SUBDURAL HEMATOM
ÖZET
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Akut ve kronik subdural hematom ayrımı; epidural hematom ve genel travmatik beyin hasarı ayrı maddelerdir.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Kafa travmasından sonra geçmeyen baş ağrısı, kusma, uyuklama, davranış değişikliği, dengesizlik veya bir tarafta güçsüzlük gelişebilir. Bazen hafif bir travmadan sonra belirtiler gecikir. Yeni konuşma bozukluğu, nöbet veya bilinç kaybında acil yardım gerekir. [1]
İYİLEŞME
Tedavi kanamanın boyutu, etkisi ve kişinin durumuna göre değişir. Küçük ve stabil kanamalar gözlenebilir; diğerlerinde kanın cerrahi boşaltılması gerekir. İyileşme, eşlik eden beyin hasarı ve hastalıklara göre farklıdır; rehabilitasyon gerekebilir. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Travmanın zamanı ve mekanizması, belirtilerin ilerlemesi, önceki işlev ve bilişsel durum kaydedilir. Kronik olguda baş ağrısı, odaksal nörolojik bulgu veya bilişsel değişikliğin hematomla ilişkisi değerlendirilir. Tedavi tercihleri ve bakım hedefleri, klinik aciliyetle birlikte dikkate alınır. [2,4]
FİZİK MUAYENE
Bilinç düzeyi, konuşma, uzuv hareketleri ve yeni nörolojik değişiklikler değerlendirilir. Akut ciddi olguda basınç artışı ve eşlik eden yaralanmalar göz önünde tutulur; yakın nörolojik izlem yapılır. Tek bir başlangıç değerlendirmesi sonraki kötüleşmeyi dışlamaz. [1,2]
AYIRICI TANI
ANATOMİK AYIRICI TANI
BT ile duranın altındaki subdural kanama; kafatası-dura arasındaki epidural kanama, beyin dokusundaki kanama ve kontüzyondan ayrılır. Birden fazla yaralanma birlikte bulunabileceğinden yalnız tek lezyona odaklanılmaz. [6]
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE AYIRICI DEĞERLENDİRME
Akut değerlendirmede BT hızlı biçimde kanama, bası ve tedavi ihtiyacını gösterir. Klinik seyir için tekrar BT gerekebilir; MRG seçilmiş sorularda kullanılır. Kronik hematom tesadüfi bulunmuş ve belirtileri açıklamıyorsa başka nedenlerin araştırılması sürdürülür. [2,4]
TEDAVİ
AKUT CERRAHİ DEĞERLENDİRME
BTF, akut hematom kalınlığı >10 mm veya orta hat kayması >5 mm ise GKS’den bağımsız cerrahi boşaltma önerir. Daha küçük hematomda komayla birlikte GKS düşüşü, anormal pupilla veya basınç artışı da cerrahi gerekçesi olabilir. Endikasyon varsa geciktirilmez. [3]
ANTİTROMBOTİK GÜVENLİĞİ
Antikoagülan ve antiplatelet kullanımı değerlendirilir. Kronik subdural hematomda antikoagülan etkisinin farmakolojik geri çevrilmesi düşünülür; karar kanama ve tromboz riskleriyle uzman ekip tarafından verilir. İlaçların yeniden başlanması için bütün hastalara tek süre uygulanmaz. [4]
İZLEM VE ÖNERİLER
Klinik seyir, kanamanın boyutu ve basınç etkisi takip edilir. Nöbet, enfeksiyon ve işlev kaybı gibi sorunlar bakım planına yansıtılır. Taburculuk sonrası yeni kötüleşme yeniden değerlendirme gerektirir; sürüş, iş ve rehabilitasyon planı bireyselleştirilir. [1,2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR
Travma sonrası artan uyku hali, bilinç kaybı, nöbet, yeni güçsüzlük veya konuşma bozukluğu acildir. Kişi kendi aracıyla hastaneye gitmemeli; güvenli acil ulaşım sağlanmalıdır. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
KRONİK HEMATOM YAKLAŞIMI
Semptom, kitle etkisi, genel durum ve yineleme riski multidisipliner değerlendirilir. Cerrahide güvenliyse geçici dren kullanımı önerilir. Statin gibi önerilmiş ilaçların rutin hastalık değiştirici kullanımını destekleyen kanıt yeterli değildir. Embolizasyon verileri gelişmektedir; akut bası giderici cerrahinin yerine otomatik olarak konmaz. [4,5]
ARAŞTIRMALARI AYIRMAK
Akut travmatik hematom cerrahisi ile kronik hematomda embolizasyon farklı klinik sorulardır. Embolizasyon çalışmalarında sonuçlar ve kullanılan materyaller farklıdır; olumlu yineleme sonucu mutlaka daha iyi işlev veya sıfır işlem riski anlamına gelmez. [5]
AKUT VE KRONİK SUBDURAL HEMATOM
Her iki tipte uzman değerlendirmesi esastır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Subdural haematoma ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Acute subdural haematoma ↗
Cambridge University Hospitals · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- Surgical management of TBI ↗
Brain Trauma Foundation · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Clinical practice guidelines for chronic subdural haematoma ↗
Multidisipliner kılavuz · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-25
- Middle meningeal artery embolization for chronic subdural hematoma: meta-analysis of three randomized controlled trials and review of ongoing trials. ↗
Çalışma yazarları · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
- Head injury: anatomical lesions and assessment ↗
ACR / RSNA · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 7 ARAŞTIRMA
Bu maddede konuya ilişkin 7 seçilmiş araştırma yer alır; liste sistematik ve eksiksiz bir kanıt taraması değildir.
