İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

SÜKRAZ-İZOMALTAZ EKSİKLİĞİ

ÖZET

Konjenital sükraz-izomaltaz eksikliği, ince bağırsakta belirli şekerlerin sindirimini bozan kalıtsal bir durumdur. SI genindeki değişiklikler enzimin yapımını, yapısını veya işlevini etkileyebilir. Sindirilemeyen şekerler bağırsakta su tutulmasına ve bakteriyel fermantasyona yol açarak ishal, gaz, şişkinlik ve kramplar oluşturur. Belirtiler sıklıkla sukroz ve nişasta içeren ek gıdalarla belirginleşir; ağır olguda büyüme ve kilo alımı bozulabilir.

Klinik spektrum yalnız ağır bebeklik tablosundan ibaret değildir. Daha hafif belirtilerle geç tanı alan kişiler de bulunur. Tanıda duodenal enzim aktivitesinin ölçülmesi önemlidir; genetik ve sonradan gelişen eksiklik birbirinden ayrılmalıdır. Beslenme yönetimi hastanın sukroz ve nişasta toleransına uyarlanır. Diyetisyen eşliğinde yeterli enerji ve besin alımı korunurken gereksiz kısıtlamalardan kaçınılır.

Enzim replasmanına ilişkin randomize çalışma çocuklarda sakrozidazın daha yüksek konsantrasyonlarıyla dışkı sayısı ve bazı sindirim yakınmalarında azalma göstermiştir. Bununla birlikte çalışma küçük ve kısa dönemli doz karşılaştırmalarına dayanır. Bir çocukta hırıltı bildirilmiştir. Bu nedenle tedavi yanıtı kadar güvenlik izlemi de önemlidir; çalışma sonucu her hastada bütün yakınmaların tamamen geçeceği anlamına gelmez.

Tanısal testler arasında uyumsuzluk görülebilir. Yakın tarihli çocuk serisinde biyopsiyle düşük sükraz aktivitesi saptanan hastaların yalnız bir bölümünde sukroz nefes testi de anormaldi. Bu bulgu sekonder nedenlerin ve teknik etkenlerin yeniden değerlendirilmesini destekler. Ancak seride genetik doğrulama ve sağlıklı kontrol grubu bulunmadığından önerilen birleşik test yaklaşımının tanısal doğruluğu kesinleşmiş kabul edilmemelidir.

Uzun dönem bakım, laboratuvar sonucunun ötesinde günlük yaşama da odaklanmalıdır. Hasta ve bakım veren görüşmelerinde tedaviyle düzelme bildirilmesine rağmen karın ağrısı, ishal ve şişkinliğin zaman zaman sürdüğü görülmüştür. Beslenme düzeninin uygulanması, sosyal ortamlarda yemek ve tedaviye uyum birlikte ele alınır. Bu görüşmeler hasta deneyimini yansıtır; ilaç yararını bağımsız olarak ölçen kontrollü araştırma değildir.

Kaynaklar:[1][2][4][5][7]
ANAHTAR KELİMELER
  • Sükraz-izomaltaz eksikliği
  • SI geni
  • Sakrozidaz
  • Sukroz intoleransı
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU: BAZI ŞEKERLERİ SİNDİREMEME

Konjenital sükraz-izomaltaz eksikliğinde bazı şekerler yeterince parçalanamaz. Sukroz veya nişasta içeren besinlerden sonra ishal, gaz, şişkinlik ve karın krampları gelişebilir. Bebeklerde ek gıdaya geçişle belirginleşebilir; ağır olgularda kilo alımı ve büyüme etkilenebilir.

Kaynaklar:[1]

GENEL OKUYUCU: GEREKSİZ GENİŞ YASAKLARDAN KAÇININ

Sukroz ve nişasta toleransı kişiden kişiye değişir. Her hastanın bütün nişastalı yiyecekleri aynı ölçüde kısıtlaması gerekmez. Diyetisyenle besin-belirti günlüğü tutulması, belirtileri azaltırken yeterli beslenmenin korunmasına yardımcıdır.

Kaynaklar:[2]

GENEL OKUYUCU: ENZİM TEDAVİSİNDE ALERJİ UYARISI

Sakrozidaz sonrasında hırıltı, döküntü veya kaşıntı gelişirse ilaç kesilip tıbbi yardım alınmalıdır. Maya, maya ürünleri, gliserol veya papain alerjisi hekimle paylaşılmalıdır. Enzim sıcak sıvıyla veya meyve suyuyla karıştırılmamalıdır.

Kaynaklar:[3]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

PROFESYONEL: ÖĞÜN VE BELİRTİ İLİŞKİSİNİ KURUN

Belirtilerin çocukluktan beri olup olmadığı, sukroz/nişasta tüketimiyle ilişkisi, dışkı sıklığı ve önceden uygulanan diyetler sorgulanır. Daha geç tanı alan ergen veya erişkinde irritabl bağırsak benzeri yakınmalar bulunabilir; yaş tek başına kalıtsal eksikliği dışlamaz.

