ŞANKROİD
ÖZET
GENEL OKUYUCU
ŞANKROİD NEDİR?
Şankroid, Haemophilus ducreyi kaynaklı genital ülser enfeksiyonudur. Ağrılı yaralar ve kasık lenf düğümü iltihabı görülebilir. Klasik görünüm her hastada bulunmaz; herpes ve sifilizle klinik ayrım güçtür. Birçok bölgede azalmış olsa da her yerde ortadan kalkmış değildir. Değerlendirmede yerel epidemiyoloji önemlidir.
GENİTAL ÜLSERDE YARDIM VE UYARILAR
Genital veya anal yara sağlık değerlendirmesi gerektirir. Görüntüden kendi kendine şankroid tanısı koymayın; farklı enfeksiyonlar benzer görünebilir. Ağrı kontrolü ve uygun testler bakımın parçalarıdır. İlk sifiliz kan testinin negatif olması çok erken enfeksiyonu dışlamayabilir. Test planını ve kontrol zamanını sağlık ekibiyle netleştirin.
ACİL UYARI
Hızla büyüyen, geniş doku hasarı yapan veya alışılmadık büyük ülserde acil uzman değerlendirmesi gerekir.
ESKİ DENEYLERİ DOĞRU YORUMLAMAK
Azitromisinin seftriakson veya eritromisinle karşılaştırıldığı deneyler 1990’lara aittir. Tedavi etkinliği hakkında bilgi sağlarlar, ancak günümüzdeki direnç dağılımını veya bütün özel popülasyonları temsil etmezler. Farklı tanı ölçütleriyle seçilmiş hastaların sonuçları dikkatle okunmalıdır. Bir çalışmanın yanıt oranı tanısı doğrulanmamış her genital ülser için aynı ilaç başarısı anlamına gelmez.
ÇOCUKLARDA FARKLI H. DUCREYİ HASTALIĞI
2024 derlemesi, bazı tropikal bölgelerde çocukların bacaklarında cinsel yolla bulaşmayan H. ducreyi ülserlerini ayrı hastalık bağlamında ele alır. Bu bulgu genital şankroidle otomatik özdeşleştirilmemelidir. Çocuk güvenliği değerlendirmesi gerektiğinde yapılır; ancak yalnız etken adına bakarak bulaş yoluna kesin hüküm verilmez.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ÖYKÜ VE BAĞLAM
Tıbbi ve cinsel öykü, temas bölgeleri, önceki ülserler ve tedaviler mahremiyet içinde alınır. Belirtilerin süresi, seyahat ve yerel olgu dağılımı değerlendirilir. WHO bütün genital ülserlere her coğrafyada otomatik şankroid tedavisi önermez; bildirilen veya ortaya çıkan olguların bulunduğu ortamlar önemlidir.
FİZİK MUAYENE
ÜLSER VE LENF DÜĞÜMLERİ
Lezyon sayısı, ağrı, kenarlar, akıntı ve kasık düğümleri değerlendirilir. Klasik düzensiz kenarlı ağrılı görünüm tanısal güvence değildir. Bazı hastalarda süpüratif bubo oluşabilir; farklı cinsel yolla bulaşan etkenlerle birliktelik mümkündür. Muayene bulgusu, uygun mikrobiyoloji ve temas öyküsüyle birleştirilir.
AYIRICI TANI
HERPES, SİFİLİZ VE DİĞER NEDENLER
Genital ülserlerin yalnız klinik görünümle ayırımı güvenilir değildir. Herpes ve sifiliz başta olmak üzere uygun etken testleri planlanır. Erken sifilizde seroloji henüz pozitifleşmemiş olabilir. Kalıcı anogenital ülserde daha az görülen enfeksiyonlar ve enfeksiyon dışı nedenler için uzman merkeze yönlendirme gerekir.
TANISAL YAKLAŞIM
ETKEN DOĞRULAMASI
H. ducreyi doğrulaması özel laboratuvar olanakları gerektirir; kültür duyarlılığı sınırlıdır ve uygun moleküler test her yerde bulunmaz. Olası klinik tanı, sifiliz ve herpesin uygun biçimde değerlendirilmesini gerektirir. Tek negatif sonuç örnek zamanı ve kullanılan yöntemden bağımsız yorumlanmamalıdır.
