SİTOMEGALOVİRÜS RETİNİTİ
ÖZET
Sitomegalovirüs retiniti, çoğunlukla bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde gelişen ve retinayı zedeleyen viral bir enfeksiyondur. İleri HIV enfeksiyonu, kanser tedavisi ve organ nakli gibi durumlar riski artırır. Uçuşan noktalar, bulanık görme ve görme alanında eksilme olabilir; hastalık tek gözde başlayıp diğer gözü de etkileyebilir.
Bazı kişilerde başlangıçta belirti bulunmaz. Tanı için göz bebeği büyütülerek retina incelenir; kanda CMV testinin negatif olması gözdeki enfeksiyonu dışlamaz. Tedavi edilmediğinde ciddi görme kaybı ve retina dekolmanı gelişebilir. HIV ile yaşayan bir kişide yeni görme sorunu olduğunda göz muayenesi için hemen başvurulmalıdır.
Retina fotoğrafları, lezyonların yerini ve zaman içindeki değişimini karşılaştırmaya yardımcı olur. OCT retina katmanlarını, otofloresans aktif kenarları ve anjiyografi damar komplikasyonlarını değerlendirebilir. Her hastada bütün görüntüleme yöntemlerinin yapılması gerekmez; görüntüleme klinik muayenenin yerine geçmez ve gereksinime göre seçilir.
Tedavi seçimi hastanın bağışıklık durumu, lezyonun merkezi görmeyi tehdit edip etmediği ve ilaçları tolere edebilmesine göre yapılır. Oral valgansiklovir temel seçeneklerden biridir; arka kutbu tehdit eden hastalıkta göz içine gansiklovir eklenebilir. Tanının doğrulanması gerektiğinde göz içi sıvıda PCR kullanılır; bağışıklık toparlanmasıyla oluşan üveit, aktif retinit nüksünden ayrılmalıdır.
Antiviral ilaçların yararı kadar güvenliği de izlenmelidir. Valgansiklovir kan hücrelerinde ciddi azalmaya yol açabilir; böbrek işlevine göre doz ayarlaması gerekir. Gebelik, üreme planları ve birlikte kullanılan ilaçlar hekimle görüşülmelidir. Gansiklovire veya valgansiklovire ciddi aşırı duyarlılık öyküsü tedavi seçiminde önemlidir.
HIV dışı bağışıklık baskılanması ve çocukluk çağında izlem, erişkin HIV eşiklerinin aynen uygulanmasıyla yürütülmez. Enfeksiyon sakinleşse bile makula hasarı, damar tıkanıklığı, dekolman veya bağışıklık toparlanması üveiti görmeyi bozabilir. Tedavi süresi ve kontroller, göz bulguları ile bağışıklığın beklenen seyrini birlikte değerlendiren uzman ekip tarafından belirlenir.
- CMV retiniti
- İmmün baskılanma
- Valgansiklovir
- Retina nekrozu
- Bağışıklık toparlanması üveiti
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN
Bağışıklık baskılanması sırasında yeni bulanıklık, uçuşmalar veya görme alanında boşluk fark ederseniz göz hekiminize gecikmeden ulaşın. Tedavi sırasında kötüleşme veya yeni yakınma olursa kontrol tarihini beklemeyin.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
HIV ve bağışıklık tedavisi, organ veya kök hücre nakli, kemoterapi, steroid ve hedefli bağışıklık baskılayıcı ilaçlar; önceki CMV hastalığı ve görme değişimi sorgulanır.
FİZİK MUAYENE
Her iki gözde görme, vitreus ve dilate fundus değerlendirilir. Kanamalı beyaz nekrotik retina veya daha az kanamalı granüler periferik lezyonlar, ilerleyen kenar ve uydu odaklar kaydedilir.
AYIRICI TANI
HSV/VZV retiniti, toksoplazmoz ve sifiliz de ayırıcı tanıdadır. İnaktif retinite eşlik eden görme azalmasında bağışıklık toparlanması üveiti, ödem, dekolman ve iskemi değerlendirilir. Vitritis tek başına viral nüks kanıtı değildir; aktif enfeksiyon değerlendirilmeden steroid artırılmaz.
