RİNOSKLEROMA
ÖZET
Rinoskleroma, Klebsiella rhinoscleromatis ile ilişkili, yavaş ilerleyen granülomatöz bir solunum yolu enfeksiyonudur. En sık burun tutulur; sinüsler, ağız, gırtlak, trakea ve bronşlara uzanabilir. Başlangıçta sıradan riniti andıran tıkanıklık ve akıntı görülürken, ilerleyen dönemde kabuklanma, kanama, kitleler, koku kaybı ve ses kısıklığı gelişebilir. Geç dönemde oluşan sert skarlar hava geçişini daraltabilir; belirtilerin uzun sürmesi hastalığın zararsız olduğu anlamına gelmez.
Tanı, klinik görünümün doku incelemesi ve mikrobiyolojiyle birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Mikulicz hücreleri önemli bir ipucudur; kültür her olguda pozitif değildir. Uzun süredir tedaviye dirençli yakınmaları olanlarda geçmişte endemik bölgede yaşama öyküsü önem taşır. Endoskopiyle burun dışındaki tutulumun araştırılması, yalnız kronik sinüzit tanısına bağlı kalınmasını önleyebilir.
Açıklanamayan tiz solunum sesi, özellikle çocukta, hava yolu tıkanmasının işareti olabilir ve gecikmeden değerlendirilmelidir. Solunum yeterli değilse öncelik hava yolunun güvenliğidir; ayrıntılı öykü ve incelemeler hastanın durumu dengelendikten sonra yapılır. Çocukların daha dar hava yolları nedeniyle tıkanma riski daha yüksektir.
Tedavinin temelini uzun süreli antibiyotikler oluşturur; en uygun ilaç ve süre konusunda kanıtlar sınırlıdır. Erişkinlerde yapılan bir karşılaştırmada levofloksasinle üç aylık klinik iyileşme daha fazla bulunmuştur. Ancak tek merkezli, endemik bölgeden gelen bu çalışma uzun dönem nüksü açıklamaz; çocuklara, gebelere veya böbrek-karaciğer hastalığı olanlara doğrudan genellenmemelidir. Katılımcılar klinik ve histopatolojik olarak doğrulanmış hastalığı olan erişkinlerdir; kısa dönem yanıt, kalıcı iyileşme güvencesi değildir.
Kalıcı yapısal darlık ile aktif enfeksiyon ayrılmalıdır. Düzeltici cerrahi planlanırken önce enfeksiyonun kontrol edilmesi önemlidir; tanı konmadan yapılan işlemler ek hasara yol açabilir. Küçük olgu serileri cerrahi ve tıbbi yaklaşımın birlikte gerekebileceğini gösterir, ancak standart başarı oranı sağlamaz. Nüksleri erken saptamak için yakın izlem sürdürülür.
- Klebsiella rhinoscleromatis
- Mikulicz hücreleri
- granülomatöz enfeksiyon
- hava yolu darlığı
- nazal fibrozis
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Rinoskleroma, Klebsiella rhinoscleromatis ile ilişkili, yavaş ilerleyen granülomatöz bir enfeksiyondur. Genellikle burunda başlar; boğaz, gırtlak ve daha aşağı hava yollarını da etkileyebilir. Adındaki skleroma kanser anlamına gelmez; oluşan nodül ve skarlar hava yolunu daraltabilir.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Başlangıçta uzun süren akıntı, kabuklanma ve tıkanıklık olabilir. Sonrasında nodüller, burun kanaması, koku kaybı veya ses kısıklığı gelişebilir; geç dönemde sert skar ve şekil değişikliği görülür. Evreler her kişide aynı hızda ilerlemez.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Nefes alırken yeni tiz/gürültülü ses, özellikle solunum güçlüğüyle birlikteyse acil değerlendirme gerektirir. Çocuklarda hava yolu daha dar olduğundan beklemeyin; rutin burun randevusunu beklemek güvenli olmayabilir.
Uzun süren ve standart tedaviye yanıt vermeyen burun yakınmaları için KBB değerlendirmesi gerekir. Yıllar önceki endemik bölge yaşamı da önemli olabilir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Yakınmaların süresi, kanama, ses/yutma değişikliği ve dispne; doğum/yaşam/seyahat coğrafyası, önceki tedavi ve ameliyatlar sorgulanır. Geçmiş göç öyküsü güncel enfeksiyonu dışlamaz; öykü tek başına tanı da koydurmaz.
Bağışıklık baskılanması ve yakın temas bağlamı değerlendirilir; olasılık yalnız yaş veya coğrafyaya indirgenmez.
FİZİK MUAYENE
Burun dış şekli, vestibül darlığı, kabuklanma, nodül ve septum hasarı değerlendirilir. Damakta çekilme/yapışıklık ve orofarengeal tutulum aranır; görünür lezyonun sınırı hastalığın bütün yayılımını göstermeyebilir.
Ses değişikliği veya solunum yakınmasında endoskopik larenks değerlendirmesiyle yayılım araştırılır; hava yolu güvenliği önce gelir.
