kişi kendi kan grubunu bilse bile mevcut gebeliğin antikor taraması ayrıca önemlidir. İlaç uygulama yeri, olası yan etkiler ve sorularda aranacak birim önceden açıklanmalıdır. [2]

ANTİKOR İNCELEMESİ VE ÖZEL GRUPLAR

RhD negatifliği bütün alloimmünizasyon tablolarını kapsamaz. Anti-c ve anti-K gibi başka antikorlar da klinik açıdan önemli olabilir; dolayısıyla RhD pozitif bir annede tüm hemolitik hastalık risklerinin sıfır olduğu söylenemez. BSH’nin 2025 kılavuzu, gebelik başlangıcında ve 28. haftada kan grubu ile antikor değerlendirmesini vurgular. Antikorun türü, fetal etkilenme olasılığı ve anne veya bebeğe uygun kanın zamanında hazırlanması açısından önemlidir. Bazı antikorlar fetüsü ciddi etkileyebilir; bazıları esas olarak transfüzyon uyumunu güçleştirir. [3]

Tablo: [3]

İZLEMİN SÜRDÜRÜLMESİ

Klinik açıdan önemli antikorlar saptanırsa düzey veya titre ölçümleriyle zaman içindeki değişim izlenebilir. Sonuçların önceki değerlerle ve laboratuvar yöntemiyle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Gerekirse örnek referans laboratuvara gönderilir. Tek bir rakam üzerinden evde risk kararı verilmemelidir; sonuç uzman ekibin izlem planının bir parçasıdır. Kontrol örneklerinin zamanında alınması ve hangi ekibin sonucu bildireceğinin belirlenmesi takip kaybını azaltır. [4]

Laboratuvar, klinik olarak önemli antikor saptandığında izlem ve ileri değerlendirmeyi destekler. Aynı dosyada geçmiş antikor sonuçlarının bulunması değişimi anlamaya yardımcı olur. Örnek referans merkeze gidiyorsa beklenen sonuç süresi sorulabilir; sonucu öğrenme sorumluluğunun belirsiz kalmaması önemlidir. Planlı kontrol tarihi ile acil obstetrik yakınmada başvuru zamanı birbirine karıştırılmamalıdır. Yeni bir yakınma için laboratuvar sonucunun çıkmasını beklemek gerekmez. [4]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Kan grubu farkı, antikor gelişmesi ve bebeğin etkilenmesi ayrı basamaklardır. Koruyucu anti-D, yerleşmiş duyarlanmayı tedavi etmez. Antikor adı ve önceki sonuçlar takip dosyasında görünür tutulmalıdır. [4]