STATUS EPİLEPTİKUS

EŞZAMANLI ÖYKÜ VE NEDEN ARAŞTIRMASI

Başlangıç, nöbetler arasındaki düzelme, verilen ilaçların doz ve saatleri kaydedilir. Önceki epilepsi, atlanan doz, yeni ilaç/madde, yoksunluk, ateş ve akut nörolojik hastalık sorgulanır. Glukoz, elektrolitler, kalsiyum, magnezyum ve organ işlevleri değerlendirilir; görüntüleme ve güvenliyse BOS incelemesi olası nedene göre düzenlenir. [2]

İLK DEĞERLENDİRME

Hava yolu, oksijenlenme ve dolaşım değerlendirilirken damar erişimi, monitörizasyon ve yatak başı glukoz ölçümü sağlanır. İlk stabilizasyon, nöbet sonlandırıcı tedaviyi geciktirmeyen paralel bir süreçtir. Benzodiazepin uygulamasında solunum desteği hazır tutulur; devam eden nöbetin kendisi de solunum riski taşır. [1]

Postiktal baskılanma, sedatif etkisi ve nonkonvülzif nöbet aynı hastada örtüşebilir; seri muayene ile video-EEG korelasyonu önemlidir. Titreme, miyoklonus ve diğer paroksismal hareketlerin tümü epileptik değildir. [3]

Dissosiyatif nöbetler de uzun sürebilir. ESETT katılımcılarının bir bölümünde sonradan bu tanı konmuştur; tedaviye yanıtsızlık otomatik olarak daha fazla anestezi gereksinimi anlamına gelmez, tanı yeniden gözden geçirilmelidir. [5]

KLİNİK VE ELEKTRİKSEL TANI

Konvülzif status klinik olarak tanınır; EEG beklenerek başlangıç tedavisi ertelenmez. İlk ve ikinci basamak tedaviye rağmen devam eden nöbette refrakter süreç düşünülür; yoğun bakım ve nöroloji değerlendirmesi gerekir. [2]

Kasılmalar sonlandıktan sonra bilinçte belirgin düzelme olmaması, dalgalanan açıklanamayan bilinç bozukluğu veya şüpheli ince motor hareketler sürekli EEG gereksinimini artırır. Sedasyon altındaki motor sessizlik, elektriksel nöbet kontrolünün kanıtı değildir. [3]

BASAMAKLI TEDAVİ

İlk basamak yeterli doz benzodiazepindir: uygun erişimde intravenöz lorazepam/diazepam, damar yolu gecikecekse intramüsküler midazolam seçeneklerdir. Yerel protokol, kilo, yaş ve önceden verilen dozlar esas alınır; küçük ve etkisiz dozlarla zaman kaybedilmez. Yenidoğanlar ayrı protokol gerektirir. [1]

Benzodiazepine dirençli konvülzif statusta intravenöz levetirasetam, fosfenitoin veya valproat seçeneklerdir. ESETT bu üç seçenekten birinin genel üstünlüğünü göstermemiştir; yaklaşık yarısında 60 dakikada nöbet sonlanması ve bilinç düzelmesi sağlanmıştır. Bu sonuç, kontrendikasyonlar ve etkileşimlerden bağımsız olarak ilaçların herkeste eşdeğer olduğu anlamına gelmez. [5]

Valproat karaciğer hastalığı/belirgin işlev bozukluğunda ve bilinen POLG ilişkili mitokondriyal hastalıkta kontrendikedir; 2 yaş altında POLG ilişkili hastalık şüphesi de kontrendikasyondur. Gebelik veya gebelik planında diğer etkili ve uygun seçenekler öncelenir; acil nöbet kontrolü geciktirilmez. [8]

Fosfenitoin sinüs bradikardisi, sinoatriyal blok ve ikinci/üçüncü derece AV blokta kontrendikedir. Hipotansiyon ve aritmi riski nedeniyle infüzyon sırasında ve sonrasında EKG, kan basıncı ve solunum izlenir. [9]

Refrakter tabloda nöroloji–yoğun bakım genel anesteziyi ve idame nöbet ilacını birlikte planlar. Enfeksiyon, metabolik bozukluk veya ilaç uyumsuzluğu gibi nedenler araştırılır. [2]

KONTROL SONRASI İZLEM

Sürekli EEG, tedavi yanıtını ve subklinik yinelemeyi izler; seçilmiş yoğun bakım hastalarında en az 24 saatlik kayıt gerekir, süre klinik risk ve EEG bulgularına göre uzatılabilir. Anestezik tedavi sırasında ve kesilme çevresinde izlem özellikle önemlidir. [3]

İlk kez başlayan refrakter statustan kurtulanlarda sonraki epilepsi ve işlev kaybı açısından uzun dönem nöroloji takibi önemlidir. NORSE belirli bir hastalık değil, neden araştırması gerektiren klinik bir sunumdur; gözlemsel seriler immün tedavinin her olguda etkili olduğunu kanıtlamaz. [7]

ACİL SEVK

Solunum baskılanması veya devam eden refrakter nöbette yoğun bakım değerlendirmesi geciktirilmez; nörolojiyle ortak plan kurulur. [2]