SANTRAL SERÖZ KORYORETİNOPATİ
ÖZET
Santral seröz koryoretinopati, retina altında sıvı birikmesiyle merkezi görmeyi etkileyen bir hastalıktır. Daha çok genç ve orta yaşlı erişkinlerde görülür; ilk atak düzelebilse de nüks ve kronikleşme mümkündür. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Subretinal sıvı, görüntüleme ve akut/kronik yaklaşım; makula dejenerasyonu değil.
BELİRTİLER VE İLK BAŞVURU
En sık yakınma bir gözde merkezi bulanıklıktır; diğer gözde sessiz bulgular bulunabilir. Yeni bir merkezi görme değişikliği için göz muayenesi gerekir. Hastalık adı yalnız yakınmadan değil, retina muayenesi ve görüntüleme ile konur. [1]
STEROİDLER VE TEDAVİ BEKLENTİSİ
Tablet, iğne, burun spreyi veya cilt kremi dahil steroid kullanımı bildirilmelidir. Steroidler ancak reçeteleyen hekimle görüşülerek azaltılır veya kesilir; özellikle yüksek dozun ani kesilmesi tehlikelidir. İlk atakta izlem seçilmesi hastalığın göz ardı edildiği anlamına gelmez. [1]
Akut hastalık sıklıkla kendiliğinden düzelir. PDT ile sıvı azalmasına ilişkin kanıt, uzun süreli görme kazanımı kanıtından daha güçlüdür; her anatomik düzelme tam görme restorasyonu değildir. [5]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ANAMNEZ VE RİSK BAĞLAMI
Başlangıç ve önceki ataklar, tek iyi gören göz, tüm steroid uygulama yolları, gebelik, uyku apnesi ve sistemik ilaçlar sorgulanır. Tedavi kararı semptom süresi, görme ihtiyacı ve önceki retina hasarına dayanır. [3]
FİZİK MUAYENE
MUAYENE VE GÖRÜNTÜLEME
Her iki gözün görme keskinliği ve dilate fundus muayenesi değerlendirilir. OCT sıvı ve retina hasarını, fluorescein anjiyografi kaçak yerini gösterir. [1]
OCT, otofloresans, fluorescein ve indosiyanin yeşili anjiyografi hastalığın çok yönlü değerlendirmesinde kullanılır. Nörosensöryel retina veya pigment epiteli ayrışması, koroid bulguları ile birlikte yorumlanır. [4]
AYIRICI TANI
Neovasküler maküla hastalıkları, inflamatuvar seröz dekolman, koroid tümörleri, vitelliform distrofi ve optik disk çukuru gibi yapısal nedenler ayırt edilir. Bulgular atipikse multimodal görüntüleme ve hedefli sistemik değerlendirme gerekir. [3]
MEK inhibitörü kullanan onkoloji hastasında çok odaklı, iki taraflı seröz sıvı ilaç retinopatisi olabilir. Bu tablo otomatik olarak CSC sayılmaz; onkologla birlikte değerlendirilir. [7]
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE SINIFLAMA
Subretinal sıvı varlığı tek başına CSC tanısı değildir. Sıvının foveayla ilişkisi, süresi, pigment epiteli hasarı ve maküler neovaskülarizasyon araştırılır. OCT anjiyografi neovasküler bileşeni tanımaya yardımcıdır. Üç ay eşiği bazı sınıflamalarda kullanılsa da tedavi yalnız takvim süresine indirgenmez. [3]
TEDAVİ
İZLEMDEN TEDAVİYE GEÇİŞ
Akut, düşük riskli olguda üç-dört aya kadar gözlem düşünülebilir. Kalıcı veya kronik hastalıkta yarım doz ya da yarım fluens verteporfin PDT tercih edilen yaklaşımdır. PDT yoksa, merkez dışı sınırlı kaçakta konvansiyonel lazer seçeneği değerlendirilir; fovea yakınlığı güvenliği değiştirir. [2]
Tek iyi göz, belirgin işlev kaybı, tekrarlayan atak, fotoreseptör hasarı veya izlemde düzelmeme daha erken tedaviyi destekleyebilir. Tedavi kararı retina uzmanıyla ve hastanın ihtiyaçlarıyla birlikte verilir. [3]
Anti-VEGF enjeksiyonlar neovaskülarizasyonla komplike hastalığa ayrılmalıdır. Mineralokortikoid antagonistlerinin yararı konusunda uzlaşı yoktur; sıradan CSC için otomatik ilaç seçimi değildir. [4]
Eplerenonun kronik CSC’de etkinliği gösterilmemiştir. Beta-bloker veya neovaskülarizasyon olmadan anti-VEGF için tutarlı yüksek düzey yarar kanıtı bulunmamaktadır; küçük çalışmalar standart tedavinin yerine geçirilmez. [5]
İZLEM VE ÖNERİLER
TAKİP VE PROGNOZ
Gözlem sırasında seri OCT, görme ve işlevsel yakınmalar karşılaştırılır; sıvı sürerse tedavi yeniden tartışılır. [3]