Kaynaklar:[8]

FİZİK MUAYENE

PROFESYONEL: BÜYÜME VE BESLENMEYİ DEĞERLENDİRİN

Ağırlık-boy seyri, kilo kaybı ve beslenme yetersizliği değerlendirilir; karın distansiyonu klinik bulgularla birlikte kaydedilir. Büyümenin etkilenmesi kronik karbonhidrat sindirim bozukluğunun önemli sonucu olabilir; yalnız gaz yakınmasına odaklanılmamalıdır.

Kaynaklar:[1]

AYIRICI TANI

PROFESYONEL: DÜŞÜK ENZİM AKTİVİTESİ HER ZAMAN KALITSAL DEĞİLDİR

Çölyak, enfeksiyon veya diğer mukozal hasar nedenleri sekonder disakkaridaz eksikliği yapabilir. Biyopsi histolojisi ve yakınmaların başlangıcı genetik-sekonder ayrımına yardımcıdır. Yeni başlayan yakınma ile yaşam boyu öğün sonrası şikâyet aynı şekilde yorumlanmamalıdır.

Kaynaklar:[8]

TANISAL YAKLAŞIM

PROFESYONEL: BİYOPSİ VE ÖRNEK KOŞULLARINI BİRLİKTE YORUMLAYIN

Duodenal örnekte disakkaridaz aktivitesi temel tanısal yöntemdir. Enzim analizi için örnek formaline konulmaz; laboratuvarın uygun dondurma ve taşıma koşulları önceden planlanır. Yanlış işleme veya yamalı enzim dağılımı yanıltıcı düşük sonuç oluşturabilir.

Kaynaklar:[8]

PROFESYONEL: UYUMSUZ TEST SONUÇLARINI YENİDEN DEĞERLENDİRİN

Düşük biyopsi sükrazı ile normal sukroz nefes testi birlikte görülebilir. Sekonder nedenler, örnek işleme ve klinik uyum gözden geçirilir. Kombine nefes testi yaklaşımı umut vericidir; küçük retrospektif seri genetik tanının veya tüm hastalarda zorunlu tek algoritmanın yerine geçmez.

Kaynaklar:[5]

PROFESYONEL: VUS HASTALIK KANITI DEĞİLDİR

SI genindeki önemi belirsiz varyant, tek başına doğrulanmış enzim eksikliği anlamına gelmez. Güncel çocuk serisindeki tüm saptanan varyantlar VUS sınıfındaydı ve işlevsel doğrulama yapılmamıştı. Genetik sonuç beslenme öyküsü, klinik bulgular ve uygun işlev testleriyle birleştirilmelidir.

Kaynaklar:[6]

TEDAVİ

PROFESYONEL: SUKROZ VE NİŞASTA BİLEŞENLERİNİ AYIRIN

Maya/maya ürünleri, gliserin veya papaine bilinen aşırı duyarlılıkta sakrozidaz kontrendikedir. Sakrozidaz sükraz işlevini destekler, izomaltazı yerine koymaz; devam eden belirtilerde nişasta kısıtlaması değerlendirilebilir. ABD etiketi beş aylık ve üzeri hastaları kapsar. Diyabet varsa glisemi izlenir. Yerel ürün erişimi ve kullanım koşulları ayrıca doğrulanmalıdır.

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE ÖNERİLER

PROFESYONEL: YALNIZ DIŞKI SAYISINI İZLEMEYİN

Tedaviye rağmen dönemsel ağrı, ishal ve şişkinlik sürebilir. Öğün planının uygulanabilirliği, sosyal yaşam etkileri ve hastanın tedavi yükü görüşülmelidir. Hastaların bildirdiği düzelme değerlidir; ancak kontrolsüz görüşme verisi tedavi etkinliğinin kesin ölçüsü değildir.

Kaynaklar:[7]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

PROFESYONEL: KLİNİK ETKİLENMEDE UZMAN DEĞERLENDİRMESİ

Uzayan ishal, kilo kaybı veya büyüme yavaşlaması olan çocuk gastroenteroloji ve beslenme açısından değerlendirilmelidir. Geniş besin kısıtlamalarıyla belirtilerin bastırılması tanısal değerlendirme yerine geçmez; yetersiz beslenme riski ayrıca ele alınır.

Kaynaklar:[2]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Congenital sucrase-isomaltase deficiency ↗

    NIH MedlinePlus Genetics · Kaynak tarihi: 2023-02-14 · Erişim: 2026-10-27

  2. Genetic and acquired sucrase-isomaltase deficiency: A clinical review ↗

    Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition · Kaynak tarihi: 2024-02-08 · Erişim: 2026-10-27

    8 Şubat 2024 çevrimiçi; Nisan 2024 sayısı.

  3. SUCRAID — sacrosidase solution: prescribing information ↗

    DailyMed; QOL Medical · Kaynak tarihi: 2025-12-29 · Erişim: 2026-10-27

    DailyMed kaydı 29 Aralık 2025; etiket revizyonu Ağustos 2024.

