SEMPATİK OFTALMİ

Eski veya yakın tarihli penetran yaralanmalar, bütün intraoküler girişimler ve her iki gözün belirti zamanları sorgulanır. Tetikleyici göz artık görülemiyor veya alınmış olsa da karşı gözde inflamasyon değerlendirilir.

FİZİK MUAYENE VE GÖZ DEĞERLENDİRMESİ

Görme keskinliği, göz içi basıncı, keratik presipitatlar, ön kamara hücreleri, sineşi ve vitritis değerlendirilir. Fundusta disk inflamasyonu, koroidit, Dalen–Fuchs nodülleri ve seröz dekolman aranır. Basınç yüksek veya düşük olabilir; inflamasyon iki gözde aynı şiddette olmak zorunda değildir.

Vogt–Koyanagi–Harada hastalığı, sifilitik panüveit ve sarkoidoz değerlendirilir. Travma/cerrahi öyküsü ayrımda belirleyicidir; tek başına bütün bilateral üveitleri açıklamaz. Sifiliz için treponemal test ve sarkoidoz yönünden klinikle uyumlu inceleme yapılır.

Tüberküloz ve diğer enfeksiyöz nedenler de dışlanmalıdır; immünosupresyon altta yatan enfeksiyonu ağırlaştırabilir.

Tanı klinik bağlama dayanır. SUN araştırma sınıflaması, travma/cerrahi öyküsüne eşlik eden bilateral ve izole ön üveitten daha yaygın inflamasyonu kullanır. Sınıflama ölçütleri klinik tanıyla eşanlamlı değildir; inciting gözün değerlendirilememesi özel olarak dikkate alınır.

OCT seröz sıvıyı ve makula değişikliklerini izler; FA çoklu noktasal sızıntı gösterebilir. Koroid kalınlığı ve dış retina katmanları değerlendirilir. Görüntüleme tanı ve takip için yardımcıdır, tek başına etiolojik kanıt değildir.

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Enfeksiyöz taklitler dışlandıktan sonra hızla sistemik kortikosteroid ve erken steroid azaltıcı immünomodülatör tedavi planlanır. Ağır olgular yakın gözlem veya yatış gerektirebilir. Ajan seçimi hastalığın aktivitesi, eşlik eden hastalıklar ve güvenlik profiline göre yapılır.

Gözün alınması rutin koruyucu işlem olarak sunulmamalıdır. Açık glob yaralanmasında onarım ile primer göz çıkarılmasını karşılaştıran meta-analiz koruyucu yararı göstermedi; kanıt düşük kesinliktedir. Cerrahi karar, onarılabilirlik ve görme potansiyeli dahil bireysel değerlendirme gerektirir.

Dirençli inflamasyon ve makula komplikasyonlarında biyolojik veya lokal tedaviler seçilebilir. Küçük Fransız serisindeki tosilizumab deneyimi umut vericidir fakat rutin tercih veya kanıtlanmış güvenlilik oluşturmaz.

İmmünosupresif ilaçlarda kan sayımı ve ilaca göre karaciğer/böbrek işlevleri izlenir. Sistemik toksisite nedeniyle göz hekimi ile ilgili tıbbi branşların ortak izlemi gerekebilir.

İZLEM VE PROGNOZ

Uzun dönem izlem gerekir. Büyük elektronik kayıt kohortunda risk ilk aylarda daha yüksek olmakla birlikte geç tanılar da görüldü; ilk yılın tamamlanması riski sıfırlamaz.

İnflamasyonsuz dönemlerin sürekliliği görme açısından önemlidir. Retrospektif tedavi karşılaştırmasında immünomodülatörle remisyon daha iyi görmeyle ilişkiliydi; hastalık ağırlığı ve tedavi seçimi nedensel yorumlamayı sınırlar.

Görme keskinliği, OCT, lens ve göz içi basıncı izlenir. Katarakt, glokom, hipotoni ve neovaskülarizasyon gibi komplikasyonlar takip planını değiştirebilir.

KIRMIZI BAYRAKLAR VE SEVK

Yeni görme kaybı, ağrı veya kızarıklık acil göz değerlendirmesi gerektirir. Atak bulguları bilinen hastalığa bağlanıp tedavisiz bırakılmamalıdır.

Hastalığın tekrarlayıcı yapısı nedeniyle steroid yanıtı sonrasında da uzun dönem kontrol planı sürdürülür.