İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

RİCHMOND AJİTASYON-SEDASYON ÖLÇEĞİ İLE UYANIKLIK İZLEMİ

ÖZET

Richmond Ajitasyon-Sedasyon Ölçeği, yoğun bakımda kişinin ne kadar uyanık, sakin veya ajite olduğunu ortak bir dille kaydetmeye yarar. Kısaca RASS olarak bilinir. Erişkin yoğun bakım hastalarında geliştirilmiş davranışsal bir değerlendirmedir; beynin elektriksel etkinliğini ölçen bir cihaz değildir. İlk doğrulama araştırmasında ventilatöre bağlı olan ve olmayan, sedatif alan ve almayan hastalar değerlendirilmiştir.

Uygulama önce hastayı gözlemlemeyi, gerekirse seslenmeye ve ardından uygun fiziksel uyarana yanıtı değerlendirmeyi içerir. Ölçüm yalnız kişinin gözlerinin kapalı olup olmadığına bakılarak yapılmaz. Burada tam ölçek formu veya puanlama tablosu sunulmamaktadır; standart uygulama için yetkili yönerge ve eğitim gerekir.

Birden fazla değerlendirme, tek bir anlık puandan farklı bilgi verir. Ely ve arkadaşlarının çalışması, RASS ile aynı kişinin uyanıklık düzeyindeki değişikliklerin izlenebildiğini göstermiştir. Bu tür bir geçerlik bulgusu, her puan değişiminin aynı hastalığı veya aynı ilaç etkisini gösterdiği anlamına gelmez. Ölçümün tutarlılığı ile değişikliğin nedenini açıklamak ayrı sorulardır. Araştırmadaki güvenirlik grubu ile geçerlik grubu farklıydı; bu nedenle bütün bulgular aynı hasta sayısına dayandırılmamalı ve sonuçların hangi değerlendirmeden geldiği açık tutulmalıdır.

Yoğun bakım planında uyanıklık değerlendirmesi, ağrı değerlendirmesiyle birlikte yürütülür. SCCM rehberi, ağrının sedatif düşünülmeden önce ele alınmasını ve düzenli değerlendirmeye dayanan bir protokol kullanılmasını önerir. Mekanik ventilasyonlu erişkinlerde hafif sedasyon lehindeki öneri koşulludur; bütün hastalarda aynı sayı hedefleniyormuş gibi okunmamalıdır.

Erken sedasyon derinliğiyle sonraki sonuçlar arasındaki ilişki araştırılmıştır. Avustralya ve Yeni Zelanda’daki 25 merkezden 251 hastayı içeren prospektif kohortta, ilk dönemdeki derin sedasyon daha geç ekstübasyon ve daha yüksek ölüm riskiyle ilişkili bulunmuştur. Araştırma gözlemseldir: bu sonuç yalnız ölçek doldurmanın yaşam süresini uzattığını veya sedasyonu azaltmanın her hastada güvenli olduğunu kanıtlamaz. Bulgular bakım kararının bağlamını incelemeyi destekler.

Kaynaklar:[1][5][2][3][4]
ANAHTAR KELİMELER
  • RASS
  • uyanıklık
  • ajitasyon
  • sedasyon
  • yoğun bakım
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

YAKINLAR İÇİN ÖLÇÜMÜN ANLAMI

Ekip aynı hastayı farklı zamanlarda değerlendirerek değişimi izler. Bir puanın neyi anlattığı sorulabilir; araştırmada ölçülen gözlemciler arası uyum, hastanın geleceği hakkında kesin bir tahmin değildir. Sayıdaki değişiklikle hastalığın nedenini birbirine eşitlememek önemlidir.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

TANISAL YAKLAŞIM

STANDART UYGULAMA VE KAYIT

Gözlem, sözel yanıt ve gerektiğinde fiziksel yanıt basamakları karıştırılmadan uygulanır. Hangi basamakta yanıt alındığına dikkat edilir; yalnız genel uyku izlenimi kaydetmek aynı yöntem değildir. Kullanılan resmi yönerge korunur, bu açıklamadan yeni bir form türetilmez.

Kaynaklar:[5]

DAVRANIŞSAL ÖLÇÜMÜN UYGULANAMADIĞI DURUM

Nöromüsküler blok veya çok derin sedasyonda davranışsal ölçek kullanılamıyorsa alternatif izlem gereksinimini değerlendirin; hareketsizliği ölçülebilir uyanıklık yanıtı gibi yorumlamayın. Rehber bu bağlamda EEG temelli izlemden yararlanılabileceğini belirtir. Deliryum ayrıca geçerli bir araçla değerlendirilir; RASS onun yerine geçmez.

