RİNOSPORİDİYOZ

Rinosporidiyoz, çoğunlukla burun mukozasında polip benzeri kitlelerle ortaya çıkan kronik bir enfeksiyondur. Etken Rhinosporidium seeberi protist olarak sınıflandırılır; eski kaynaklarda mantar benzeri kabul edilmesi, bütün mantar ilaçlarının etkili olacağını göstermez. Burun dışında göz, deri veya birden fazla bölge tutulabilir. Hastalığın hangi bölgeleri etkilediği hem değerlendirmeyi hem tedavi planını değiştirir.

Tekrarlayan burun kanaması ve tıkanıklık önemli yakınmalardır; koku kaybı ve baş ağrısı da bulunabilir. Yaşanılan bölge, gölette yıkanma öyküsü ve yakınmaların süresi değerlendirilir. Gölet teması tanıyı tek başına kanıtlamaz. Küçük bir klinik seride bu öykünün sık görülmesi, maruz kalan herkesin hastalanacağını veya temas olmayan kişinin hastalanamayacağını göstermez. Önceden tedavi edilmiş kitlenin yeniden büyümesi kontrol gerektirir.

Burun kitlesi sıradan bir polip veya ters papillom gibi başka oluşumlarla karışabilir. Görünüm tek başına kesin tanı değildir; klinik değerlendirme histopatolojik doğrulamayla tamamlanır. Yavaş büyüyen ve ağrısız bir kitlenin kolay kanaması önemlidir. Yakınmaların aylar içinde artması, yalnız ağrı bulunmadığı için güvenli kabul edilmemelidir.

Öksürük, kanlı balgam ve yeni nefes darlığı yalnız burun tıkanıklığına bağlanmamalıdır. Çok nadir alt hava yolu tutulumu ağır solunum sıkıntısına ilerleyebilir. Belirgin solunum güçlüğünde acil yardım gerekir; önceki burun tedavisi yeni hava yolu sorununu dışlamaz.

Cerrahi temel tedavi yaklaşımıdır. Dapson bazı hastalarda eklenir; ancak küçük kontrolsüz seriler ilaç etkisini ameliyat etkisinden ayıramaz. Tedaviye ilişkin olumlu bir bildirim herkese uygulanacak reçete veya kesin kür garantisi değildir. Seçim, hastalığın yerleşimi ve yaygınlığı dikkate alınarak uzman ekiple yapılır.

Dapson sırasında hemolitik anemi gelişebileceği dikkate alınmalıdır. G6PD değerlendirmesinin normal olması bütün hemoliz riskini ortadan kaldırmaz. Yeni belirgin halsizlik, çarpıntı veya eforla nefes darlığı tedavi ekibine bildirilmelidir. İzlem yalnız kitlenin küçülmesine değil, ilaç güvenliğine de odaklanır.