SITMA TANISINDA LABORATUVAR TESTLERİ

Sıtma tanısında laboratuvar testleri, kandaki Plasmodium parazitlerini veya bunlara ait belirteçleri araştırır. Ateşin görünümü tek başına sıtma tanısı koydurmaz. Avustralya laboratuvar tanımında parazitin gösterilmesi yanında türünün belirlenmesi de önemsenir. Kalın damla ve ince yayma birbirini tamamlayan incelemelerdir. Sonuç, yalnız pozitif ya da negatif sözcüğünden ibaret değildir; parazitin türü ve kandaki yoğunluğu klinik değerlendirmeye ek bilgi sağlar.

Şüpheli sıtmada test zamanlaması kritiktir. CDC, ilk sonucun birkaç saat içinde elde edilmesini ve bu olanak bulunmuyorsa acil değerlendirme için sevkin düşünülmesini önerir. Hızlı antijen testi daha erken sonuç sağlayabilir, ancak negatifliği sıtmayı dışlamaz. Mikroskopi eşzamanlı istenir. Pozitif hızlı testin ardından tedaviyi başlatmak için bütün tür doğrulamalarının tamamlanmasını beklemek gerekmez; karar sağlık ekibine aittir.

Testin adı kadar uygulama kalitesi de önem taşır. Dünya Sağlık Örgütü, mikroskopi ve hızlı testler için eğitim, standart işlemler ve kalite güvencesini destekler. Mikroskopistin yeterliliği, uygun ürün seçimi ve sonuçların güvenilirliği birlikte değerlendirilmelidir. Bir ülkede veya merkezde elde edilen doğruluk oranı, başka bir laboratuvarın her hastasında aynı sonucu garanti etmez.

Hindistan’da on iki sahada yapılan bir çalışma, hızlı testlerin türlere göre farklı performans gösterebildiğini ortaya koymuştur. Mikroskopi referans alındığında P. falciparum için duyarlılık daha yüksek, P. vivax için daha düşük bulunmuştur. Ayrıca hızlı testi negatif olan bazı katılımcılarda mikroskopiyle parazit saptanmıştır. Bu bulgular tek bir hızlı sonuca aşırı güvenilmemesini destekler; bütün ürünler için ortak yüzde oluşturmaz.

Karışık enfeksiyonlar ayrı bir tanısal güçlük yaratır. Kolombiya’daki özgün araştırmada birden fazla Plasmodium türünün birlikte bulunduğu enfeksiyonlar, moleküler referansla mikroskopi veya hızlı teste göre daha sık saptanmıştır. Bu nedenle tür belirsizliği veya sonuçlar arası uyumsuzluk uzman laboratuvar değerlendirmesi gerektirebilir. Araştırma, tüm negatif sonuçların aynı anlama geldiğini değil, yöntemin yanıtlayabildiği sorunun sınırlı olduğunu gösterir.