TANISAL YAKLAŞIM
Bağışıklık durumu ve tipik fundus görünümü birlikte değerlendirilir; doğrulama gereken olguda göz içi sıvı PCR incelemesi yapılır.
Negatif kan testi, retinayla sınırlı CMV enfeksiyonunu dışlamaz.
Seri fundus fotoğrafları temel izlem aracıdır; OCT ve gerektiğinde anjiyografi lezyon ve komplikasyonlara göre seçilir.
TEDAVİ
Oral valgansiklovir ilk seçeneklerdendir; arka kutbu tehdit eden retinitte intravitreal gansiklovir eklenebilir.
İntravitreal sidofovir önerilmez. ART: anti-CMV’den en geç 1–2 haftada.
HIV’de ART hemen başlatılmaz; zamanlaması deneyimli HIV uzmanıyla planlanır.
Valgansiklovir, gansiklovir veya formülasyon bileşenlerine klinik açıdan anlamlı aşırı duyarlılık kontrendikasyondur. Kan sayımı ve böbrek işlevi izlenir; böbrek bozukluğunda doz uyarlanır.
Görmeyi tehdit eden tipik aktif hastalıkta örnekleme ve antiviral başlangıcı paralel yürütülebilir; kan PCR sonucu tedaviyi geciktirmemelidir.
İZLEM VE ÖNERİLER
APVRS/AAPPO/APSOII 2025 uzlaşısı, inaktif retinit ve bağışıklık toparlanması varsa altı aydan sonra idameyi kesmeyi değerlendirmeyi önerir; yalnız takvim süresi yeterli değildir.
ART sonrasında CMV retiniti öyküsü olanlarda IRIS izlemi için ilk yıl üç ayda bir dilate göz muayenesi; yeni görme yakınmasında hemen değerlendirme önerilir. Bu, aktif retinitin kontrol takvimi değildir.
Aktif hastalıkta daha sık uzman kontrolü gerekir; valgansiklovir tedavisindeki göz muayeneleri üç aylık IRIS takvimine bırakılmaz.
HIV dışındaki hastalarda aynı CD4 eşiği geçerli değildir; devam eden bağışıklık baskılanması, nüks ve retinal aktiviteye göre karar verilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KIRMIZI BAYRAKLAR VE SEVK
Bağışıklığı baskılanmış kişide yeni görme yakınması hızla göz değerlendirmesi gerektirir. Tedaviye rağmen kötüleşme; direnç, bağışıklık kötüleşmesi veya dekolman açısından yeniden değerlendirilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- What Is Cytomegalovirus Retinitis? ↗
American Academy of Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2026-06-25 · Erişim: 2026-10-27
- CMV retinitis ↗
MedlinePlus / A.D.A.M. · Kaynak tarihi: 2025-12-13 · Erişim: 2026-10-27
- Cytomegalovirus Disease — Adult and Adolescent Opportunistic Infections ↗
NIH · Kaynak tarihi: 2025-07-14 · Erişim: 2026-10-27
- Cytomegalovirus Retinitis Across the Immunosuppression Spectrum: A Contemporary Framework for Risk Stratification, Diagnosis, and Vision-Preserving Therapy ↗
Journal of Clinical Medicine · Kaynak tarihi: 2026-09-25 · Erişim: 2026-10-27
- Evidence and Consensus-Based Imaging Guidelines in Cytomegalovirus Retinitis: Multimodal Imaging in Uveitis (MUV) Task Force – Report 15 ↗
Ophthalmology Retina · Kaynak tarihi: 2026-05-12 · Erişim: 2026-10-27
12 Mayıs 2026 çevrimiçi; Ekim 2026 sayı yayını.
- International consensuses and guidelines on diagnosing and managing cytomegalovirus (CMV) retinitis by APVRS, AAPPO and APSOII ↗
Asia-Pacific Journal of Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2025-09-30 · Erişim: 2026-10-27
- Valganciclovir tablets — prescribing information ↗
Camber Pharmaceuticals / DailyMed · Erişim: 2026-10-27
Prospektüs revizyonu Ekim 2021; kesin gün belirtilmemiş.
