SANTRAL UYKU APNESİ
ÖZET
Santral uyku apnesi, uyku sırasında solunum uyarısının kesintiye uğramasıyla oluşan tekrarlayan solunum durmalarıdır. Obstrüktif apneden farklı bir mekanizma taşır, ancak aynı kişide iki tür olay birlikte görülebilir. Bu nedenle yalnız horlama veya evde fark edilen duraklamalarla apnenin türüne karar verilmez. Polisomnografi ve altta yatan hastalığa yönelik değerlendirme tanıyı yönlendirir.
Tedavi yaklaşımı nedene göre değişir. AASM’nin 2025 kılavuzu, bazı santral apne gruplarında CPAP veya adaptif servo-ventilasyon için koşullu öneriler sunar; kanıt gücü ve hasta tercihleri kararın parçasıdır. Yedek solunum hızı bulunmayan bilevel cihazlar önerilmez. Tedaviye rağmen olayların sürmesi, yalnız basıncı değiştirmek yerine eşlik eden etkenlerin ve klinik hedeflerin yeniden ele alınmasını gerektirir. Yakın takip önem taşır.
Kalp yetmezliği bulunan kişilerde güvenlik özellikle önemlidir. ESC’nin 2026 kılavuzu, düşük ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliği ve baskın santral apne birlikteliğinde ASV kullanılmasını önermez. Bu yaklaşım, AASM’nin koşullu önerisiyle aynı değildir. Farklı belgelerin ifadeleri tek bir genel öneri gibi birleştirilmemeli; hastanın kalp işlevi ve baskın solunum örüntüsü uzmanlarca birlikte değerlendirilmelidir.
Üreticinin cihaz için belirttiği kontrendikasyonlar da ayrıca korunmalıdır. ResMed, kronik semptomatik NYHA II–IV kalp yetmezliği, yüzde 45 veya daha düşük sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu ve orta-ağır baskın santral apne birlikteliğinde ASV’yi kontrendike kabul eder. Kılavuzdaki genel hastalık sınıflaması ile bu cihaz güvenliği eşiği birbirinin yerine kullanılmamalıdır; tedavi seçimi buna göre sınırlandırılmalıdır.
ADVENT-HF çalışmasında solunum olayları azalmış, fakat temel klinik sonuç veya mortalitede yarar gösterilmemiştir. Çalışmanın erken sonlandırılması ve hem obstrüktif hem santral grupları içermesi yorumu sınırlar.
Frenik sinir uyarımının beş yıllık takip verileri de seçilmiş küçük bir gruptan gelir; uyku ölçümlerindeki düzelme, yaşam süresinin uzadığını kanıtlayan kontrollü bir sonuç değildir.
- santral uyku apnesi
- ASV
- HFrEF
- frenik sinir uyarımı
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Santral uyku apnesinde beyin solunum kaslarına gerekli uyarıyı geçici olarak göndermez. Üst hava yolunun kapanmasına bağlı obstrüktif apneden farklıdır; iki tip birlikte olabilir.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Uykuda tekrarlayan solunum kesilmeleri, huzursuz uyku, sabah baş ağrısı ve gündüz uyuklama görülebilir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Tanıklı solunum durmaları veya gündüz belirgin uyuklama varsa sağlık değerlendirmesi istenir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Kalp yetmezliği, beyin sapı hastalığı, yüksek irtifa ve opioid kullanımı sorgulanır. İlaç ilişkili durumlarda tedavi planı yeniden değerlendirilir.
FİZİK MUAYENE
Muayene, altta yatan kardiyak veya nörolojik hastalık açısından yönlendirilir; gerekirse ekokardiyografi, kan gazı ve nörogörüntüleme kullanılır.
