SEPTOPLASTİ
ÖZET
Septoplasti, burun boşluğunu ikiye ayıran kıkırdak ve kemik bölmenin eğriliğini düzeltmeye yönelik ameliyattır. Amaç genellikle burundan hava geçişini iyileştirmektir. Septumun eğri görünmesi tek başına cerrahi zorunluluğu değildir; yakınmaların ağırlığı ve diğer nedenler değerlendirilir. Burun dış biçimini değiştiren rinoplastiyle aynı işlem değildir, ancak seçilmiş olgularda iki yaklaşım birlikte uygulanabilir.
Tıkanıklık yalnız septumdan kaynaklanmayabilir. Burun içini kaplayan dokunun iltihabı veya alerjik şişliği de hava geçişini azaltabilir. Bu bileşenin uygun burun tedavisiyle kontrol edilmesi, ameliyat kararından önce önem taşır. İlaçlar eğri septumu düzleştirmez; ancak eşlik eden şişliği azaltarak yakınmaları hafifletebilir. Soğuk algınlığı veya burun enfeksiyonu ameliyatın ertelenmesini gerektirebilir.
Cerrahi öncesinde hastalıklar, ilaçlar ve takviyeler gözden geçirilir; beklenen kazanım açıkça konuşulur. Kanama, enfeksiyon, septumda delik, burun şeklinde değişiklik, koku duyusunda azalma veya tıkanıklığın sürmesi olası risklerdir. Anestezi seçimi girişimin kapsamına göre yapılır. Bazı hastalarda iç destek veya tampon kullanılabilir; her hastanın aynı materyale ve aynı izlem süresine ihtiyacı yoktur.
Ameliyattan hemen sonra burundan rahat nefes alınamaması tek başına başarısızlık demek değildir. İç dokuların şişliği birkaç hafta sürebilir. Burun ağrısının giderek artması veya burun ucunda hassasiyet gelişmesi ise sağlık ekibiyle görüşülmesini gerektirir. Kötü kokulu akıntı, kızarıklık, sıcaklık artışı ya da şişlik enfeksiyon açısından değerlendirilmelidir.
NAIROS çalışması, septum eğriliğiyle ilişkili en az orta düzey tıkanıklığı olan erişkinlerde cerrahiyi tanımlı burun spreyi tedavisiyle karşılaştırdı. Altı ayda hasta tarafından bildirilen yakınmalar cerrahi grubunda daha fazla azaldı. Ancak çalışma açık tasarımlıydı ve ameliyat sonrasında kanama ile enfeksiyon nedeniyle ek bakım gereken kişiler oldu. Sonuç kişisel başarı garantisi değildir.
Septum içinde kan birikmesi, yani septal hematom, bazen enfeksiyon ve apseye dönüşebilir. Böyle bir komplikasyon yeni girişim gerektirebilir ve cerrahinin sonucunu etkileyebilir; artan yakınmaların bildirilmesi önemlidir.
- septoplasti
- nazal septum
- burun tıkanıklığı
- septal hematom
- NAIROS
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN: BEKLENTİLERİ AYIRMAK
Cerrahi görüşmesinde hedefin burundan solunum mu, dış görünüm mü, yoksa ikisi mi olduğu açıklığa kavuşturulmalıdır. Septoplasti rinoplastiyle birlikte yapılabilir, fakat kendi başına dış görünüm ameliyatıyla eşanlamlı değildir. Daha önceki travmalar ve burun ameliyatları da görüşmede anlatılmalıdır.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
SEMPTOM VE TEDAVİ ÖYKÜSÜ
Tıkanıklığın tek veya iki taraflı oluşu, ağızdan soluma, horlama ve önceki medikal tedaviye yanıt kaydedilir. Kanama nedeniyle cerrahi düşünülüyorsa septum eğriliğinin kanamayla ilişkisi değerlendirilir; görünen her eğrilik aynı klinik önemi taşımaz.
FİZİK MUAYENE
BURUN İÇİ DEĞERLENDİRMENİN KAPSAMI
Muayenede septum yanında polip, kitle, konka büyümesi ve nazal valv sorunu gibi diğer tıkanıklık nedenleri belgelenir. Nazal endoskopi ve bilgisayarlı tomografi gerektiğinde seçilir; kontrol listesinde bu testler her hastada zorunlu değildir.