01 · EMBOLISE: CERRAHİYE EK EMBOLİZASYON
Adjunctive Middle Meningeal Artery Embolization for Subdural Hematoma.
Davies JM ve arkadaşları · The New England journal of medicine · 2024
Çalışma türü: Çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: Cerrahi endikasyonu olan subakut/kronik hematomlu 400 kişi.
ÖZET
Doksan günde tekrar cerrahi gerektiren yineleme veya ilerleme ek embolizasyonla daha azdı. İşlemle ilişkili ciddi olaylar, engelleyici inme dahil, görüldü.
Yineleme yararı risksiz işlem veya akut hematoma uygunluk göstermez; uzun dönem güvenlik ayrıca değerlendirilmelidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39565988 · DOI: 10.1056/NEJMoa2313472
02 · STEM: STANDART TEDAVİYE EK EMBOLİZASYON
Embolization of the Middle Meningeal Artery for Chronic Subdural Hematoma.
Fiorella D ve arkadaşları · The New England journal of medicine · 2025
Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Semptomatik kronik hematomlu 310 kişi.
ÖZET
Cerrahi veya cerrahi dışı standart tedaviye ek embolizasyonda birleşik tedavi başarısızlığı sonlanımı daha azdı.
Birleşik sonlanımın bileşenleri farklıdır; kısa dönem benzer güvenlik uzun dönem nadir riskleri dışlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39565980 · DOI: 10.1056/NEJMoa2409845
03 · MAGIC-MT: AKUT OLMAYAN HEMATOMDA EMBOLİZASYON
Middle Meningeal Artery Embolization for Nonacute Subdural Hematoma.
Liu J ve arkadaşları · The New England journal of medicine · 2024
Çalışma türü: Açık etiketli randomize çalışma
Kapsam: Çin’de semptomatik akut olmayan hematomlu 722 kişi.
ÖZET
Doksan günlük semptomatik yineleme/ilerleme birincil sonucunda anlamlı fark gösterilmedi. Ciddi olay oranı embolizasyon grubunda daha düşüktü.
Kraniyotomi gerektirenler dışlandı; negatif birincil sonuç diğer çalışmalardaki yararla aynı biçimde sunulmamalıdır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39565989 · DOI: 10.1056/NEJMoa2401201
04 · RESCUE-ASDH: KRANİYOTOMİ VEYA KRANİYEKTOMİ
Decompressive Craniectomy versus Craniotomy for Acute Subdural Hematoma.
Hutchinson PJ ve arkadaşları · The New England journal of medicine · 2023
Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Akut travmatik subdural hematom cerrahisi yapılan 450 kişi.
ÖZET
On iki aylık engellilik ve yaşam kalitesi benzerdi. Kraniyotomide ek ameliyat, kraniyektomide yara komplikasyonları daha fazlaydı.
Ameliyat edilen seçilmiş hastaları kapsar; cerrahi gerekliliği veya her olguda eşdeğer teknik anlamına gelmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37092792 · DOI: 10.1056/NEJMoa2214172
05 · EMPROTECT: AMELİYAT SONRASI YİNELEMEYİ ÖNLEME
Meningeal Embolization for Preventing Chronic Subdural Hematoma Recurrence After Surgery: The EMPROTECT Randomized Clinical Trial.
Shotar E ve arkadaşları · JAMA · 2025
Çalışma türü: Açık etiketli, kör sonlanım değerlendirmeli randomize çalışma
Kapsam: Yüksek yineleme riskli 342 hasta.
ÖZET
Mikropartiküllü embolizasyon altı ayda yinelemeyi istatistiksel olarak anlamlı azaltmadı. İşlem komplikasyonları görüldü.
Etki tahmini belirsizdi; farklı embolizasyon materyalleri ve hasta seçimi diğer deneylerle karşılaştırmayı sınırlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40471557 · DOI: 10.1001/jama.2025.7583
06 · ATOCH: KRONİK HEMATOMDA ATORVASTATİN
Safety and Efficacy of Atorvastatin for Chronic Subdural Hematoma in Chinese Patients: A Randomized ClinicalTrial.
Jiang R ve arkadaşları · JAMA neurology · 2018
Çalışma türü: Çift kör randomize faz 2 çalışma
Kapsam: Çin’de 200 kişi kaydedildi; 196 kişi tedavi aldı.
ÖZET
Sekiz haftada hematom hacmi atorvastatinle daha fazla azaldı; bazı klinik ölçütler ve cerrahi gereksinimi de olumluydu.
Faz 2, seçilmiş cerrahi dışı popülasyon ve görüntüleme birincil sonucu rutin statin tedavisi veya acil cerrahiyi erteleme gerekçesi değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30073290 · DOI: 10.1001/jamaneurol.2018.2030
07 · ÜÇ EMBOLİZASYON DENEYİNİN BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ
Middle meningeal artery embolization for chronic subdural hematoma: meta-analysis of three randomized controlled trials and review of ongoing trials.
Gillespie CS ve arkadaşları · Acta neurochirurgica · 2025
Çalışma türü: Randomize çalışmaların meta-analizi
Kapsam: Üç çalışmada 1.432 hasta.
ÖZET
Genel yineleme/ilerleme azalması istatistiksel sınırı geçmedi; cerrahi dışı grupta ilerleme daha azdı. İşlevsel sonuçta fark gösterilmedi.
Sonlanım, hasta seçimi ve materyaller farklıydı. Yukarıda özetlenen deneylerle örtüşür; bağımsız yeni hasta kanıtı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40493076 · DOI: 10.1007/s00701-025-06587-4
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık hizmetine başvurun.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.