İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

SANRISAL BOZUKLUK

ÖZET

Sanrısal bozukluk, en az bir ay süren bir veya daha fazla sanrının ön planda olduğu psikiyatrik bir durumdur. İnanç, karşıt yöndeki açık kanıtlara rağmen sürer. Sanrıyla doğrudan bağlantılı etkiler dışında günlük işlev görece korunabilir. Bununla birlikte ilişkiler ve çalışma yaşamı etkilenebilir. Şizofreninin belirgin diğer belirtileri, bedensel hastalık ve madde etkileri ayırıcı değerlendirmede önemlidir.

İnanç değerlendirilirken kişinin kültürel bağlamı dikkate alınır; yalnız alışılmadık bulunması bir düşünceyi sanrı yapmaz. Temalar takip edilme, eşin sadakatsizliği, özel bir güce sahip olma veya bedensel bir sorunla ilgili olabilir. Kişi inancının sorunlu olduğunu kabul etmeyebilir ve yardım arayışı daha çok kaygı ya da depresyon gibi eşlik eden güçlükler nedeniyle gerçekleşebilir.

Tanıyı tek başına gösteren laboratuvar testi yoktur. Tıbbi öykü ve muayene sonrasında gerekli görülen kan incelemeleri, madde taraması veya görüntüleme başka açıklamaları araştırmak için kullanılır. Yakınların aktardığı bilgiler, belirtilerin ne zaman başladığını ve yaşamı nasıl etkilediğini anlamaya yardımcı olabilir. Kişiyi sürekli eleştirmek veya baskı yapmak yerine yardım almasını destekleyen bir yaklaşım daha yararlıdır; yakınlar kendi ruhsal ihtiyaçlarını da gözetmelidir.

Tedavi kanıtı değerlendirilirken araştırmanın tarihi ve niteliği önemlidir. İki bin on beşte yayımlanan Cochrane derlemesi, iki bin on ikiye kadar yaptığı taramada yalnız küçük bir psikoterapi çalışmasını değerlendirebilmiştir. Kullanılabilir ilaç denemesi verisi bulunmaması, ilaçların hiçbir zaman yararlı olmadığı anlamına gelmez. Derleme, bütün tedaviler için kesin üstünlük önerisi yapmaya yetecek yüksek kaliteli bilgi olmadığını vurgulamıştır; bu eski tarama güncel araştırmaların tamamı sayılmaz.

İlgili randomize çalışmada yirmi dört kişi, yirmi dört hafta boyunca bilişsel davranışçı terapi veya destekleyici kontrol yaklaşımına ayrılmıştır. Çalışmayı tamamlayan her iki grupta bazı sanrı ölçümlerinde iyileşme görülmüş; bilişsel davranışçı terapi belirli boyutlarda daha fazla etki göstermiştir. Küçük örneklem ve tamamlamayan katılımcılar nedeniyle bu bulgu, herkes için kesin düzelme veya tek başına tedavi üstünlüğü garantisi olarak yorumlanmamalıdır.

Kaynaklar:[1][2][3][4]
ANAHTAR KELİMELER
  • sanrısal bozukluk
  • sanrı
  • kültürel bağlam
  • tedavi ilişkisi
  • bilişsel davranışçı terapi
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Gerçek istismar olasılığı, özellikle yaşlılarda, sanrı varsayımıyla göz ardı edilmemelidir.

Kaynaklar:[1]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Kıskançlık, takip edilme, büyüklük veya bedensel sorun temalı sanrılar görülebilir.

Kaynaklar:[2]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Belirtiler ilişkileri veya yaşamı etkiliyorsa değerlendirmeyi destekleyin; baskı ve sürekli eleştiriden kaçının.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Süre, işlev, duygudurum dönemleri, madde kullanımı ve sanrıya göre davranma eğilimi sorgulanır.

Kaynaklar:[1]

FİZİK MUAYENE

Muayene ve seçilmiş testler bedensel ya da maddeye bağlı nedenleri araştırır.

Kaynaklar:[2]

AYIRICI TANI

Şizofreni, duygudurum hastalığı, deliryum, nörobilişsel bozukluk ve madde etkisi değerlendirilir.

Kaynaklar:[1]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

En az bir aylık sanrı; şizofreni ölçütlerinin karşılanmaması ve alternatif nedenlerin dışlanması gerekir. Duygudurum dönemleri sanrı süresine göre kısa olmalıdır.

Kaynaklar:[1]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Güvenilir klinisyen ilişkisi kurulur; komplikasyonlar ele alınır. Gerektiğinde antipsikotik düşünülebilir, belirli bir ilacın üstünlüğü kesin değildir.

Kaynaklar:[1]

İZLEM VE ÖNERİLER

Sosyal işlev ve sanrısal uğraşın yaşamı etkilemesi izlenir.

Kaynaklar:[1]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Kendine veya başkasına zarar riski varsa acil değerlendirme ve gerekirse hastane bakımı gerekir.

Kaynaklar:[1]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Delusional Disorder ↗

    MSD Manual Professional · Kaynak tarihi: 2025-07 · Erişim: 2026-10-28

  2. Delusional Disorder ↗

    Cleveland Clinic · Kaynak tarihi: 2022-05-22 · Erişim: 2026-10-28

  3. Treatments for delusional disorder ↗

    Cochrane Database of Systematic Reviews · Kaynak tarihi: 2015-05-22 · Erişim: 2026-10-28

  4. Treating delusional disorder: a comparison of cognitive-behavioural therapy and attention placebo control ↗

    Canadian Journal of Psychiatry · Kaynak tarihi: 2007-03 · Erişim: 2026-10-28

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

1 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · SANRISAL BOZUKLUKTA BİLİŞSEL DAVRANIŞÇI TERAPİ VE DESTEKLEYİCİ KONTROL

Treating delusional disorder: a comparison of cognitive-behavioural therapy and attention placebo control

O’Connor K, Stip E, Pélissier MC ve arkadaşları · Canadian Journal of Psychiatry · 2007

Çalışma türü: Randomize psikoterapi karşılaştırması.

Kapsam: 24 kişi randomize; 24 hafta; BDT grubunda 11, kontrolde 6 tamamlayan.

ÖZET

İki grupta iyileşme; BDT bazı sanrı boyutlarında daha etkili bulundu.

Küçük örneklem, tamamlayanlara dayalı sonuçlar; kesin üstünlük veya genel iyileşme oranı çıkarılamaz.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.