SENKOP (BAYILMA)

Senkop öyküsü; tanık anlatımı, olay öncesi belirtiler, tetikleyici, duruş, bilinç kaybının seyri ve toparlanma ile açıklığa kavuşturulur.

Ailede genç yaşta ani ölüm, önceki kalp hastalığı, çarpıntı, kanama ve ilaç değişiklikleri sorgulanır.

İlk değerlendirmede kardiyak öykü, ilaçlar, fizik muayene, elektrokardiyografi ve uygun ortostatik ölçüm birlikte yorumlanır.

Vital bulgular, kalp ritmi ve üfürümler, akciğer bulguları, travma ve odaksal nörolojik bulgular değerlendirilir.

Yatarak dinlenme sonrası ve ayağa kalkınca kan basıncı, nabız ve belirtiler birlikte değerlendirilir; güvenle ayakta duramayanlarda ölçüm uyarlanır.

Uzamış kafa karışıklığı nöbet olasılığını artırır; kısa kasılmalar senkopta da görülebilir. Kalıcı bilinç bozukluğu sıradan bayılma kabul edilmez.

Ağrı, korku veya uzun süre ayakta kalma ile bulantı-terleme refleks örüntüyü; ani ayağa kalkmayla yakınma ortostatik nedeni düşündürür.

Ortostatik düşüş saptanması eşlik eden kardiyak nedeni dışlamaz; özellikle kalp hastalığı ve alarm bulguları önemlidir.

Nörolojik bulgu veya ilgili travma yokken görüntüleme ve elektroensefalografi otomatik tarama değildir; incelemeler klinik kuşkuya yöneltilir.

Yapısal kalp hastalığı kuşkusunda ekokardiyografi; aritmi kuşkusunda belirtiyle ritmi ilişkilendiren izlem planlanır. Test seçimi öykü ve ilk bulgulara dayanır.

Senkop risk araçları klinik değerlendirmeye yardımcı olabilir; tek başına güvenli taburculuğu garanti eden kurallar gibi sunulmamalıdır.

Tedavi altta yatan nedene göre düzenlenir.

Ortostatik yakınmaların yönetimi ilaçların gözden geçirilmesini, eğitim ve kişiye uygun ilaç dışı önlemleri içerir.

Ortostatik yakınmada yavaş pozisyon değiştirme, tetikleyicileri azaltma ve güvenli günlük yaşam düzenlemeleri kişiye göre seçilir.

Sıvı ve tuz artırımı herkese uygun değildir; eşlik eden hastalıklar ve yatarken hipertansiyon değerlendirilmeden sabit hedef verilmez.

Karşı basınç manevraları ön belirtiyi fark edebilen ve hareketi güvenle yapabilen seçilmiş kişiler içindir.

ARAŞTIRMALAR NASIL YORUMLANMALI?

Sistematik derleme, ilk acil değerlendirmede ciddi neden saptanmayan en az 16 yaşındaki hastalara ait risk araçlarını incelemiştir. Çoğu araç için kanıtın kalitesi düşüktür; prognostik doğruluk, bir skorla taburcu etmenin hasta sonuçlarını iyileştirdiğini kanıtlamaz.

2020 ileriye dönük doğrulama, dokuz Kanada acil servisindeki 16 yaş ve üzeri 3.819 kişide 30 günlük ciddi sonuçları değerlendirmiştir. Farklı sağlık sistemine aktarım ve çocuklarda kullanım ayrıca değerlendirilmelidir; bu çalışma tüm çocuklar için bakım yolu oluşturmaz.

Kanada Senkop Risk Skoru çok merkezli ileriye dönük çalışmada doğrulanmıştır; bu kanıt açıklanamayan her bayılma için otomatik karar veya çocuklara uygulanabilirlik sağlamaz.

Çift kör plasebo kontrollü çalışmada, ciddi ek hastalığı olmayan tekrarlayan vazovagal senkoplu 133 kişi bir yıl izlenmiştir. En az bir tekrar midodrinde %42, plaseboda %61 görülmüştür. Küçük, görece genç ve sağlıklı örneklem ile sınırlı izlem, genellenebilirliği kısıtlar.

Midodrin bir çalışmada vazovagal senkop tekrarını azaltmıştır; sonuç açıklanamayan tüm bayılmalara ya da ilaç dışı yaklaşımın yerine genellenmez.

Yeni ağ meta-analizindeki tedavi sıralamaları, özellikle girişimsel seçenekler için, tek başına rutin tedavi önerisi değildir.

İzlem yeri başlangıç riskine göre belirlenir; belirsiz olgularda gözlem, yüksek riskte hastane değerlendirmesi, düşük riskte uygun ayaktan takip düşünülür.

Tedavi yanıtı, düşmeler, semptomlar ve kan basıncı izlenir; devam eden yakınmalar veya karmaşık eşlik eden hastalıklar uzman değerlendirmesi gerektirebilir.

Tipik öyküye rağmen ilk ölçüm normal olabilir; süren yakınmada farklı zamanlarda ölçüm veya uzman otonom değerlendirmesi düşünülebilir.

ACİL DEĞERLENDİRME VE SEVK

Efor sırasında veya yatarken gelişen atak, kalp hastalığı, göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da kalıcı dolaşım bozukluğu daha ciddi nedenler açısından değerlendirilir.

Bayılma sonrası kişi solumuyorsa, hızla kendine gelmiyorsa, konuşma veya hareket güçlüğü varsa, göğüs ağrısı gelişirse ya da ciddi yaralanma olmuşsa acil yardım gerekir.

Efor sırasında veya yatarken bayılma, çarpıntı ya da nöbet benzeri hareketler de acil yardım gerektirir. Bütün alarm bulgularının birlikte olması beklenmez.