İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

SUPRAPUBİK KATETER

ÖZET

Suprapubik kateter, idrarı mesaneden boşaltmak için karın alt kısmındaki küçük bir açıklıktan mesaneye yerleştirilen tüptür. Üretradan geçen kalıcı sondadan farklı bir yol kullanır. Üretra hasarlı veya tıkalı olduğunda ya da aralıklı kateter uygulanamadığında düşünülebilir. Kateterin varlığı, idrar boşaltma sorununun altta yatan nedeninin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Bu yolun seçimi hastanın gereksinimleri ve girişimin riskleriyle birlikte değerlendirilir. Önceki alt karın ameliyatı, pıhtılaşma sorunu, kan sulandırıcı kullanımı, karında sıvı birikimi ve gebelik gibi durumlar planı etkiler. Yerleştirme ve değişim yetkin sağlık çalışanları tarafından yapılır; ilk yerleştirme ile olgunlaşmış bir kateter yolunun rutin değişimi aynı işlem değildir.

Kateter takılırken anestezi uygulanır ve bazen mesanenin içi endoskopla kontrol edilir. Sonrasında geçici kanama veya rahatsızlık olabilir; enfeksiyon, tıkanıklık, sızıntı ve daha seyrek komşu organ yaralanması da mümkündür. Hasta, işlemin nasıl geçtiğini, ilk değişimin kim tarafından yapılacağını ve sorun gelişirse hangi birime başvuracağını hastaneden ayrılmadan öğrenmelidir.

Evde bakımın amacı serbest idrar akışını ve cilt bütünlüğünü korumaktır. Boru kıvrılmamalı, torba mesaneden aşağıda tutulmalı ve kateter çekilmemelidir. Torba yerine valf herkese uygun değildir. Sıvı önerisi kişinin durumuna göre belirlenir; kalp yetmezliği gibi sıvı kısıtlaması bulunan kişi standart miktar önerisini kendi başına uygulamamalıdır.

Taburculuk özeti ve kateter pasaportu bakımın farklı ekipler arasında aktarılmasına yardım eder. Kişi hastaneye, aile hekimine veya hemşireye giderken bu bilgileri yanında bulundurmalıdır. Torba ve malzeme gereksinimleri, kateterin özellikleri ve izlem planı açık yazılmalıdır. Bakım veren kişinin de hangi işlemleri yapabileceğini ve hangi durumda yardım istemesi gerektiğini öğrenmesi önemlidir.

Kateter düşerse yol kısa sürede kapanabileceğinden acil sağlık hizmetiyle iletişim kurulmalıdır; evde yeniden takmaya çalışılmaz. İlk haftalarda tıkanma olduğunda kateteri çıkarıp değiştirmek özellikle sakıncalıdır. Ateş, yara yerinden irin veya artan kanama da değerlendirme gerektirir. Bu madde yalnız bilgilendirme içindir; kateter yerleştirme, yıkama veya değişim talimatı değildir.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • suprapubik kateter
  • suprapubik sistostomi
  • mesane drenajı
  • kateter tıkanıklığı
  • kateter bakımı
  • kateter yolu
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

SUPRAPUBİK YOLUN AYIRT EDİCİ ÖZELLİĞİ

İdrar boşaltma yolu üretrayı bypass eder, ancak kateterin ucu yine mesane içindedir. Bir torba ya da uygun hastada valf kullanılabilir. Aralıklı kateter boşaltma sonrası çıkarılırken suprapubik kateter yerinde kalır. Bu ayrım günlük bakım ve takip ihtiyacını değiştirir; sadece torbanın görünüşüne bakılarak kateterin türü ve bakım planı belirlenemez.

Kaynaklar:[1]

GÜNLÜK BAKIMIN GÜVENLİK HEDEFLERİ

Katetere temas öncesi ve sonrasında el temizliği önemlidir. Boru kıvrılması ve torbanın katetere çekiş uygulaması önlenir; torba mesanenin altında tutulur. Giriş yeri kızarıklık, şişlik, hassasiyet veya akıntı açısından izlenir. Valfin uygunluğu ve kullanım planı hemşireyle belirlenir; farklı hastanın valf programı doğrudan uygulanmaz.

Kaynaklar:[4]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

GİRİŞİM RİSKİNİ DEĞİŞTİREN ÖYKÜ

Önceki alt karın ameliyatı, fıtık onarım ağı veya diğer alt karın implantları kaydedilir. Kanama bozukluğu ve antikoagülan tedavi planlama gerektirir. Karında asit ve gebelik de uygunluğu değiştirir. Bunlar hastanın kendi kendine yorumlayacağı bir kontrol listesi değil, üroloji ekibinin güvenli erişim ve alternatif kararı için gereksindiği bilgilerdir.

Kaynaklar:[2]

FİZİK MUAYENE

UYGUNLUK VE KONTRENDİKASYONLAR

ACI erişkin araç seti bilinen veya kuşkulanılan mesane kanseri, güvenle belirlenemeyen dolu mesane ve belirgin hematüriyi kontrendikasyonlar arasında sayar. Önceki cerrahi ve pıhtılaşma sorunları özel risk değerlendirmesi gerektirir. Acil drenaj ihtiyacında yöntemi yetkin ekip seçer; standart bir suprapubik girişim her idrar yapamama durumunun otomatik çözümü değildir.

