RİKETSİYOZLAR

Başlangıç günü, seyahat coğrafyası, açık alan etkinliği, köpek ve kemirgen teması ve ısırık öyküsü sorgulanır. Belirti vermeyen kene teması ile ateşli klinik hastalık ayrılır; tanı için mutlaka hatırlanan bir ısırık aranmaz. [3]

FİZİK MUAYENE VE İLK TETKİKLER

Tüm deri, saçlı alanlar ve kıvrımlar eskar ve döküntü açısından incelenir. Rocky Mountain benekli ateşinde döküntü el ve ayak bileklerinden yayılabilir; erken yokluğu dışlamaz. Peteşi geç ve ağır hastalık işareti olabilir. Tam kan sayımı, sodyum ve karaciğer enzimleri değerlendirilir; trombositopeni, hiponatremi ve transaminaz artışı destekleyicidir, tanısal değildir. [2]

Meningokoksemi, leptospiroz, viral döküntüler, ilaç reaksiyonu ve trombotik trombositopenik purpura benzer görünebilir. Yaşamı tehdit eden alternatif tanı olasılığı varsa doksisiklin verilmesi diğer gerekli ampirik antibiyotikleri geciktirmez. [5]

TANI VE ÖRNEK SEÇİMİ

Akut ve 2–10 hafta sonraki konvalesan serumda IgG IFA titresinin 4 kat artışı yakın enfeksiyonu destekler. İlk haftanın negatif serolojisi veya tek pozitif akut örnek kesin karar sağlamaz; benekli ateş grubu içinde çapraz reaksiyon tür ayrımını sınırlar. Kan PCR testinin negatifliği de özellikle erken dönemde dışlayıcı değildir. Döküntü biyopsisinde PCR veya immünohistokimya uzman laboratuvarda kullanılabilir. [3]

Eskar varsa uygun sürüntü veya biyopsi PCR incelemesi kan örneğinden daha yararlı olabilir. Örnek alma ampirik tedaviyi geciktirmemelidir. [1]

Şüpheli kene kaynaklı riketsiyozda doksisiklin erken başlanır. Erişkinde 100 mg 12 saatte bir; 45 kg altındaki çocukta doz başına 2,2 mg/kg 12 saatte bir, en çok 100 mg/doz uygulanır. RMSF için en az 5–7 gün ve ateş düzeldikten sonra en az 3 gün sürdürülür. Çocukluk ve gebelik otomatik dışlama nedeni değildir; bireysel yarar-risk değerlendirmesi yapılır. Ciddi alerjide hastane koşullarında uzman görüşü gerekir. [4]

Ağır çalılık tifüsünde intravenöz doksisiklin ile azitromisin kombinasyonu tek ilaca göre birleşik başarısızlık ölçütünü azaltmıştır; bu sonuç diğer Rickettsia türlerine veya hafif ayaktan hastalığa aktarılmaz. [6]

İZLEM VE KORUNMA

Erken doksisiklin sonrası ateş genellikle 24–48 saatte azalır. Klinik yanıt yoksa tanı, komplikasyon ve eş enfeksiyon yeniden değerlendirilir; ağır organ hasarında yanıt daha geç olabilir. Belirtisiz kene temasına RMSF profilaksisi önerilmez; takip eden 2 haftada ateş veya döküntü gelişirse başvurulur. Sülfonamidler RMSF seyrini kötüleştirebilir. [4]

YATIŞ VE ACİL SEVK

Organ işlev bozukluğu, ağır trombositopeni, bilinç değişikliği, ağızdan ilaç alamama veya güvenilir izlem sağlanamaması yatış kararını destekler. Şok ve solunum yetmezliğinde yoğun bakım desteği; kapiller kaçak nedeniyle dikkatli sıvı-elektrolit yönetimi gerekir. [5]