ROTATOR MANŞET HASTALIKLARI

GENEL BAKIŞ

Rotator manşet, omuzu hareket ettiren ve üst kol kemiğinin eklemde dengeli durmasına yardım eden kas-tendon grubudur. Bu başlık tendonla ilişkili ağrıyı, çevredeki bursanın etkilenmesini ve kısmi ya da tam kat tendon yırtıklarını kapsar. Her omuz ağrısı yırtık değildir; görüntülemede yırtık görülmesi de mutlaka şiddetli yakınma veya ameliyat gereksinimi anlamına gelmez. Değerlendirme ağrı ve işlevle birlikte yapılır. [1]

BELİRTİLER VE RİSKLER

Kolu kaldırırken veya indirirken ağrı, baş üstü işlerde zorlanma ve ağrılı taraf üzerine yatamama sık yakınmalardır. Saç taramak, giyinmek veya yüksek raftan eşya almak güçleşebilir. Travmatik yırtıkta ani ağrı ve kuvvet kaybı olabilir; yaşla ilişkili değişiklikler daha yavaş gelişebilir ve bazen belirti vermeyebilir. [1]

Tekrarlayan baş üstü hareketler, yük kaldırma ve bazı sporlar tendon yükünü artırır. Yakınmalar belirgin bir kaza olmadan da başlayabilir. İşin miktarındaki veya egzersiz düzeyindeki değişiklikler sorgulanmalıdır. Ağrının bulunması kolun tamamen kullanılmaması gerektiği anlamına gelmez; fakat ağrıyı sürekli artıran yüklenmeye aynı biçimde devam etmek de uygun değildir. [2,4]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Düşme veya yaralanma sonrası kolu kaldıramama, belirgin şekil bozukluğu, hızla gelişen şişlik veya yeni duyu kaybı acil değerlendirilmelidir. Ateş ve genel durum bozukluğuyla birlikte omuz ağrısı da bekletilmemelidir. Ani şiddetli yakınmalar, kronik tendon ağrısı için kullanılan ev egzersizleriyle geçiştirilmemelidir. [3]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Hekim aktif ve pasif hareketleri, farklı yönlerde kas gücünü ve hassasiyeti değerlendirir. Boyun kaynaklı sinir ağrısı, omuz artriti ve diğer omuz sorunlarıyla ayrım yapılır. Hareketin ağrı nedeniyle mi yoksa gerçek güç kaybı nedeniyle mi kısıtlandığı önemlidir. Tek bir muayene hareketi bütün hastalarda kesin tanı koydurmaz; bulgular birlikte yorumlanır. [2]

Röntgen tendonları doğrudan göstermez, ancak kemik ve eklemle ilgili başka nedenleri değerlendirebilir. Ultrason veya MR, yırtığın yeri ve özellikleri için gerekli görülebilir. Görüntüleme kararı klinik soruya göre verilir. Tipik ve travmasız tendonla ilişkili ağrıda tedavi planının her zaman ileri görüntülemeyi beklemesi gerekmez. [1,5]

Tablo farklı omuz sorunlarını aynı tedaviye yönlendirmemek içindir. [1–4]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Birçok hastada ilk yaklaşım ameliyatsızdır. Yakınmayı artıran işleri geçici düzenlemek, uygun ağrı kontrolü ve fizyoterapiyle hareket-güç kazanımı hedeflenir. Egzersizler kişinin hareket kapasitesine göre seçilir. Enjeksiyon bazı durumlarda ağrıyı azaltmak için düşünülebilir; rehabilitasyonun yerine geçen veya tendonu kesin onaran bir işlem olarak sunulmamalıdır. [2]

Yırtık tipine, travma öyküsüne, kuvvet kaybına, kişinin iş-spor beklentilerine ve tedavi yanıtına göre cerrahi görüş gerekebilir. Özellikle akut yaralanmayla gelişen belirgin işlev kaybında değerlendirme gereksiz geciktirilmez. Buna karşılık sadece görüntüleme raporunda “yırtık” sözcüğü bulunması her kişi için aynı ameliyat kararını doğurmaz. [1]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Rehabilitasyonda ilerleme çoğu zaman haftalar-aylar içinde olur. Hafif, kısa süreli egzersiz rahatsızlığı ile ertesi gün süren belirgin alevlenme birbirinden ayrılmalıdır. Yüklenme sonrasında uyku ve günlük işlev kötüleşiyorsa programın miktarı yeniden düzenlenir. İşe veya spora dönüşte önce tolerans ve işlev, ardından yük artırılır. İlerlemenin durması veya yeni güç kaybı yeniden değerlendirme nedenidir. [4]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.