SİALENDOSKOPİ

Sialendoskopi, tükürük bezi kanallarının çok ince bir endoskopla incelenmesidir. Ağız içindeki doğal kanal açıklığından yapılan bu uzmanlık girişimi, bazı tükürük taşlarının veya birikintilerin uzaklaştırılmasına ve kanal darlıklarının tedavisine de olanak sağlar. Amaç uygun hastada yakınmaları azaltırken tükürük bezini korumaktır; bezin cerrahi olarak çıkarılmasıyla aynı işlem değildir.

Tekrarlayan bez şişliği, özellikle yemekle artan ağrı ve şişlik değerlendirmeyi gerektirebilir. Taşlar, kanal darlıkları, ışın tedavisiyle ilişkili hasar veya otoimmün hastalıklar farklı nedenlerdir. Görüntüleme bulguları, taşın konumu ve hareketliliği seçimi etkiler. Aktif enfeksiyon veya belirgin kanal iltihabı varsa önce bunların yönetilmesi, endoskopinin ertelenmesi gerekebilir.

İşlem lokal ya da genel anesteziyle yapılabilir; uygun yöntem hasta ve planlanan müdahaleye göre görüşülür. Büyük veya sıkışmış taşlarda yalnız endoskopi yeterli olmayabilir ve birlikte açık cerrahi gerekebilir. Her tıkanıklık endoskopik olarak çözülemez. Bu nedenle beklenen yarar, başarısızlık olasılığı ve alternatifler onam görüşmesinde açıkça ele alınmalıdır.

Hazırlıkta gerekli incelemeler ve anestezi değerlendirmesi tamamlanır. Sonrasında derlenme alanında nabız, kan basıncı ve vücut sıcaklığı izlenir; ağrı veya bulantı gerektiğinde tedavi edilir. Birçok kişi aynı gün taburcu olur. Geçici bez şişliği ve hassasiyet görülebilir; enfeksiyon, kanal hasarı, yeniden daralma veya yakınmaların tekrarlaması da mümkündür.

NICE, terapötik sialendoskopiyi olağan onam, klinik yönetişim ve denetim düzenlemeleri altında uygulanabilecek bir işlem olarak değerlendirir. Bu genel kabul her hasta için kesin başarı anlamına gelmez; işlem kararı bireysel değerlendirmeye dayanır. Hastaya alternatifleri değerlendirme ve sorularını ekiple görüşme fırsatı verilmelidir.

Sjögren sendromunda yapılmış küçük bir randomize araştırma ağız kuruluğunda iyileşme işareti göstermiştir. Ancak tükürük üretimi devam eden seçilmiş erişkinler incelenmiş, bütün randomize katılımcılar son analize alınmamıştır. Sonuç bütün ağız kuruluğu nedenleri için standart veya kesin çözüm olarak yorumlanmamalıdır; araştırma bulguları kişiye özel değerlendirmeyi ortadan kaldırmaz.