Kronik olgularda dış retina bütünlüğü, atrofi, neovaskülarizasyon ve kistoid değişiklikler prognozu etkiler. Sıvı kaybolsa bile kalıcı doku hasarı nedeniyle görme tam düzelmeyebilir; nüks veya yeni kayıpta yeniden görüntüleme gerekir. [6]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL BULGULAR
Ani çok sayıda uçuşma, ışık çakması veya perde-gölge gelişmesi CSC atağı varsayılmadan hemen göz aciline yönlendirilmelidir; yırtıklı retina dekolmanı kalıcı görme kaybı yapabilir. [8]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Central Serous Chorioretinopathy ↗
American Society of Retina Specialists · Kaynak tarihi: Erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Central serous chorioretinopathy: An evidence-based treatment guideline. ↗
Feenstra ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Treatment of central serous chorioretinopathy: new options for an old disease ↗
Kim ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- International consensuses and guidelines on central serous chorioretinopathy (CSC) by the Asia Pacific Vitreo-retina Society (APVRS), the Academy of Asia-Pacific Professors of Ophthalmology (AAPPO) and the Academia Retina Internationalis (ARI). ↗
Radke, van Dijk, Spaide, Holz, Koizumi, Freund, Subhi, Lange, Singh, Chen, Chen, Chen, Chhablani, Behar-Cohen, Das, Fung, Gomi, Kim, Lai, Lai, Lee, Lotery, Sivaprasad, Zhao, Lam, Boon · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Therapies for Central Serous Chorioretinopathy: A Report by the American Academy of Ophthalmology. ↗
Kim, Maguire, Weng, Smith, Jain, Flaxel, Patel, Kim, Yeh · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Long-term Visual Outcomes and Causes of Vision Loss in Chronic Central Serous Chorioretinopathy. ↗
Mrejen, Balaratnasingam, Kaden, Bottini, Dansingani, Bhavsar, Yannuzzi, Patel, Chen, Yu, Stoffels, Spaide, Freund, Yannuzzi · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
- Clinical and Morphologic Characteristics of MEK Inhibitor-Associated Retinopathy: Differences from Central Serous Chorioretinopathy. ↗
Francis, Habib, Abramson, Yannuzzi, Heinemann, Gounder, Grisham, Postow, Shoushtari, Chi, Segal, Yaeger, Ho, Chapman, Catalanotti · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-26
- Retinal Detachment ↗
National Eye Institute · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 9 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · VICI: KRONİK HASTALIKTA EPLERENON
Eplerenone for chronic central serous chorioretinopathy in patients with active, previously untreated disease for more than 4 months (VICI): a randomised, double-blind, placebo-controlled trial.
Andrew Lotery, Sobha Sivaprasad, Abby O'Connell, Rosie A Harris, Lucy Culliford, Lucy Ellis, Angela Cree, Savita Madhusudhan, Francine Behar-Cohen, Usha Chakravarthy, Tunde Peto, Chris A Rogers, Barnaby C Reeves, VICI trial investigators · Lancet (London, England) · 2020
Çalışma türü: Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü randomize çalışma
Kapsam: 18–60 yaşlarında, en az dört aydır tedavisiz aktif hastalığı olan 114 kişi.
ÖZET
On iki ayda görme keskinliği açısından eplerenon plasebodan üstün değildi. Düzeltilmiş fark 1,73 harf; güven aralığı sıfırı içeriyordu.
Sonuç kronik, tedavi almamış popülasyona aittir; başka mineralokortikoid antagonistlerin etkinliğini kanıtlamaz. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31982075 · DOI: 10.1016/S0140-6736(19)32981-2
02 · SPECTRA: YARIM DOZ PDT VE EPLERENON
Half-Dose Photodynamic Therapy Versus Eplerenone in Chronic Central Serous Chorioretinopathy (SPECTRA): A Randomized Controlled Trial.
Thomas J van Rijssen, Elon H C van Dijk, Roula Tsonaka, Helena M A Feenstra, Greet Dijkman, Petrus J H Peters, Roselie M H Diederen, Carel B Hoyng, Reinier O Schlingemann, Camiel J F Boon · American journal of ophthalmology · 2022
Çalışma türü: Açık etiketli, çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: Kronik hastalığı bulunan 107 kişi.
