SOĞUK YARALANMASI VE DONMA

Maruziyetin başlangıcı/süresi, ilk çözünme zamanı, yeniden donma, önceki ilk yardım ve eşlik eden travma kaydedilir. İlaçlar, alerjiler ve hastalıklar sorgulanır. Bu zaman çizelgesi erken doku kurtarıcı tedavinin değerlendirilmesi için önemlidir. [3]

Çekirdek sıcaklığı ve yaşamsal bulgularla birlikte yaralanmanın alanı/derinliği, renk, kapiller dolum ve periferik nabızlar değerlendirilir; gerektiğinde Doppler kullanılır. Eşlik eden travma ve sistemik soğuma gözden kaçırılmaz. [3]

Donma, soğuk-ıslak maruziyette dokunun donmadan hasarlandığı yaralanmalardan ayrılır. Perniyo da derin donma ile aynı değildir. Donma dışı soğuk yaralanmasının dolaşım ve sinir etkileri uzayabilir; bütün tablolar aynı hızlı ısıtma protokolüne indirgenmemelidir. [6]

TANI VE EVRELEME

Doku çözünmeden ağırlık güvenilir değerlendirilemeyebilir. Isıtma sonrası proksimal yayılım, saydam ya da kanamalı büller ve Cauchy evresi kaydedilir; kanamalı bül daha derin hasarı düşündürür. Seri muayene ve uygun onamla fotoğraf ilerlemeyi belgeleyebilir. [4]

YENİDEN ISITMA

Yeniden donma riski yoksa bölge 37–39°C suda, yumuşak ve esnek hale gelene kadar kontrollü biçimde ısıtılır. Isı ölçülür, analjezi sağlanır; ovma ve doğrudan yüksek ısıdan kaçınılır. [2]

DESTEK VE TAKİP

Yapışmayan pansuman, elevasyon, tetanos değerlendirmesi ve analjezi uygulanır. Antibiyotik enfeksiyon veya ilişkili travma varsa değerlendirilir; rutin her donmaya verilmez. [3]

İloprost erişkin ağır donma için ABD’de onaylıdır; hipotansiyon, baş ağrısı ve çarpıntı gibi etkiler izlenir. Ruhsat ve erişim ülkeye göre değişir. [5]

Doku sınırlarının belirginleşmesi haftalar alabilir. Sepsis gibi acil gerekçe yoksa amputasyon kararı erken görünüşe dayanarak verilmez; yara, dolaşım ve işlev birlikte izlenir. [2]

KIRMIZI BAYRAKLAR

Kanamalı bül, yaygın sert/duyusuz doku veya sistemik bilinç-solunum bozukluğu acil değerlendirme gerektirir. [1] Gergin şişlik ve kompartman sendromu şüphesinde acil cerrahi değerlendirme geciktirilmez. [3]