SARI HUMMA

Sarı humma, enfekte sivrisineklerle bulaşan ve aşıyla önlenebilen bir hastalıktır. İlk belirtiler ateş, baş ağrısı, yaygın vücut ağrısı, bulantı, kusma ve halsizlik olabilir. Bazı kişilerde ilk yakınmalar azalırken daha ağır bir dönem başlayabilir. Sarılık, kanama, organ yetmezliği veya şok gelişmesi hastalığın ağırlaştığını gösterir. Özellikle sarılık saptanması hastanede değerlendirme gerektirir. Başlangıç tablosu özgül olmadığından yalnız belirtilerle kesin tanı konulamaz; sıtma, leptospiroz ve viral hepatit gibi başka nedenler de düşünülmelidir.

Klinik değerlendirmede gidilen bölge, seyahat zamanı, yapılan etkinlikler ve önceki sarı humma aşıları birlikte ele alınır. Hastalık hafif ateşli bir tablodan ciddi karaciğer ve kanama bulgularına kadar değişebilir. Aşıdan sonra antikorların uzun süre pozitif kalabilmesi ve diğer flavivirüslerle çapraz reaksiyonlar, sonuçların dikkatle yorumlanmasını gerektirir. Negatif moleküler test de hastalığı tek başına dışlamaz; testin zamanı ve klinik görünüm önemlidir. Bu nedenle tek bir sonuç yerine bütün klinik bağlam değerlendirilir.

Tedavinin temeli destekleyici bakımdır; belirli bir antiviral ilaçla standart kür sağlandığı gösterilmiş değildir. Dinlenme, uygun sıvı desteği ve belirtilerin kontrolü hastanın durumuna göre düzenlenir. Kanama riskini artırabildikleri için aspirin ve diğer nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlardan kaçınılır. Ağır belirtileri olan kişiler evde yalnız semptom giderici ilaçlarla beklememeli, hastanede yakın izlem ve destek almalıdır. Korunmada seyahat öncesi aşı değerlendirmesi ile sivrisinek ısırıklarını azaltan kişisel önlemler birlikte önem taşır.

Kolombiya’nın And bölgesindeki salgında yoğun bakıma alınan altmış bir erişkinin incelendiği prospektif çalışmada yirmi iki hastane içi ölüm bildirilmiştir. Ölen hastalarda karaciğer, pıhtılaşma ve böbrek işlev bozuklukları daha belirgindi. Bu sonuç, ağır seçilmiş bir hasta grubunu tanımlar; bütün enfeksiyonların ölüm olasılığı olarak kullanılamaz. Karşılaştırmalar keşif niteliğindeydi ve aşı öyküsü kişilerin beyanına dayanıyordu. Dolayısıyla çalışma tek başına aşının etkinliğini veya herhangi bir destek tedavisinin nedensel etkisini ölçmez.