ÖZET
Üç ayda subretinal sıvının tamamen kaybolması PDT grubunda yüzde 78, eplerenonda yüzde 17 idi. Ortalama görme keskinliğinde anlamlı fark yoktu; mikropérimetri PDT lehineydi.
Açık tasarım, kısa izlem ve protokole uymayan katılımcılar; anatomik üstünlük her fonksiyonel ölçütte üstünlük anlamına gelmez. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34214454 · DOI: 10.1016/j.ajo.2021.06.020
03 · SPECS: İLK TEDAVİ BAŞARISIZLIĞINDAN SONRA ÇAPRAZ TEDAVİ
Crossover to Half-Dose Photodynamic Therapy or Eplerenone in Chronic Central Serous Chorioretinopathy Patients.
Helena M A Feenstra, Elon H C van Dijk, Thomas J van Rijssen, Roula Tsonaka, Roselie M H Diederen, Reinier O Schlingemann, Carel B Hoyng, Camiel J F Boon · Ophthalmology. Retina · 2022
Çalışma türü: Çok merkezli çapraz geçiş klinik çalışması
Kapsam: SPECTRA sonrası sıvısı devam eden 49 kişi.
ÖZET
Eplerenondan PDT’ye geçen değerlendirilebilir 37 kişinin 32’sinde, PDT’den eplerenona geçen 9 kişinin 2’sinde üç ayda sıvı kayboldu. Foveal duyarlılık artışı PDT’ye geçişte daha fazlaydı.
İlk tedavide başarısız seçilmiş alt grup; yeni bağımsız randomizasyon değildir. Başlangıç tedavisi üstünlüğünün doğrudan tahmini olarak kullanılamaz. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35470085 · DOI: 10.1016/j.oret.2022.04.014
04 · PLACE: FOKAL VE YAYGIN KAÇAK ALT GRUPLARI
Focal and Diffuse Chronic Central Serous Chorioretinopathy Treated With Half-Dose Photodynamic Therapy or Subthreshold Micropulse Laser: PLACE Trial Report No. 3.
Thomas J van Rijssen, Elon H C van Dijk, Paula Scholz, Myrte B Breukink, Rocio Blanco-Garavito, Eric H Souied, Jan E E Keunen, Robert E MacLaren, Giuseppe Querques, Sascha Fauser, Susan M Downes, Carel B Hoyng, Camiel J F Boon · American journal of ophthalmology · 2019
Çalışma türü: Randomize çalışma verilerinin geriye dönük alt grup analizi
Kapsam: Fokal kaçaklı 63, yaygın kaçaklı 93 hasta.
ÖZET
Yarım doz PDT, her iki kaçak grubunda mikropuls lazere göre daha sık tam sıvı çözülmesiyle ilişkiliydi. Fonksiyonel kazanımlar ölçüte ve zaman noktasına göre farklıydı.
Birincil bağımsız çalışma değildir; alt grup analizi ve çoklu karşılaştırmalar yorum sınırıdır. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30951686 · DOI: 10.1016/j.ajo.2019.03.025
05 · BAŞARILI TEDAVİDEN SONRA NÜKS RİSKİ
Long-term follow-up of chronic central serous chorioretinopathy after successful treatment with photodynamic therapy or micropulse laser.
Thomas J van Rijssen, Elon H C van Dijk, Paula Scholz, Myrte B Breukink, Greet Dijkman, Petrus J H Peters, Roula Tsonaka, Jan E E Keunen, Robert E MacLaren, Carel B Hoyng, Susan M Downes, Sascha Fauser, Camiel J F Boon · Acta ophthalmologica · 2021
Çalışma türü: Çok merkezli prospektif takip çalışması
Kapsam: PLACE çalışmasında başlangıç tedavisiyle sıvısı kaybolan hastalar; son kontrolde PDT 29, mikropuls 15 kişi.
ÖZET
Yaklaşık 20 ayda sıvısız kalma PDT sonrası daha sıktı; görme, retinal duyarlılık ve yaşam kalitesi farkları anlamlı değildi.
Yalnız ilk tedaviye yanıt verenleri kapsar; izlem kaybı ve küçük örneklem vardır. Tüm kronik hastaların prognozu değildir. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33565230 · DOI: 10.1111/aos.14775
06 · PLACE VE SPECTRA’NIN UZUN DÖNEM KOHORTU
Long-Term Follow-Up of PLACE and SPECTRA Trials: Outcomes After Successful and Unsuccessful Half-Dose Photodynamic Therapy for Chronic Central Serous Chorioretinopathy.