- A Controlled Trial of Valganciclovir as Induction Therapy for Cytomegalovirus Retinitis ↗
New England Journal of Medicine · Kaynak tarihi: 2002-04-11 · Erişim: 2026-10-27
12 Eylül 2002 düzeltmesi, çalışma grubu ekine eksik araştırmacıyı ekler.
- Cytomegalovirus Retinitis: Immune Status, Vascular Occlusive Events, and Treatment Outcomes ↗
Journal of VitreoRetinal Diseases · Kaynak tarihi: 2026-03-28 · Erişim: 2026-10-27
- Management of IRIS ↗
New York State Department of Health AIDS Institute · Kaynak tarihi: 2024-03-07 · Erişim: 2026-10-27
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrulanmış bibliyografik kayıt seçildi; yirmi sayısı hedeflenmedi. Bu seçki sistematik derleme, eksiksiz literatür taraması veya klinik onay değildir.
01 · CMV RETİNİTİNDE ORAL VALGANSİKLOVİR VE İNTRAVENÖZ GANSİKLOVİR İNDÜKSİYONU
A Controlled Trial of Valganciclovir as Induction Therapy for Cytomegalovirus Retinitis
Daniel F Martin, Juan Sierra-Madero, Sharon Walmsley, Richard A Wolitz, Katherine Macey, Panos Georgiou, Charles A Robinson, Mary Jean Stempien · New England Journal of Medicine · 2002
Çalışma türü: Randomize kontrollü indüksiyon çalışması
Kapsam: AIDS ve yeni CMV retiniti bulunan 160 hasta; iki kolda 80 kişi.
ÖZET
Dördüncü haftada değerlendirilebilir gözlerde ilerleme intravenöz kolda 7/70, oral kolda 7/71 idi. Sonrasında bütün hastalar oral idame aldı.
Dört haftadan sonraki sonuçlar bağımsız iki tedavinin uzun dönem karşılaştırması değildir. Nötropeni benzerdi; oral tedavide ishal, intravenöz tedavide kateter sorunları daha fazlaydı. Eski HIV tedavi dönemi; çocuklara ve nakil hastalarına doğrudan genellenmez. Özgün düzeltme yalnız çalışma grubu ekini tamamlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 11948271 · DOI: 10.1056/NEJMoa011759
02 · MODERN BAĞIŞIKLIK BASKILANMASI GRUPLARINDA CMV RETİNİTİ VE GÖRME SONUÇLARI
Cytomegalovirus Retinitis: Immune Status, Vascular Occlusive Events, and Treatment Outcomes
Umut Akova, Kubra Sarici, Nieraj Jain, Sruthi Arepalli, Homaira Ayesha Hossain · Journal of VitreoRetinal Diseases · 2026
Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif kohort
Kapsam: 2014–2024 döneminde 33–77 yaşlarında 17 hasta, PCR ile doğrulanmış 22 göz.
ÖZET
Sekiz gözde damar tıkanıklığı görüldü. Ortanca görme 0,845’ten 1,345 logMAR’a kötüleşti; gözlerin %55’i on iki ayda en az iki sıra kaybetti.
Küçük, seçilmiş seri; iki gözün aynı kişiden gelmesi ve çok değişkenli model belirsizliği önemlidir. Tam metne erişilemedi. Uzun enjeksiyon süresiyle kötü görme ilişkisi, enjeksiyonun hasara neden olduğunu göstermez; oranlar bütün hastalara genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41918831 · DOI: 10.1177/24741264261429322
Bu içerik eğitim amaçlı, hekim ve yönetici incelemesi bekleyen taslaktır; kişisel tanı, reçete veya tedavi planı değildir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.