SERVİKS KANSERİ

GENEL BAKIŞ VE HASTALIĞIN SINIRI

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

BELİRTİLER VE ZAMANINDA BAŞVURU

Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında kanama, adetler arasında kanama, menopoz sonrası kanama ve alışılmıştan farklı akıntı araştırılmalıdır. Pelvis, alt karın veya bel ağrısı ve ilişki sırasında ağrı eşlik edebilir. Bu bulguların başka jinekolojik nedenleri de vardır. Önceden miyom veya endometriozis tanısı bulunması, yeni ya da değişen belirtilerin otomatik olarak bu hastalıklara bağlanmasını haklı kılmaz. Özellikle kanamanın tekrar etmesi halinde değerlendirme istenmelidir. [1]

Muayenede rahim ağzı görülür ve uygun örnekler alınabilir. Kişi işlemin açıklanmasını, refakatçi bulunmasını veya rahatsızlık durumunda ara verilmesini isteyebilir. Daha ileri tetkike sevk, kesin kanser tanısı demek değildir. Ancak belirtiler sürüyorsa yalnız önceki bir tarama sonucuna dayanarak yeni yakınmaları göz ardı etmek uygun değildir. Kanamanın ne zaman olduğu, miktarı ve eşlik eden ağrı görüşmede somut biçimde anlatılmalıdır. [1]

TANI, EVRELEME VE AYIRICI YAKLAŞIM

Şüpheli serviks bulgusunda kolposkopi, dokunun büyütülerek incelenmesine yardımcı olur. Biyopsi hücresel tanı için örnek sağlar; gerekli durumlarda daha geniş veya daha derin örnekleme yapılabilir. Tanı kesinleşince hastalığın yaygınlığı uygun görüntüleme ve klinik incelemeyle değerlendirilir. Seçilmiş hastalarda mesane veya rektumun incelenmesi gerekebilir. Her hastaya bütün tetkikleri uygulamak yerine, klinik soruya yanıt veren yöntemler seçilir. [2]

Kanser öncüsü değişiklik ile çevre dokuya ilerlemiş malignite aynı durum değildir. Tedavinin kapsamını belirlerken bu ayrımın raporda net olması gerekir. Hastaya verilen açıklama, muayene bulgusu ile patolojik sonucu birbirine karıştırmamalıdır. [2,4]

TEDAVİ İLKELERİ

Seçilmiş erken hastalıkta cerrahi seçenekler bulunur. Kullanılan işlemin kapsamı, tümörün boyutu ve yerleşimi gibi özelliklere göre değişir. Daha yaygın yerel hastalıkta radyoterapi ve kemoterapi birlikte değerlendirilebilir; brakiterapi, uygun hastada radyoterapi planının bir bileşenidir. İlerlemiş veya tekrarlayan hastalıkta sistemik tedaviler ve seçilmiş biyolojik hedeflere yönelik seçenekler konuşulur. Bu yöntemlerin hiçbiri evreden bağımsız biçimde bütün hastalara önerilmez. [3]

Doğurganlık isteği tedaviden önce açıklanmalıdır. Rahmi korumaya yönelik bir işlem yalnız uygun seçilmiş durumda mümkündür; kanser kontrolü açısından değerlendirme gerekir. Gebelik sırasında saptanan hastalık da ayrıca uzmanlıklar arası planlama gerektirir. Tedavinin amacı kadar beklenen yan etkilerin ve süreç içindeki yardım gereksiniminin konuşulması önemlidir. [3]

İZLEM VE DESTEK

Kaliteli bakım, tanı ve evrelemenin tedavi kararından önce tamamlanmasını ve uzmanların birlikte çalışmasını gerektirir. Ağrı, psikolojik zorlanma ve sosyal gereksinimler kanser tedavisinden ayrı tutulmamalıdır. Palyatif destek yalnız hastalık son dönemine özgü değildir; belirtilerin azaltılması ve yaşam kalitesinin korunması bakımın parçasıdır. Tedaviye ulaşım ve kontrol randevularını sürdürebilme güçlükleri ekiple paylaşılmalıdır. [4]

Tedavi tamamlandıktan sonra yeniden kanama veya akıntı, yeni karın ya da bacak ağrısı, bacakta şişme, idrar güçlüğü veya bağırsak düzeninde değişiklik ekibe bildirilmelidir. Bu bulgular otomatik olarak nüks anlamına gelmez; nedenlerinin araştırılması gerekir. Kontrollerde hem hastalığın tekrarına ilişkin bulgular hem geç tedavi etkileri ele alınır. Böylece izlem yalnız tekrar bir tarama testi yaptırmakla sınırlandırılmaz. [3]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Yeni kanamayı bildir. [1] HPV sonucunu kanser tanısıyla eşitleme. [4] Biyopsi ve evreyi öğren. [2] Doğurganlık ve gebelik durumunu tedavi başlamadan konuş. [3]