Femke M van den Tillaart, Jennifer M Chang-Wolf, Helena M A Feenstra, Thomas J van Rijssen, Carel B Hoyng, Roselie M H Diederen, Reinier O Schlingemann, Camiel J F Boon, Suzanne Yzer, Elon H C van Dijk · American journal of ophthalmology · 2026
Çalışma türü: Çok merkezli prospektif kohort
Kapsam: Uygun 179 kişiden 107’si, ortanca yedi yıllık kontrole katıldı.
ÖZET
İlk PDT’si başarılı olanlarda uzun dönem görme daha iyi, sıvı devamı ve ek tedavi gereksinimi daha azdı. İlk tedaviden sonraki kontrol ile uzun dönem arasında görme iki grupta da stabildi.
Yüzde 40 izlem kaybı, sonraki tedavilerin hekime bırakılması ve başlangıç farkları nedensel yorumu sınırlar. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41850667 · DOI: 10.1016/j.ajo.2026.03.016
07 · KRONİK HASTALIKTA UZUN DÖNEM GÖRME KAYBI
Long-term Visual Outcomes and Causes of Vision Loss in Chronic Central Serous Chorioretinopathy.
Sarah Mrejen, Chandrakumar Balaratnasingam, Talia R Kaden, Alexander Bottini, Kunal Dansingani, Kavita V Bhavsar, Nicolas A Yannuzzi, Samir Patel, Kevin C Chen, Suqin Yu, Guillaume Stoffels, Richard F Spaide, K Bailey Freund, Lawrence A Yannuzzi · Ophthalmology · 2019
Çalışma türü: Geriye dönük uzunlamasına kohort
Kapsam: 133 kişinin 217 gözü; ortalama izlem 11,3 yıl.
ÖZET
Dış retina bozukluğu, kistoid dejenerasyon, neovaskülarizasyon ve otofloresans değişiklikleri daha kötü son görmeyle ilişkiliydi. Kronik hastalık bazı kişilerde ciddi iki taraflı görme kaybına ilerledi.
Seçilmiş klinik kohort; akut ilk atağın riskini temsil etmez. Farklı dönem ve tedaviler sonuçları etkileyebilir. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30659849 · DOI: 10.1016/j.ophtha.2018.12.048
08 · TANI SONRASINDA SİSTEMİK STEROİD REÇETELERİ
Systemic Corticosteroid Use after Central Serous Chorioretinopathy Diagnosis.
Amee D Azad, Maggie Zhou, Armin R Afshar, Sophie J Bakri, Suzann Pershing · Ophthalmology · 2021
Çalışma türü: Retrospektif sağlık sigortası kayıt analizi
Kapsam: 3.418 yeni tanılı hasta ve eşleştirilmiş kontrol kohortu.
ÖZET
Tanıdan sonraki bir yılda hastaların yaklaşık yüzde 12’si sistemik steroid reçetesi almıştı. Bulgular reçeteleyen hekimler arasında iletişim gereksinimini gösterdi.
Reçete verisi gerçek ilaç kullanımı veya neden-sonuç kanıtı değildir; bireysel steroid kesme kararını belirlemez. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 32619546 · DOI: 10.1016/j.ophtha.2020.06.056
09 · MEK İNHİBİTÖRÜ RETİNOPATİSİNİ AYIRT ETMEK
Clinical and Morphologic Characteristics of MEK Inhibitor-Associated Retinopathy: Differences from Central Serous Chorioretinopathy.
Jasmine H Francis, Larissa A Habib, David H Abramson, Lawrence A Yannuzzi, Murk Heinemann, Mrinal M Gounder, Rachel N Grisham, Michael A Postow, Alexander N Shoushtari, Ping Chi, Neil H Segal, Rona Yaeger, Alan L Ho, Paul B Chapman, Federica Catalanotti · Ophthalmology · 2017
Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif kohort
Kapsam: Metastatik kanser için MEK inhibitörü alan, seröz ayrışması bulunan 25 kişinin 50 gözü.
ÖZET
Sıvı odakları çoğunlukla iki taraflı ve çok odaklıydı; yerleşim ve biçim CSC’den farklıydı. Sıvı çözüldüğünde görme başlangıçtan anlamlı farklı değildi.
Küçük, seçilmiş ilaç maruziyeti kohortu; tüm onkolojik ilaçlar veya CSC için genellenemez. Onkolojik ilaç kesme önerisi değildir. Yalnız özet.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28709702 · DOI: 10.1016/j.ophtha.2017.05.038
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.