SERVİKAL YETMEZLİK
ÖZET
Servikal yetmezlik, rahim ağzının gebeliğin ikinci üç ayında gebeliği taşıma işlevini sürdürememesiyle ilişkili bir tablodur. Ağrısız açılma veya zarların vajinaya doğru ilerlemesi görülebilir; ikinci trimester kayıpları ve erken doğumla sonuçlanabilir. Belirgin kasılma olmaması güvence değildir. Bununla birlikte yalnız kısa serviks saptanması ile klinik servikal yetmezliği aynı kabul etmek, farklı risk gruplarını birbirine karıştırabilir.
Değerlendirmede önceki gebeliklerin hangi haftada ve nasıl sonlandığı önemlidir. Servikal bütünlük yalnız iki seçenekli bir normal ya da zayıf ayrımı değildir; erken silinme ve açılma farklı süreçlerle ilişkili olabilir. Öyküye, ultrason bulgusuna veya muayenedeki açılmaya dayanarak verilen serklaj kararları ayrı değerlendirilir. Tanı ve tedavi seçimi için tek bir geçmiş olayın veya ölçümün bağlamdan koparılarak kullanılması uygun değildir.
Önceki spontan erken doğum öyküsü olmayan asemptomatik tekil gebelikte, tedaviye yön veren ölçüm standart transvajinal ultrasonla yapılır. Yirmi dördüncü haftadan önce serviks uzunluğu yirmi milimetre veya altındaysa vajinal progesteron önerilir; yirmi bir ile yirmi beş milimetre arasında ortak karar verilir. Aynı grupta on ile yirmi beş milimetrelik kısa servikse açılma eşlik etmiyorsa serklaj önerilmez. Bu sınırlar tüm gebeliklere genellenmez.
Açılmış serviks ve görünen fakat yırtılmamış zarlarla başvuran seçilmiş gebelerde acil serklaj gündeme gelebilir. NICE bu değerlendirmeyi on altıncı haftadan yirmi yedinci haftanın altıncı gününe kadar ele alır. Enfeksiyon bulgusu, aktif kanama veya rahim kasılması varsa işlem önerilmez. Amaç doğumu geciktirmektir; gebeliğin kesin olarak devam edeceği ya da bebeğin sorunsuz doğacağı sözü verilmez. Obstetri ve yenidoğan uzmanlarının değerlendirmesi önemlidir.
Serklaj sonrası kasılma, su gelmesi, devam eden veya yoğun kanama, kötü kokulu ya da yeşil akıntı olduğunda doğum ekibiyle gecikmeden iletişim kurulmalıdır. Dikişin bulunması bu belirtileri önemsizleştirmez. Vajinal serklajın çıkarılma planı önceden belirlenir; rutin yatak istirahati önerilmez.
- servikal yetmezlik
- serklaj
- kısa serviks
- vajinal progesteron
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Rahim ağzına yerleştirilen dikiş gebeliği desteklemeyi amaçlar; işlem her hastada başarılı olmayabilir. Vajinal yöntem daha sık, karından yerleştirme daha seçilmiş durumlarda kullanılır.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Ağrısız servikal açılma ve zarların aşağıya ilerlemesi muayenede saptanabilir. Bu tablo yalnız sancı varlığına göre dışlanamaz; önceki ikinci trimester kayıpları da değerlendirmeyi gerektirir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Serklaj varken kasılma, su gelmesi, yoğun veya süren kanama, kötü kokulu/yeşil akıntıda hemen doğum birimiyle görüşün; sonraki randevuyu beklemeyin.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Önceki kayıp ve doğum haftalarını, açılmanın ağrılı olup olmadığını, zarların ne zaman yırtıldığını ve önceki servikal cerrahiyi kaydedin. Öykünün tek başına kesin tanı olmadığını açıklayın; önceki serklajın endikasyonunu ve sonucunu ayrıca belgeleyin.
FİZİK MUAYENE
Spekulumla servikal açılma ve görünen zarlar değerlendirilir; ikinci trimesterde ağrısız dilatasyon veya vajinaya uzanan amniyotik kese acil uzman değerlendirmesini gerektirir.
Vajinal muayene için açıklama, onam ve refakatçi seçeneği sunulmalı; hasta isterse muayene durdurulmalıdır.
AYIRICI TANI
Kısa serviks bir ultrason bulgusudur; öyküsüz tekil gebelikte orta trimester ≤25 mm eşik kullanılır. Dilatasyon varlığı yönetimi değiştirir.
Kasılmalar, aktif vajinal kanama ve enfeksiyon bulguları acil serklaj uygunluğunu değiştirir. Zarların açılması, görünen fakat sağlam zarlarla aynı durum değildir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Klinik öykü, mevcut muayene ve standart transvajinal serviks ölçümü birlikte yorumlanır. Servikal yetmezlik kesin sınırları olmayan klinik bir tanıdır; gebelik öncesi serviks direnci gibi testlerin hasta seçimini iyileştirdiği kanıtlanmamıştır.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Öyküsüz asemptomatik tekil gebede <24 hafta serviks ≤20 mm ise vajinal progesteron; 21–25 mm ise ortak karar uygundur. Açılmasız 10–25 mm servikste serklaj, kısa serviks için 17-OHPC veya rutin pesser önerilmez. İkiz gebelikte bu müdahaleler araştırma dışında rutin uygulanmaz.
