SAFRA ASİDİ İSHALİ

İLEUM, SAFRA KESESİ VE TEDAVİ ÖYKÜSÜ

Terminal ileum hastalığı/rezeksiyonu, kolesistektomi ve karın radyoterapisi sorgulanır. Belirtilerin niteliği tek başına güvenilir ayrım sağlamaz. [1]

Başlangıç, gece ishali, dışkıda kan, kilo kaybı, yağlı dışkı, ilaçlar ve beslenme gözden geçirilir. Magnezyum içeren ürünler, antibiyotikler ve emilmeyen şekerler de ishale neden olabilir. [4]

MUAYENE VE TEMEL DEĞERLENDİRME

Hidrasyon ve beslenme durumu değerlendirilir. Kronik ishalde kan sayımı, elektrolit/böbrek testleri ve klinik gerektiriyorsa beslenme göstergeleri incelenir; dışkı incelemeleri enfeksiyon, kan veya yağ kaybını araştırabilir. [4]

BİRDEN ÇOK NEDEN BİRLİKTE BULUNABİLİR

Mikroskopik kolit, inflamatuvar bağırsak hastalığı, çölyak, pankreas yetersizliği ve enfeksiyon klinik duruma göre dışlanır. Normal görünümlü kolon mikroskopik koliti dışlamaz; uygun kolonoskopide sağ ve sol kolon biyopsileri gerekir. [2,4]

TESTLE TANIYI DESTEKLEME

Açlık serum C4, safra asidi sentezinin dolaylı göstergesidir. Karaciğer hastalığı ve statin kullanımı yanlış sonuçlara yol açabilir; örnek hazırlığı ve yerel eşikler dikkate alınır. [3]

Dışkıda safra asitleri 48 saatlik toplamada ölçülebilir. Diyet hazırlığı ve örneklerin hemen dondurulması laboratuvar talimatına uygun yapılmalıdır; uygunsuz toplama yorumu bozar. Yerel eşikler kullanılmalı, çocuklara erişkin referans aralığı aktarılmamalıdır. [5]

C4 burada kompleman C4 değil, safra asidi senteziyle ilişkili 7α-hidroksi-4-kolesten-3-ondur. Sonuç hastalık ve ilaç bağlamında yorumlanır. [3]

BAĞLAYICI TEDAVİ VE ALTTA YATAN HASTALIK

Kolestiramin başlangıç seçeneğidir; tolerans sorunu varsa alternatif bağlayıcı düşünülebilir. Erişkin çalışmalarda genellikle 2–4 g/gün başlanıp yanıt/toleransa göre artırılmıştır. Yaygın ileal hastalık/rezeksiyonda yağ kaybını artırabileceğinden bağlayıcılar otomatik başlanmaz. Eşlik eden tedavi edilebilir neden de yönetilir. [1]

Kolesevelamın kısa süreli randomize çalışmasında testle tanımlı erişkinlerde remisyon plasebodan yüksekti. Bununla birlikte daha küçük bir çalışmada dışkı sıklığı/kıvamında anlamlı fark bulunmamıştır; hasta seçimi ve sonuç ölçütleri farklıdır. [6,7]

Liraglutid küçük aktif karşılaştırmalı çalışmada umut vericidir, ancak rutin standart basamağın yerine geçtiği söylenemez. Araştırma popülasyonu primer, orta-ağır hastalığı olan erişkinlerdir; daha büyük doğrulayıcı çalışma gereksinimi vardır. [8]

EN DÜŞÜK ETKİLİ DOZ VE YENİDEN DEĞERLENDİRME

Yanıt varsa en düşük etkili doz ve seçilmiş kişilerde aralıklı kullanım denenebilir. Sabit tedavide kötüleşme, eşlik eden başka neden için yeniden inceleme gerektirir. Etkileşim dışlanamıyorsa diğer ilaçlar bağlayıcıdan en az 1 saat önce veya 4–6 saat sonra alınır; ürün/ilaç özelinde eczacıyla doğrulanır. [1]

İzlemde sulu dışkı sayısı, sıkışma, tolere edilen doz ve şişkinlik/bulantı gibi yan etkiler kaydedilir. Kısa çalışma dönemindeki güvenlik uzun dönem tüm risklerin dışlandığı anlamına gelmez. [6]

ALARM BELİRTİLERİNDE TANIYI YENİDEN AÇMA

Kanlı dışkı, gece uyandıran ishal, belirgin kilo kaybı veya ağır karın ağrısı hızlı değerlendirme gerektirir. Ciddi ishalde sıvı-elektrolit kaybı araştırılır; ateş/kan varlığında kendi kendine ishal kesici kullanımı uygun değildir. [4]