  4. Sacrosidase therapy for congenital sucrase-isomaltase deficiency ↗

    Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition · Erişim: 2026-10-27

    Şubat 1999 sayısı; kesin gün belirtilmiyor.

  5. Diagnosing Congenital Sucrase-Isomaltase Deficiency in Children: An Algorithm Using Combined Breath Testing ↗

    Pediatric Gastroenterology Hepatology & Nutrition · Kaynak tarihi: 2026-03-05 · Erişim: 2026-10-27

  6. Sucrase–Isomaltase Deficiency in Children with Functional Gastrointestinal Disorders ↗

    Journal of Clinical Medicine · Kaynak tarihi: 2026-05-09 · Erişim: 2026-10-27

  7. The patient journey to diagnosis and treatment of congenital sucrase-isomaltase deficiency ↗

    Quality of Life Research · Kaynak tarihi: 2021-03-27 · Erişim: 2026-10-27

    27 Mart 2021 çevrimiçi; Ağustos 2021 sayısı.

  8. Congenital Sucrase-Isomaltase Deficiency: What, When, and How? ↗

    Gastroenterology & Hepatology · Erişim: 2026-10-27

    Ekim 2020 eki; kesin gün belirtilmiyor.

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 4 ARAŞTIRMA

Doğrudan ilgili 4 yayın seçildi; yirmi yayın sayısına tamamlama yapılmadı. Bu seçki sistematik derleme veya insan klinik onayı değildir.

01 · ÇOCUKLARDA SAKROZİDAZ DOZ-YANIT ÇALIŞMASI

Sacrosidase therapy for congenital sucrase-isomaltase deficiency

W R Treem, L McAdams, L Stanford ve ark. · J Pediatr Gastroenterol Nutr · 1999

Çalışma türü: Randomize çift kör, iki aşamalı doz-yanıt çalışması.

Kapsam: Beş ay–11 yaş arasında 28 çocuk.

ÖZET

Yüksek konsantrasyonlarda dışkı ve belirti skorları daha düşüktü; astım öykülü bir çocukta hırıltı gelişti.

Özgün özet erişildi; on günlük doz dönemleri uzun dönem karşılaştırmalı güvenliği belirlemez.

02 · BİYOPSİ VE NEFES TESTLERİ ARASINDAKİ UYUMSUZLUK

Diagnosing Congenital Sucrase-Isomaltase Deficiency in Children: An Algorithm Using Combined Breath Testing

Brett J Hoskins, Jeanette Freeman, Shaija Kutty ve ark. · Pediatr Gastroenterol Hepatol Nutr · 2026

Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif seri.

Kapsam: 4–17 yaşında 25 çocuk; 21 sukroz, 15 ek gaz nefes testi.

ÖZET

Sukroz nefes testi 7/21 hastada anormaldi; enzim alan altı hastanın üçünde belgelenmiş düzelme vardı.

Genetik doğrulama ve sağlıklı kontrol yoktu; eksik takip, farklı test zamanları ve küçük örneklem önemli sınırlardır.

03 · İŞLEVSEL BAĞIRSAK YAKINMALI ÇOCUKLARDA SI VARYANTLARI

Sucrase–Isomaltase Deficiency in Children with Functional Gastrointestinal Disorders

Firdevs Kavas Demirci, Tuğba Gürsoy Koca, Abdulkerim Elmas, Mustafa Akçam · J Clin Med · 2026

Çalışma türü: Prospektif kesitsel genetik tarama ve tedavi izlemi.

Kapsam: Bildirilen tarama grubu 290 çocuk; varyant-pozitif grupta asemptomatik taranmış kardeş de vardır.

ÖZET

On yedi çocukta SI varyantı bildirildi; tüm varyantlar VUS olarak sınıflandı.

Asemptomatik kardeş dahil olduğundan 17 kişinin tümü işlevsel bozukluk tanılı sayılamaz. Enzim/nefes testiyle işlev doğrulanmadı; oran doğrulanmış eksiklik sıklığı değildir; kontrolsüz tedavi yanıtı nedensellik kurmaz.

04 · TANI VE TEDAVİNİN GÜNLÜK YAŞAM ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

The patient journey to diagnosis and treatment of congenital sucrase-isomaltase deficiency

Heather Smith, Beverly Romero, Emuella Flood, Anne Boney · Qual Life Res · 2021

Çalışma türü: Kesitsel nitel görüşme araştırması.

Kapsam: En az üç aydır sakrozidaz alan 43 hasta: sekiz erişkin, 35 çocuk/ergen.

ÖZET

Tedavi sonrası düzelme yanında süren belirtiler ve günlük yaşam yükü bildirildi.

Seçilmiş kullanıcı grubu, özbildirim ve üretici bağlantısı; kontrol grubu olmadan ilaç etkinliği ölçülemez.

Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır. Kişisel tanı veya tedavi talimatı değildir; ilaçlar bu metne göre başlanmamalı ya da kesilmemelidir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.