AYIRICI TANI
Tüberküloz, lepra, mukozal leishmaniasis ve sifiliz; granülomatoz polianjiit, sarkoidoz, nazal NK/T hücreli lenfoma ve intranazal madde kullanımına bağlı yıkım düşünülür. Epidemiyoloji, biyopsi ve mikrobiyoloji bu ayrımı birlikte yönlendirir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Biyopsi ve kültür birlikte kullanılır. Granülomatöz evrede bakterileri içeren Mikulicz hücreleri ve Russell cisimcikleri destekleyicidir; evreye göre histoloji değişebilir. Özel boyalar organizmayı göstermeye yardımcıdır.
Negatif kültür hastalığı kesin dışlamaz. Laboratuvar klinik şüpheden haberdar edilmeli; K. pneumoniae üremesinde uygun bağlamda referans laboratuvar alt tür doğrulaması istenmelidir. BT/endoskopi yapısal yayılımı değerlendirir.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Tedavinin temeli uzun süreli, etken ve hastaya göre seçilmiş antibiyotiktir; ideal ilaç ve süre konusunda güçlü ortak kanıt sınırlıdır. Florokinolonlar, rifampisin veya diğer duyarlı seçenekler KBB/enfeksiyon uzmanlarınca değerlendirilir; tek küçük çalışma bütün hastalar için reçete standardı oluşturmaz.
Florokinolonlar kalıcı tendon, sinir ve ruhsal yan etki yapabilir. Tendon ağrısı, uyuşma veya ciddi ruhsal belirtilerde ilaç durdurularak hemen hekimle iletişim kurulmalıdır; seçim alternatifler ve hasta riskleriyle yapılır.
Kesin düzeltici cerrahi aktif enfeksiyon kontrolünden sonra planlanır. Ancak hava yolu tehlikesi varsa gerekli acil girişim antibiyotik kürünün bitmesini beklemez; rekonstrüksiyon ile acil hava yolu kurtarma aynı karar değildir.
İZLEM VE ÖNERİLER
Klinik ve endoskopik izlem uzun solukludur; tıkanıklığın sürmesi aktif enfeksiyon kadar skarı da yansıtabilir. Nüks, ilaç toleransı ve yeniden cerrahi gereksinimi değerlendirilir; kısa süreli düzelme kalıcı eradikasyon demek değildir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Stridor veya yetersiz ventilasyonda önce hava yolu değerlendirilir; gerekirse ileri hava yolu desteği sağlanır. Tanısal ayrıntılar stabilizasyondan sonra tamamlanır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Rhinoscleroma ↗
DermNet · Erişim: 2026-10-27
Yazar tarihi 2010; gün belirtilmemiştir.
- Rhinoscleroma and chronic rhinosinusitis—an insidious presentation ↗
JAMMI Canada · Kaynak tarihi: 2025-11-10 · Erişim: 2026-10-27
- The Panoramic Overview of Rhinoscleroma – A Two-Decade Experience of Nature’s Crucification of the Nose ↗
Indian Journal of Otolaryngology and Head & Neck Surgery · Kaynak tarihi: 2025-04-11 · Erişim: 2026-10-27
- Comparative effectiveness of levofloxacin versus third-generation cephalosporins and predictors of treatment outcomes in upper respiratory tract scleroma: a tertiary center experience ↗
Scientific Reports · Kaynak tarihi: 2026-08-20 · Erişim: 2026-10-27
- Stridor ↗
MedlinePlus / A.D.A.M. · Kaynak tarihi: 2026-05-03 · Erişim: 2026-10-27
- Fluoroquinolone antibiotics: must now only be prescribed when other commonly recommended antibiotics are inappropriate ↗
MHRA · Kaynak tarihi: 2024-01-22 · Erişim: 2026-10-27
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · ÜST SOLUNUM YOLU SKLEROMASINDA İKİ ANTİBİYOTİK YAKLAŞIMI
Comparative effectiveness of levofloxacin versus third-generation cephalosporins and predictors of treatment outcomes in upper respiratory tract scleroma: a tertiary center experience
Ahmed Ibrahim Khaleel, Rabeh Khairy Saleh, Chrestina Monir Fekry, Fatma Wafik Shahin · Sci Rep · 2026
Çalışma türü: Prospektif karşılaştırma; yazarlar kapalı opak zarfla randomizasyon bildirdi.
Kapsam: 90 erişkin; ortalama 36,3 yaş,%90 kadın;45’er iki grup.
ÖZET
Üç ayda klinik iyileşme levofloksasinde 36/45,sefalosporinde 27/45 idi.
Tek endemik bölge merkezi, kısa izlem; uzun dönem nüks veya bütün hastalara üstün tedavi kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 42624934 · DOI: 10.1038/s41598-026-66683-y
02 · RİNOSKLEROMADA İKİ ON YILLIK 14 OLGU DENEYİMİ
The Panoramic Overview of Rhinoscleroma – A Two-Decade Experience of Nature’s Crucification of the Nose
B. P. Belaldavar, P. H. Patil, Rajesh Radhakrishna Havaldar ve ark. · Indian J Otolaryngol Head Neck Surg · 2025
Çalışma türü: Tek merkezli olgu serisi.
Kapsam: 2002–2023;14 hasta,18–57 yaş.
ÖZET
Yanlış tanı ve uygunsuz önceki ameliyatlar; medikal kontrol sonrası aşamalı düzeltme vurgulandı.
Küçük, seçilmiş seri; cerrahi üstünlük ve standart antibiyotik süresi belirlemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40321376 · DOI: 10.1007/s12070-025-05448-x
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.