SPASTİSİTE

SERTLİK İLE GÜÇLÜ OLMAK AYNI ŞEY DEĞİLDİR

Bir uzvun hareket ettirilmeye direnmesi, o uzvun güçlü olduğu anlamına gelmez. Sertlikle kas güçsüzlüğü birlikte bulunabilir. Spazmlar kolun veya bacağın istemsiz hareket etmesine yol açabilir. Gövde ve uzuvların etkilenme biçimleri farklı olabilir. Ağrı her kişide bulunmaz; ancak oturma, yatakta dönme, bakım veya günlük hareketler etkilenebilir. Bu nedenle kişinin yaşadığı güçlük doğrudan sorulmalıdır. [2]

Spastisite arttığında yalnız mevcut nörolojik hastalığın ilerlediği varsayılmamalıdır. İdrar yolu sorunları, kabızlık, cilt yarası, enfeksiyon, ağrı veya rahatsız eden bir atel gibi etkenler durumu ağırlaştırabilir. Yeni veya belirgin artış varsa sağlık ekibiyle görüşün. Özellikle cilt, mesane ve bağırsak bakımına ilişkin değişiklikler değerlendirmede önemlidir. Kendi kendine daha sert germe veya ilaç artırma, altta yatan sorunu çözmeyebilir. [2]

DEĞERLENDİRME NELERİ KAPSAR?

Hekim hareketi, kasların direncini ve belirli hareketlerle artan sertliği inceler. Kişinin ağrısı, uyku düzeni ve günlük etkinlikleri de değerlendirilir. Spastisite için tek bir kan testi yoktur. Gerektiğinde başka nedenleri veya eşlik eden sorunları araştırmak amacıyla inceleme istenebilir. Muayene bulgusu ile kişinin gerçek yaşamda yaşadığı güçlük aynı değerlendirme içinde ele alınmalıdır. [3]

Rehabilitasyonda hekim, fizyoterapist, ergoterapist, hemşire ve gerektiğinde başka profesyoneller birlikte çalışabilir. Pozisyonlama, kişiye öğretilen hareket ve esneklik çalışmaları veya uygun destek cihazları planın parçaları olabilir. Yakınların yardım etme biçiminin öğretilmesi de önemlidir. Bir kişiye uygun germe ya da taşıma tekniği başka biri için uygun olmayabilir. Uygulamalar sağlık profesyonelinin değerlendirmesine göre belirlenmelidir. [3]

HEDEFE YÖNELİK TEDAVİ

Tedavi yalnız muayenede sertliğin azalmasını amaçlamaz. Ağrının hafiflemesi, özbakımın kolaylaşması veya belirli bir hareketin daha iyi yapılması gibi hedefler kişiyle konuşulur. Standart ölçümler işlevsel etkilerle birlikte yorumlanır. Düzenli yeniden değerlendirme, başlangıçtaki planın hâlâ uygun olup olmadığını gösterir. Hastalığın yaygınlığı, kişinin hedefleri ve tedavi riskleri seçenekleri belirler; tek bir yöntem herkes için geçerli değildir. [1]

Ağızdan ilaçlar, belirli kaslara uygulanan tedaviler veya seçilmiş durumlarda başka girişimler düşünülebilir. Bu seçenekler hekim değerlendirmesi gerektirir ve rehabilitasyonun yerine geçmez. Yaklaşım gerektiğinde basamaklı olarak değiştirilir. Kişinin beklentileri, eşlik eden hastalıkları ve mevcut kaynaklar klinik kararın parçasıdır. Buradaki çerçeve ilaç seçimi, doz düzenleme veya girişim uygunluğu kararı oluşturmaz. [1]

KLİNİK HIZLI BAŞVURU KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki öğretici tabloda sunulmuştur.

İLAÇ GÜVENLİĞİ

Spastisite için baklofen kullanılıyorsa hekimle konuşmadan aniden kesilmemeli veya belirgin biçimde azaltılmamalıdır. Uyku hâli, baş dönmesi veya güçsüzlük gibi sorunlar tedavi ekibine bildirilmelidir. İlaçla birlikte rehabilitasyon ve tetikleyici etkenlerin yönetimi de ele alınır. Bir yakınmanın ilaca mı, hastalığa mı yoksa başka bir soruna mı bağlı olduğunu ayırt etmek klinik değerlendirme gerektirir. [2]

Takipte kişinin önceliklerinin değişebileceği unutulmamalıdır. Ekip değişen gereksinimleri dinleyerek hedefleri yeniden değerlendirmelidir. Klinik rehberler karar vermeye yardımcı olur; kişinin gereksinimlerinin ve profesyonel değerlendirmenin yerine geçmez. [1]