İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

SPİNAL ANESTEZİ

ÖZET

Spinal anestezide lokal anestezik, bel bölgesinde omurilik çevresindeki sıvıya tek enjeksiyonla verilir; alt vücut bölgesindeki ameliyatlarda ağrı duyusunu engellemek amaçlanır. Bilincin açık kalması mümkündür; rahatlama için başka anestezi yöntemleri veya sedasyonla birleştirilebilir. Ağrı kontrolünün eksik kalması ek ilaç ya da farklı bir anestezi gerektirebilir. Uyuşan bacaklarda duyu ve güç tamamen dönmeden yürümeye çalışılmamalıdır.

Kan sulandırıcı kullananlarda girişimin zamanlaması tek bir sabit süreye indirgenemez. İlacın türü ve dozu, böbrek işlevi ve travmatik girişim olasılığı birlikte değerlendirilir. İşlem öncesi ve sonrasındaki antitrombotik tedavi planı yetkin ekip tarafından belirlenir; yalnız yöntemin adından güvenli zamanlama çıkarılamaz.

Uyanık olmak, izlem gereksiniminin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Cerrahi sırasında yetkin anestezi personeli hastanın yanında bulunur; oksijenlenme, solunum, dolaşım ve sıcaklık değerlendirilir. Sedasyonun derinleşmesi solunum izleminde ek gereksinimler doğurabilir. Bu nedenle spinal anestezi, monitörsüz veya ekip gözetimi olmadan uygulanabilecek bir uyuşturma işlemi olarak düşünülmemelidir.

Taburculuk sonrasında sorumlu bir yakının desteğinin sağlanması da kurumun güvenli eve dönüş düzenlemesinin bir parçasıdır. Toparlanma yalnız ameliyatın bitmesiyle değerlendirilmez. Bacak hareketi ve hissinin geri gelmesi, gerekli olduğunda güvenle yürüyebilme, idrar yapabilme ve genel iyilik hali taburculuk kararının parçalarıdır. Eve dönüş sonrasında artan güçsüzlük, belirgin sırt ağrısı veya idrar ve dışkı kontrolünde bozulma gibi bulgular olağan uyuşma diye bekletilmemelidir. Hastanede verilen kişisel taburculuk talimatları izlenmelidir.

Spinal yöntemin her hastada genel anesteziden üstün olduğu söylenemez. REGAIN çalışmasında, kalça kırığı ameliyatı geçiren ve kırık öncesinde yürüyebilen 50 yaş ve üzeri 1600 kişi değerlendirilmiştir. Spinal anestezi, 60 günlük ölüm veya yeni yürüme kaybından oluşan birleşik sonuç açısından üstün bulunmamıştır. Bu bulgu, belirli bir hastanın tercihlerini ya da diğer ameliyatların özelliklerini tek başına belirlemez.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • spinal anestezi
  • subaraknoid anestezi
  • rejyonal anestezi
  • blok değerlendirmesi
  • nörolojik izlem
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU: UYUŞAN BÖLGEYİ KORUMA

Uyuşukluk sürerken bacaklarınıza sıcak veya soğuk nesneler koymayın; hissedemediğiniz için yaralanabilirsiniz. Yürüme için yalnız ameliyatın bitmesini değil, duyu ve gücün geri dönmesini bekleyin. Beklenmedik nefes darlığı veya geçmeyen ağrı olursa sağlık ekibinden yardım isteyin.

Kaynaklar:[1]

GENEL OKUYUCU: BEKLETİLMEMESİ GEREKEN BELİRTİLER

Yeni veya süren bacak güçsüzlüğü, idrar yapamama, idrar ya da dışkı kontrolü kaybı, şiddetlenen sırt ağrısı veya ateş olduğunda gecikmeden tıbbi değerlendirme isteyin. Şiddetli ve yatınca hafifleyen baş ağrısını da bildirin; günler sonra başlayan yakınmaları anestezinin olağan devamı kabul etmeyin.

Kaynaklar:[4]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

SAĞLIK PROFESYONELİ: KONTRENDİKASYONLARI AYIRMA

İntratekal bupivakain ürün bilgisinde amid tipi lokal anesteziğe aşırı duyarlılık ve girişim yerindeki piyojenik enfeksiyon kontrendikasyonlardır; bunları yalnız teknik zorluk gibi değerlendirmeyin. Aynı belge şok ve aktif omurga hastalıkları gibi başka dışlama durumları da tanımlar. Uygunluğu kullanılan ürünün güncel bilgisi ve hastanın durumuyla değerlendirin.

Kaynaklar:[6]

TEDAVİ

SAĞLIK PROFESYONELİ: KARŞILAŞTIRMALI KANITI YORUMLAMA

REGAIN bir üstünlük araştırmasıdır; üstünlük gösterilememesini her kişi ve her ameliyat için yöntemlerin eşdeğerliği olarak sunmayın. Araştırma, kırık öncesinde yürüyebilen yaşlı kalça kırığı popülasyonuna aittir; yöntemi hastanın klinik koşullarıyla birlikte değerlendirin.