Öykü veya ultrason endikasyonlu önceki vajinal serklaja rağmen spontan tekil doğumu <28 haftada gerçekleşenlerde transabdominal serklaj önerilmelidir. Maternal-fetal tıp görüşmesi gerekir; açık ve laparoskopik yaklaşım deneyim ve koşullara göre seçilir.
İZLEM VE ÖNERİLER
Abdominal serklaj yerindeyken rutin transvajinal serviks uzunluğu taraması önerilmez. Doğum genellikle 37+0–39+0 haftalar arasında sezaryenle planlanır. Tekrarlayan erken doğum riskinde ek vajinal progesteronun yarar-zarar dengesi görüşülür.
Vajinal dikiş genellikle 36–37 haftada çıkarılır; doğum erken başlarsa serviks yaralanmasını önlemek için daha erken çıkarılmalıdır.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Acil serklaj düşünülüyorsa gebelik haftası, açılma derecesi ve yenidoğan olanakları obstetri/yenidoğan uzmanlarıyla birlikte değerlendirilir. Enfeksiyon, aktif kanama veya kontraksiyon varken serklaj yapılmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Cervical stitch ↗
RCOG · Erişim: 2026-10-28
- Cervical Cerclage ↗
RCOG / BJOG · Kaynak tarihi: 2022-02-24 · Erişim: 2026-10-28
24 Şubat 2022 çevrimiçi; 2023 düzeltmesi öykü endikasyonlu çalışma p değerini düzeltir.
- Expert Consensus on the Diagnosis and Management of Cervical Insufficiency in China (2026 Revision) ↗
Chinese Medical Association · Kaynak tarihi: 2026-03-20 · Erişim: 2026-10-28
Çevrimiçi 20 Mart 2026; dergi sayısı Nisan 2026.
- Society for Maternal Fetal Medicine Consult Series #70: Management of short cervix in individuals without a history of spontaneous preterm birth ↗
SMFM · Erişim: 2026-10-28
- Society for Maternal-Fetal Medicine Consult Series #65: Transabdominal cerclage ↗
SMFM · Erişim: 2026-10-28
2023 rehberi; 2025 yılında yeniden onaylanmıştır.
- Preterm labour and birth: NG25 ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2022-06-10 · Erişim: 2026-10-28
2015 rehberinin 10 Haziran 2022 güncellemesi; acil serklaj önerileri 2022 değişikliklerini içerir.
- Comparing cervical cerclage, pessary and vaginal progesterone for prevention of preterm birth in women with a short cervix (SuPPoRT): A multicentre randomised controlled trial ↗
PLOS Medicine · Kaynak tarihi: 2024-07-16 · Erişim: 2026-10-28
17 Nisan 2025 düzeltmesi yalnız ek finansman bilgisini bildirir.
- Cervical cerclage vs cervical pessary in women with cervical insufficiency: A multicentric, open-label, randomised, controlled pilot trial [the CEPEIC trial] ↗
European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology: X · Kaynak tarihi: 2024-10-11 · Erişim: 2026-10-28
Çevrimiçi 11 Ekim 2024; Aralık 2024 koleksiyonu.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · KISA SERVİKSTE SERKLAJ, PESSER VE PROGESTERON KARŞILAŞTIRMASI
Comparing cervical cerclage, pessary and vaginal progesterone for prevention of preterm birth in women with a short cervix (SuPPoRT): A multicentre randomised controlled trial
Hezelgrave NL, Suff N, Seed P ve ark. · PLOS Medicine · 2024
Çalışma türü: Çok merkezli açık randomize eşdeğerlik çalışması
Kapsam: 386 tekil gebelik; 14+0–23+6 hafta, serviks <25 mm.
ÖZET
Üç yaklaşımın <37 hafta doğum sonuçları, önceden belirlenen 20 yüzde puanlık eşdeğerlik sınırında benzerdi.
Yenidoğan sonuçları için güç yetersiz; pandemiyle erken durdurma ve tedavi geçişleri var. Sonuç tüm risk gruplarında pesser önerisi değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39012912 · DOI: 10.1371/journal.pmed.1004427
02 · SERVİKAL YETMEZLİKTE SERKLAJ VE PESSER PİLOT KARŞILAŞTIRMASI
Cervical cerclage vs cervical pessary in women with cervical insufficiency: A multicentric, open-label, randomised, controlled pilot trial [the CEPEIC trial]
Gascón A, Maiz N, Brik M ve ark. · European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology: X · 2024
Çalışma türü: Açık randomize pilot çalışma
Kapsam: Önceki erken doğumla ilişkili risk taşıyan 60 tekil gebelik; 30/30 grup.
ÖZET
<34 hafta doğum farkı gösterilemedi; bazı yerleştirme/çıkarma yakınmaları pesserle daha azdı.
Pilot örneklem etkinlik farkını saptamak için yetersizdir; eşdeğerlik veya pesserin standart tedavi olduğu kanıtlanmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39497908 · DOI: 10.1016/j.eurox.2024.100347
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.