TEDAVİ
TEDAVİ VE REHBER SEÇİMİ
Azitromisin, seftriakson veya uygun hastada başka seçenekler kullanılabilir. WA rehberi gözetimli tek doz yaklaşımını tercih eder. Gebelik, alerji ve yerel protokol ilaç seçimini belirler; farklı rehber dozları birleştirilmemelidir. Eşzamanlı enfeksiyon incelemesi ve partner değerlendirmesi antibiyotik kadar önemlidir.
İZLEM VE ÖNERİLER
İYİLEŞME VE PARTNERLER
Ülserler iyileşene kadar takip edilir. Partnerlerin değerlendirilmesi ve tedavisi yeniden bulaşı azaltma planına dahildir. Cinsel temasa dönüş, hastanın ve partnerlerin tedavisiyle birlikte ele alınır. Yanıtsızlıkta başlangıç tanısı, uygulama ve eşzamanlı etkenler yeniden gözden geçirilir; izlem yalnız yara boyutunu kaydetmek değildir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UZMAN GÖRÜŞÜ
Büyük, alışılmadık veya hızla doku yıkımı yapan ülser acil uzman değerlendirmesi gerektirir. Fluktuan kasık şişliği girişim açısından değerlendirilmelidir; evde sıkılmamalıdır. Şiddetli hastalıkta incelemeyi yalnız planlı kontrol tarihine bırakmayın.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Chancroid, STI Treatment Guidelines ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Chancroid ↗
Western Australia Health · Kaynak tarihi: 2025-10-29 · Erişim: 2026-10-26
- Genital ulcer disease syndrome ↗
WHO · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Infections caused by Haemophilus ducreyi: one organism, two stories ↗
Clinical Microbiology Reviews · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Comparison of azithromycin and ceftriaxone for the treatment of chancroid ↗
PubMed / ilgili yayının yazarları · Kaynak tarihi: 1995 · Erişim: 2026-10-26
- Single dose azithromycin for the treatment of chancroid: a randomized comparison with erythromycin ↗
PubMed / ilgili yayının yazarları · Kaynak tarihi: 1994 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Doğrudan ilgili 2 doğrulanmış yayın seçildi; 20 sayısını doldurmak için çalışma eklenmedi. Her kayıttaki popülasyon ve sınırlılıklar korunmuştur. Özet veya metadata erişimi tam metin incelemesi olarak sunulmaz; erişim ve düzeltme ayrıntıları hazırlık kanıt dosyasındadır. Klinik onay değildir.
01 · ŞANKROİDDE AZİTROMİSİN VE SEFTRİAKSON KARŞILAŞTIRMASI
Comparison of azithromycin and ceftriaxone for the treatment of chancroid
D H Martin, S J Sargent, G D Wendel Jr, W M McCormack, N A Spier, R B Johnson · Clin Infect Dis · 1995
Çalışma türü: Açık randomize prospektif çalışma
Kapsam: En az 16 yaşındaki genital ülser hastaları; 65 kültür pozitif olgu ve kültür negatif alt grup.
ÖZET
Kültür pozitif olgularda iki tek uygulamalı yaklaşım da klinik düzelme sağladı.
Körleme yok; kısa izlem ve eski epidemiyoloji güncel popülasyona genellemeyi sınırlar. PubMed özeti incelendi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 8562752 · DOI: 10.1093/clinids/21.2.409
02 · ŞANKROİDDE TEK DOZ AZİTROMİSİN VE ERİTROMİSİN RANDOMİZE KARŞILAŞTIRMASI
Single dose azithromycin for the treatment of chancroid: a randomized comparison with erythromycin
M W Tyndall, E Agoki, F A Plummer, W Malisa, J O Ndinya-Achola, A R Ronald · Sex Transm Dis · 1994
Çalışma türü: Tek kör randomize çalışma
Kapsam: Kültürle doğrulanmış şankroidi olan 127 erkek.
ÖZET
Her iki rejimde benzer klinik iyileşme bildirildi; yanıt kişisel klinik bağlama göre değişti.
Yalnız erkekler ve eski çalışma koşulları; çocuk, gebe ve güncel direnç değerlendirmesi değildir. PubMed özeti incelendi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 7974076 · DOI: 10.1097/00007435-199407000-00010
Bu metin eğitim ve başvuru amacıyla hazırlanmış, yönetici ve klinik inceleme bekleyen taslaktır. Kişiye özel tanı, reçete veya acil yardımın yerine geçmez. İlaç seçimi ve uygulama ayrıntıları hekim tarafından hastanın yaşı, gebelik durumu, eşlik eden hastalıkları ve yerel olanaklarla birlikte değerlendirilmelidir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.