AYIRICI TANI
YAPISAL VE MUKOZAL BİLEŞEN
Konka büyümesi, nazal valv çökmesi ve sinüs hastalıkları septum eğriliğine eşlik edebilir. Bu nedenle cerrahi plan yalnız septum görüntüsüne değil, tıkanıklığın bütün olası bileşenlerine dayanmalıdır.
İltihabi veya alerjik mukoza şişliği uygun medikal tedaviyle azalabilir; septumun yapısal eğriliği ise ilaçla düzleşmez.
TANISAL YAKLAŞIM
KANITIN UYGULANABİLİRLİĞİ
NAIROS’ta 378 erişkin randomize edildi; altıncı ay birincil sonuç verisi 307 kişide vardı. Sonuç ölçeği hastanın bildirdiği burun-sinüs yaşam kalitesiydi. Başlangıçta daha ağır yakınmaları olanlarda kazanç daha büyüktü; bulgular hafif veya belirtisiz eğrilik için aynı yararı kanıtlamaz.
TEDAVİ
HAZIRLIK VE DERLENME PLANI
Kullanılan ilaç ve takviyeler cerraha bildirilir; ilaç değişikliği ekip planına göre yapılır. Sigara iyileşmeyi yavaşlatabilir. Anestezi sonrası gözlem ve eve dönüş için refakat planlanır; tampon veya iç destek kullanılmışsa bakım ve çıkarılma düzeni ekipten öğrenilir.
İZLEM VE ÖNERİLER
SONUCU NE ZAMAN YORUMLAMALI?
İlk haftalardaki şişlik sonucun erken değerlendirilmesini güçleştirebilir. Dokuların daha kararlı hale gelmesi aylar alabilir; bazı hastalarda tıkanıklık devam eder ve yeni değerlendirme gerekir. Ağır efor ve burun bakımı kısıtlamalarının süresi yapılan işlemin kapsamına göre cerrah tarafından belirlenir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ARTAN AĞRI VE ENFEKSİYON BELİRTİLERİ
Giderek artan burun ağrısı, burun ucunda hassasiyet, kızarıklık, sıcaklık artışı veya kötü kokulu akıntı varsa sağlık ekibiyle görüşün. Beklenen şişlikle kötüleşen enfeksiyon bulgularını aynı kabul etmeyin; acil durumlarda acil yardım alın.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Deviated Septum ↗
AAO-HNSF ENT Health · Kaynak tarihi: Son inceleme Ağustos 2018 · Erişim: 2026-10-31
- Septoplasty ↗
Frimley Health NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: Onay 2026-02-23; planlı inceleme 2029-02-01 · Erişim: 2026-10-31
- Clinical Indicators: Septoplasty ↗
AAO-HNS · Kaynak tarihi: 2014-08-07; sayfada içerik gözden geçiriliyor notu mevcut · Erişim: 2026-10-31
- Septoplasty ↗
Mayo Clinic · Kaynak tarihi: 2023-12-15 · Erişim: 2026-10-31
- Septoplasty ↗
University Hospitals Plymouth NHS Trust · Kaynak tarihi: Aralık 2024; planlı inceleme Aralık 2026 · Erişim: 2026-10-31
- Clinical effectiveness of septoplasty versus medical management for nasal airways obstruction: multicentre, open label, randomised controlled trial ↗
Carrie S ve arkadaşları; BMJ · Kaynak tarihi: 2023-10-18 · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · NAIROS: CERRAHİ VE BURUN SPREYİ KARŞILAŞTIRMASI
Clinical effectiveness of septoplasty versus medical management for nasal airways obstruction: multicentre, open label, randomised controlled trial
Carrie S ve arkadaşları · BMJ · 2023
Çalışma türü: On yedi merkezli, açık randomize çalışma.
Kapsam: 378 erişkin; cerrahi 188, medikal bakım 190 kişiye ayrıldı.
ÖZET
Altı ayda SNOT-22 ortalamaları 19,9 ve 39,5; düzeltilmiş fark cerrahi lehine 20 puandı. Ameliyat edilen 174 kişiden yedisi kanamayla yeniden yatırıldı.
Özet okundu. Açık tasarım ve eksik sonuç verileri; en az orta düzey tıkanıklığı olan erişkinlerle sınırlı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37852641 · DOI: 10.1136/bmj-2023-075445
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.