Kaynaklar:[5]

İZLEM VE ÖNERİLER

SAĞLIK PROFESYONELİ: BLOK YAYILIMINI İZLEME

Bupivakainle oluşan spinal bloğun düzeyi kişiden kişiye öngörülemez olabilir; verilen hacim ve hasta pozisyonu yayılımı etkiler. Aşırı veya total blok solunum ve dolaşım baskılanmasına yol açabilir. İşlem uygun donanım ve deneyimli personelle yürütülmeli; resüsitasyon olanakları hemen erişilebilir olmalıdır.

Kaynaklar:[6]

SAĞLIK PROFESYONELİ: SEDASYONA GÖRE İZLEM

Rejyonal anestezide sedasyon yokken veya minimal düzeydeyken ventilasyon klinik belirtilerle düzenli izlenir. Orta ya da derin sedasyonda buna ek olarak ekshale karbondioksitin izlenmesi için çaba gösterilir. Oksijen satürasyonu solunum değerlendirmesinin tamamı değildir; EKG, kan basıncı ve kalp hızı izlemi de sürdürülür.

Kan basıncı ve kalp hızı en az beş dakikada bir değerlendirilir. Anlamlı sıcaklık değişimi beklendiğinde veya kuşkulanıldığında sıcaklık ölçümü yapılır.

Kaynaklar:[3]

SAĞLIK PROFESYONELİ: GÜVENLİ TABURCULUK

Motor ve duyusal toparlanmayı, gereken hastada güvenli yürümeyi ve idrar yapabilmeyi kontrol edin. Bu alanlardan birindeki sorun hastanın yalnız kendisini iyi hissetmesiyle geçersiz sayılmaz. Evde yardım gereksinimini ve hangi yakınmalarda sağlık hizmetine başvurulacağını netleştirin; yerel taburculuk değerlendirmesini tamamlamadan ayrılma planlamayın.

Kaynaklar:[4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. About Your Anaesthesia — Adapted from the Queensland Health About Your Anaesthesia © State of Queensland (Queensland Health); CC BY 4.0 ↗

    Queensland Health · Kaynak tarihi: SWPI9467 v6.0; klinik kontrol Temmuz 2025, yayın Şubat 2026 · Erişim: 2026-11-01

  2. Regional anaesthesia in patients on antithrombotic drugs: Joint ESAIC/ESRA guidelines ↗

    ESAIC/ESRA · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-11-01

  3. Standards for Basic Anesthetic Monitoring ↗

    American Society of Anesthesiologists · Kaynak tarihi: 15 Ekim 2025 değişikliği · Erişim: 2026-11-01

  4. Discharge Advice Following Spinal or Epidural Analgesia or Anaesthesia ↗

    North Cumbria Integrated Care NHS · Kaynak tarihi: 10 Haziran 2026; sürüm 1, NCIC845 · Erişim: 2026-11-01

  5. Spinal Anesthesia or General Anesthesia for Hip Surgery in Older Adults ↗

    Neuman ve arkadaşları / New England Journal of Medicine · Kaynak tarihi: 9 Ekim 2021 çevrim içi; 25 Kasım 2021 sayı · Erişim: 2026-11-01

  6. Bupivacaine Heavy 5 mg/ml Solution for Injection — Summary of Product Characteristics ↗

    Panpharma UK Ltd / emc · Kaynak tarihi: emc güncellemesi 25 Mart 2025 · Erişim: 2026-11-01

  7. Queensland Health kaynak atfı, CC BY 4.0 lisansı ve uyarlama bildirimi — Patient Safety and Quality Copyright statement and Disclaimer ↗

    © State of Queensland (Queensland Health) · Kaynak tarihi: Sürüm 2.0, Mayıs 2025 · Erişim: 2026-11-01

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.

01 · REGAIN: KALÇA KIRIĞINDA SPİNAL VE GENEL ANESTEZİ

Spinal Anesthesia or General Anesthesia for Hip Surgery in Older Adults

Mark D Neuman ve arkadaşları · New England Journal of Medicine · 2021

Çalışma türü: Pragmatik, randomize üstünlük araştırması

Kapsam: 46 ABD/Kanada hastanesinde, önceden yürüyebilen 50 yaş ve üzeri 1600 kişi.

ÖZET

60 günde ölüm veya yeni yürüyememe spinalde yüzde 18,5, genelde yüzde 18,0 idi; göreli risk 1,03 (%95 güven aralığı 0,84–1,27).

Atanan yöntemi alma oranları farklıydı; kalça kırığı dışına genellenemez. PCORI destekli. Özgün özet ve indeksli yöntemler okundu; tüm çıkar çatışması formları değerlendirilmedi.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.