AYIRICI TANI
Obstrüktif olaylar hava yolu daralmasına, santral olaylar solunum uyarısının kesilmesine bağlıdır. Cheyne–Stokes örüntüsü bazı kalp yetmezliği veya beyin hasarı hastalarında eşlik edebilir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Kalp yetmezliğinde uyku solunum bozukluğu kuşkusu polisomnografiyle doğrulanmalı, baskın olay türü santral veya obstrüktif olarak belgelenmelidir.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
AASM 2025 seçilmiş nedenlerde CPAP ve ASV için koşullu öneriler verir; yedek solunum hızı olmayan bilevel tedaviden kaçınılmasını önerir. HFrEF hastasında ASV yalnız deneyimli merkezlerde, yakın izlem ve takiple değerlendirilmelidir.
Buna karşılık ESC 2026, HFrEF ve baskın santral apnede ASV’yi önermez (Sınıf III, A). Kılavuz farklılığı uzman değerlendirmesini gerektirir.
İZLEM VE ÖNERİLER
Tedavi hedefi yalnız olay sayısını düşürmek değildir; yakınmalar, yaşam kalitesi ve altta yatan hastalık izlenir. Kalıcı santral olaylarda nedenler yeniden değerlendirilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
ResMed ASV için kronik semptomatik NYHA II–IV kalp yetmezliği, LVEF≤%45 ve orta-ağır baskın santral apne birlikteliği kontrendikedir. Cihaz seçimi öncesi bu sınırlar kontrol edilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Central sleep apnea ↗
MedlinePlus · Kaynak tarihi: 2025-07-25 · Erişim: 2026-10-28
- Treatment of central sleep apnea in adults: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline ↗
Journal of Clinical Sleep Medicine · Kaynak tarihi: 2025-12-01 · Erişim: 2026-10-28
- 2026 ESC Guidelines for the management of heart failure ↗
European Heart Journal · Kaynak tarihi: 2026-08-28 · Erişim: 2026-10-28
- Treatment Options for Central Sleep Apnea ↗
ResMed · Erişim: 2026-10-28
- Adaptive servo-ventilation for sleep-disordered breathing in patients with heart failure with reduced ejection fraction (ADVENT-HF): a multicentre, multinational, parallel-group, open-label, phase 3 randomised controlled trial ↗
Lancet Respiratory Medicine · Kaynak tarihi: 2023-12-21 · Erişim: 2026-10-28
- Transvenous Phrenic Nerve Stimulation for Treatment of Central Sleep Apnea: Five-Year Safety and Efficacy Outcomes ↗
Nature and Science of Sleep · Kaynak tarihi: 2021-04-29 · Erişim: 2026-10-28
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · ADVENT-HF: ASV VE KLİNİK SONUÇLAR
Adaptive servo-ventilation for sleep-disordered breathing in patients with heart failure with reduced ejection fraction (ADVENT-HF): a multicentre, multinational, parallel-group, open-label, phase 3 randomised controlled trial
T. Douglas Bradley ve ark. · Lancet Respiratory Medicine · 2024
Çalışma türü: Çok merkezli açık randomize çalışma
Kapsam: 731 analiz edilen erişkin; LVEF≤%45, obstrüktif veya santral uyku apnesi.
ÖZET
Birincil bileşik sonuç HR 0,95; %95 GA 0,77–1,18; mortalite yararı gösterilmedi.
Erken sonlandırıldı; cihaz algoritması ve karışık apne grupları genellenebilirliği sınırlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38142697 · DOI: 10.1016/S2213-2600(23)00374-0
02 · FRENİK SİNİR UYARIMINDA BEŞ YILLIK İZLEM
Transvenous Phrenic Nerve Stimulation for Treatment of Central Sleep Apnea: Five-Year Safety and Efficacy Outcomes
Maria Rosa Costanzo ve ark. · Nature and Science of Sleep · 2021
Çalışma türü: Onay sonrası kontrolsüz uzatma izlemi
Kapsam: İlk 151 katılımcının 53’ü katıldı; 52’si beş yıllık ziyareti tamamladı.
ÖZET
Ortanca AHI 46’dan 17’ye, santral apne indeksi 23’ten 1’e düştü.
Seçilmiş küçük alt grup; eşzamanlı kontrol yok, mortalite yararı kanıtlanmadı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33953626 · DOI: 10.2147/NSS.S300713
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.