SEREBRAL PALSİ

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER VE BULGULAR

Bebekte belirgin gevşeklik veya sertlik, hareketlerde asimetri ve motor becerilerin gelişmesinde güçlük görülebilir. Daha büyük çocukta denge sorunu, istemsiz hareketler veya parmak ucunda yürüme dikkat çekebilir. Konuşma, yutma, görme veya öğrenmeyle ilgili eşlik eden güçlükler bulunabilir, ancak bunların tümü her çocukta görülmez. Hareket güçlüğü çocuğun düşünme ve anlama kapasitesini tek başına göstermez. Değerlendirme çocuğun güçlü yanlarını da içermelidir. [3]

NEDENLER VE RİSKLER

Beyin gelişiminin farklılaşması veya erken dönemde oluşan hasar çeşitli nedenlerle meydana gelebilir. Prematürite, enfeksiyonlar ve bazı beyin yaralanmaları değerlendirmede ele alınır. Serebral palsiyi yalnız doğum sırasında oksijensiz kalmaya bağlamak doğru değildir; birçok çocukta neden daha erken döneme uzanır veya kesin olarak belirlenemez. Aileye tek bir olayın kesin suçlusu olduğu söylenmeden ayrıntılı tıbbi değerlendirme yapılmalıdır. [3]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Tanı klinik değerlendirme ile konur; gelişim öyküsü, nörolojik muayene ve hareket örüntüleri birlikte incelenir. Gerektiğinde beyin görüntülemesi, genetik veya metabolik incelemeler altta yatan nedeni araştırır. Normal bir MR sonucu klinik bulguları otomatik olarak yok saydırmaz. Daha önce kazanılmış becerilerin kaybı veya sürekli ilerleyen güçsüzlük, başka hastalıklar açısından yeniden değerlendirme nedenidir. Prematüre bebekte gelişim yorumlanırken düzeltilmiş yaş dikkate alınır. [2]

Erken gelişimsel destek için ailenin yıllarca kesin bir etiket beklemesi gerekmez. Tarama, belirli becerilerde sorun olasılığını gösterir; ayrıntılı değerlendirme ise bunun nedenini ve çocuğun destek ihtiyaçlarını araştırır. Bu ikisi birbirinin yerine geçmez. Ailenin evde gördüğü hareketleri anlatması, gerektiğinde kısa kayıtlar göstermesi ve önceki gelişim bilgilerini paylaşması değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. [3]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tedavinin amacı çocuğun katılımını, rahatlığını ve yapabildiği işleri artırmaktır. Fizyoterapi, ergoterapi, konuşma ve iletişim desteği, uygun araçlar ve bazı durumlarda ilaç veya cerrahi birlikte kullanılabilir. Her çocuğa tek bir program uygun değildir. Ailenin “daha rahat otursun”, “okulda iletişim kurabilsin” gibi hedefleri tedavi planına katılmalıdır. Bir yöntemin bütün çocukları tamamen iyileştirdiği yönündeki vaatler yerine yarar, yük ve riskler açıkça konuşulmalıdır. [1]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Kontrollerde kalça yer değiştirmesi, omurga eğriliği, eklem kısıtlılığı, ağrı ve beslenme gibi alanlar izlenir. İletişim için destekleyici araçlar gerekebilir. Günlük yaşamda yardım kullanmak başarısızlık değildir; çocuğun daha bağımsız katılımını sağlayabilir. Büyüme ile ihtiyaçlar değişebileceğinden eski cihazların uygunluğu ve bakım hedefleri yeniden gözden geçirilir. Çocuğun kendisi konuşabildiği veya başka şekilde iletişim kurabildiği ölçüde karar sürecine katılmalıdır. [2]

Aileler okul düzenlemelerini, ulaşımı ve bakım yükünü sağlık ekibiyle konuşabilir. Duygusal destek hem çocuk hem bakım verenler için önem taşıyabilir. Serebral palsinin yaşam boyu sürmesi, çocuğun hep aynı becerilere veya aynı ihtiyaçlara sahip kalacağı anlamına gelmez. Eğitim ve sosyal yaşam planı yalnız tanıya değil, bireysel yetenek ve tercihlere dayanmalıdır. [1]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Bebekte belirgin beslenme güçlüğü veya gelişimde gerileme değerlendirilmelidir. Tanılı çocukta yeni nefes darlığı, morarma, solunum duraklaması, bilincin olağandan farklı olması veya beslenememe acil değerlendirme gerektirir. Özellikle yutma sorunu bulunanlarda solunum enfeksiyonu sırasında hızlı kötüleşme olabilir. Yeni ağrı ve işlev kaybı yalnız eski tanıya bağlanmamalıdır; altta yatan sorun araştırılmalıdır. [4]

AKIL KARTI

Editoryal görüşme önerisi: Kontrolde yalnız “yürüyor mu?” sorusuna odaklanmayın. Ağrısız oturma, yemek yeme, oyun, iletişim ve okulda katılım da somut hedeflerdir. Hangi hedefin çocuk için en önemli olduğunu birlikte belirlemek, çok sayıdaki öneriyi daha uygulanabilir bir plana dönüştürebilir.