Kaynaklar:[3]

GÖZLEMSEL İLİŞKİYİ KLİNİK KARARA TAŞIMAK

Shehabi kohortunda hastalık ağırlığı gibi etkenler için istatistiksel düzeltme yapılmıştı; buna rağmen randomizasyon yoktu. Erken derin sedasyonun sonraki sonuçlarla ilişkisi nedenselliği kesinleştirmez. Çalışmanın tanımladığı ilk 48 saatlik maruziyet, her izlem anına uygulanacak kişisel risk hesabı değildir.

Kaynaklar:[4]

TEDAVİ

AĞRI VE SEDASYON HEDEFİNİ AYIRMAK

Huzursuzluğu doğrudan daha fazla sedatif gereksinimi saymayın: ağrıyı ayrıca değerlendirin ve önce ele alın. Kurum protokolü düzenli ağrı ve sedasyon ölçümünü, sorumlu ekibin hedefini ve buna göre yeniden değerlendirmeyi tanımlamalıdır. RASS tek başına ağrı ölçeği değildir.

Kaynaklar:[3]

HEDEF İLE OTOMATİK TEDAVİYİ AYIRMAK

2025 odaklı güncellemedeki sedasyon tercihi belirli önceliklere bağlıdır. Ölçek sonucunu tek başına ilaç seçimi veya doz değişikliği talimatına dönüştürmeyin; hedef ve bakım bağlamı ekipçe değerlendirilir.

Kaynaklar:[6]

İZLEM VE ÖNERİLER

ÖLÇÜM KOŞULLARINI TUTARLI TUTMAK

İlk doğrulama çalışmasındaki yüksek uyum, eğitim almış uygulayıcılarla elde edildi. Yerel kullanıma geçerken değerlendirenlerin aynı yönergeyi uyguladığı doğrulanmalıdır. Birbirinden farklı gözlem yaklaşımlarıyla kaydedilen puanları, hastanın gerçek değişimi gibi yorumlamamak için uygulama tutarlılığı gerekir.

Kaynaklar:[1]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. The Richmond Agitation-Sedation Scale: validity and reliability in adult intensive care unit patients ↗

    Sessler ve arkadaşları / American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine · Kaynak tarihi: 15 Kasım 2002 · Erişim: 2026-11-01

  2. Monitoring sedation status over time in ICU patients: reliability and validity of the Richmond Agitation-Sedation Scale (RASS) ↗

    Ely ve arkadaşları / JAMA · Kaynak tarihi: 11 Haziran 2003 · Erişim: 2026-11-01

  3. Guidelines for the Prevention and Management of Pain, Agitation/Sedation, Delirium, Immobility, and Sleep Disruption in Adult Patients in the ICU ↗

    Society of Critical Care Medicine · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-11-01

  4. Early intensive care sedation predicts long-term mortality in ventilated critically ill patients ↗

    Shehabi ve arkadaşları / American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine · Kaynak tarihi: 2 Ağustos 2012 çevrimiçi; 15 Ekim 2012 dergi sayısı · Erişim: 2026-11-01

  5. Richmond Agitation-Sedation Scale (RASS) ↗

    Virginia Commonwealth University TechTransfer and Ventures · Erişim: 2026-11-01

  6. A Focused Update to the Clinical Practice Guidelines for the Prevention and Management of Pain, Anxiety, Agitation/Sedation, Delirium, Immobility, and Sleep Disruption in Adult Patients in the ICU ↗

    Society of Critical Care Medicine · Kaynak tarihi: 20 Şubat 2025 kurum yayını; Mart 2025 dergi sayısı · Erişim: 2026-11-01

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.

01 · RASS İÇİN BAĞIMSIZ GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK KOHORTLARI

Monitoring sedation status over time in ICU patients: reliability and validity of the Richmond Agitation-Sedation Scale (RASS)

Ely EW ve arkadaşları · JAMA · 2003

Çalışma türü: Prospektif kohort doğrulaması.

Kapsam: Güvenirlik için 38; bağımsız geçerlik kohortunda ventilatöre bağlı 275 erişkin.

ÖZET

Hemşirelerin 290 eşleştirilmiş gözleminde RASS için ağırlıklı kappa 0,91 bulundu.

Tek merkezli ölçüm araştırmasıdır; tedavi yararı deneyi değildir. Özgün özet okundu; fonlama ve çıkar çatışması beyanları doğrulanamadı.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.