SKAFOLUNAT BAĞ YARALANMASI

Travmanın zamanı ve mekanizması, önceki el-bilek yaralanmaları, uyuşma ve başka bölgelerde ağrı sorgulanır. Bu bilgiler eşlik eden yaralanmaların araştırılmasını yönlendirir.

Yük altında bilek ekstansiyonuyla artan ağrı, kavrama güçsüzlüğü ve mekanik tıklama kaydedilir. Yakınmaların günlük iş ve spor gereksinimleriyle ilişkisi değerlendirilir.

Dorsal skafolunat aralıkta hassasiyet, şişlik, hareket ve kavrama gücü değerlendirilir. Watson testi klinik şüpheyi destekleyebilir; sağlam kişilerde de pozitif olabildiğinden tek başına tanı koydurmaz.

Karşı bilekle karşılaştırma yapılır. Kemikler arası açıklığın bireysel değişkenliği nedeniyle tek bir ölçüm klinik bağlamdan koparılarak yorumlanmamalıdır.

Gizli skafoid kırığı ve diğer el bileği kırıkları burkulma sanılabilir. Kemik hassasiyeti ve travma mekanizması görüntüleme gereksinimini belirlemede önemlidir.

Bağın kısmi yaralanması, dinamik instabilite ve statik instabilite aynı durum değildir. Standart grafide normal dizilim yük altında ortaya çıkan instabiliteyi dışlamaz.

TANI VE GÖRÜNTÜLEME

Dorsopalmar ve yan grafiler temel incelemelerdir. Gerektiğinde stres grafileri veya dinamik floroskopi; bağ ve kıkırdak hasarı için MR artrografi ya da BT artrografi kullanılabilir.

Rutin MR raporunun normal olması yaralanmayı kesin dışlamaz. Artroskopi uygulanan seçilmiş bir kohortta MR duyarlılığı düşüktü; sonuçlar tüm cihaz ve protokollere genellenmemelidir.

Artroskopi bağları doğrudan değerlendirmeye yardımcı olur; invaziv inceleme kararı klinik şüphe ve diğer bulgularla birlikte verilir.

TEDAVİ VE KANIT SINIRLARI

Tedavi instabilitenin evresi, bağın onarılabilirliği, kemik dizilimi ve kıkırdak durumuna göre seçilir. Akut onarılabilir yaralanma ile kronik rekonstrüksiyon gerektiren durum aynı yaklaşımla yönetilmez.

Uygun hafif yaralanmalarda ortezle koruma ve zorlayıcı kavrama-itmeden kaçınma uygulanabilir. Tam yırtıkta cerrahi gerekebilir; el terapisti ve cerrah planı birlikte yürütür.

Küçük bir çalışmada NMES eklenen egzersizle kısa dönem işlevde daha fazla iyileşme bildirilmiştir. Bulgular akut tam yırtıkta ameliyat yerine elektrik tedavisi kullanılabileceğini kanıtlamaz.

İZLEM VE REHABİLİTASYON

Koruma ile hareket ve kuvvet kazanımı dengelenir. Özel ortez gerekebilir; yüklenme ilerlemesi el terapisti ile cerrahın birlikte belirlediği plana dayanır.

Onarım veya rekonstrüksiyon sonrası sertlik gelişebilir. Kronik artritli bilekte ağrı ve işlev hedefleri değişir; seçenekler hastanın gereksinimine göre yeniden değerlendirilir.

KIRMIZI BAYRAKLAR VE SEVK

Travma sonrası geçmeyen ağrı, belirgin işlev kaybı veya gizli kırık şüphesi yeniden değerlendirme gerektirir. Hafif şişlik ciddi yaralanma olmadığını göstermez.

Akut instabilite şüphesinde el cerrahisine erken yönlendirme önemlidir; bağın onarılabilirliği ve eşlik eden hasar değerlendirilmelidir.