Kaynaklar:[2]

AYIRICI TANI

KOMPLİKASYON ORANLARINI YORUMLAMA

Bağırsak yaralanması seyrek fakat önemli bir komplikasyondur. Ulusal kod taraması gibi çalışmalar, bütün yaralanmaları eksiksiz yakalayamayabilir; yanıt vermeyen merkezler ve hasta seçimi tahmini etkiler. Düşük riskli gruba ait bir oran, geçirilmiş cerrahisi veya başka riski olan kişiye aynen uygulanmamalıdır. Bireysel onamda belirsizlik de açıklanmalıdır.

Kaynaklar:[6]

TANISAL YAKLAŞIM

ENDİKASYON VE ALTERNATİFLER

Üretra hasarı veya tıkanıklığı ve aralıklı kateter kullanamama başlıca değerlendirme alanlarıdır. Uygun kişilerde aralıklı kateterizasyon, bazılarında üretral kalıcı kateter seçenek olabilir. Gereksinimin geçici mi uzun süreli mi olduğu belirlenir. Suprapubik yolun seçilmesi tüm diğer seçeneklerin otomatik olarak uygunsuz olduğu anlamına gelmez; hastanın yapabilirliği ve destek koşulları görüşülür.

Kaynaklar:[1]

TEDAVİ

HAZIRLIK VE ONAM

İmplantlar, antitrombotik ilaçlar ve önceki dirençli enfeksiyon öyküsü bildirilir. Anestezinin türü ve antibiyotik gereksinimi ekipçe belirlenir; açlık süresi randevu talimatından öğrenilir. Onam görüşmesinde alternatif drenaj yolları, olası ek cerrahi ve işlemden sonra ne olacağı konuşulur. Takma yöntemi ve tüp yönetimi eğitimli personelin sorumluluğundadır.

Kaynaklar:[3]

ENFEKSİYON VE AKIŞ SORUNLARINI AYIRT ETME

Kateter çevresinden sızıntı tıkanıklıkla ilişkili olabilir. Torbada çok az idrar olması ve dolu mesane hissi varsa hemşire veya hekimle görüşülür. Yeni kanama, büyük pıhtı, ateş, titreme veya giriş yerinde irin değerlendirme gerektirir.

Kaynaklar:[4]

İZLEM VE ÖNERİLER

BAKIM DEVRİ VE KATETER PASAPORTU

Taburculukta kateterin özellikleri ve yapılan işlemin kaydı hastaya verilir. Toplum hemşiresi ve takip hekimi bilgilendirilir; bakımın kime devredildiği belirsiz bırakılmaz. Kateter pasaportu farklı sağlık kurumlarında doğru bilgi aktarımını destekler. Günlük bakım, malzeme temini ve randevu planı hasta ile bakım verenin anlayabileceği biçimde açıklanmalı; yeni sorunlar ilgili ekibe iletilmelidir.

Kaynaklar:[5]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

DÜŞEN VEYA ERKEN DÖNEMDE TIKANAN KATETER

Kateterin düşmesi acildir; yol kapanmadan uzman değerlendirmesi gerekir. Özellikle yeni oluşturulmuş yolda tıkanma olursa kateteri çıkararak evde değiştirmeye çalışmayın. Sağlık ekibi güvenli drenajı değerlendirir. Erken dönemde hangi birime başvurulacağı taburculukta netleşmelidir; bir sonraki rutin değişim randevusu beklenmez.

Kaynaklar:[3]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Types – Urinary catheter ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2023-02-03 · Erişim: 2026-10-31

    Sayfada sonraki gözden geçirme Şubat 2026; güncellendiği varsayılmadı.

  2. Caring for adults with a suprapubic catheter – Clinician toolkit ↗

    NSW Agency for Clinical Innovation · Kaynak tarihi: 2025-04 · Erişim: 2026-10-31

  3. Suprapubic catheter insertion ↗

    South Tees Hospitals NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2022-03-31 · Erişim: 2026-10-31

  4. Caring for your suprapubic urinary catheter ↗

    University Hospital Southampton NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2024-01 · Erişim: 2026-10-31

    PDF altbilgisi sürüm 1 ve belge 1620; URL 1619 içeriyor. İçerik kimliği PDF başlığıyla kaydedildi.

  5. Aftercare following insertion of suprapubic catheter ↗

    Imperial College Healthcare NHS Trust · Erişim: 2026-10-31

  6. A national UK audit of suprapubic catheter insertion practice and rate of bowel injury with comparison to a systematic review and meta-analysis of available research ↗

    Neurourology and Urodynamics / PubMed · Kaynak tarihi: 2019-11 · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

İşlemin hasta seçimi, güvenliği veya ölçüm değerini doğrudan ele alan doğrulanmış çalışma seçildi. Yirmi yayın bir kota değildir; bu seçki sistematik derleme, klinik onay veya etkinlik garantisi değildir.

01 · SUPRAPUBİK KATETER YERLEŞTİRMEDE ULUSAL GÜVENLİK DENETİMİ

A national UK audit of suprapubic catheter insertion practice and rate of bowel injury with comparison to a systematic review and meta-analysis of available research

S Hall ve ark. · Neurourology and Urodynamics · 2019

Çalışma türü: Ulusal hastane kod denetimi; ayrıca sistematik derleme karşılaştırması.

Kapsam: 18 aylık dönemde 11473 kateter yerleştirme kaydı.

ÖZET

Laparotomi sonrası doğrulama yanıtı alınan 114 olguda kateterle ilişkili bir bağırsak yaralanması bildirildi.

Özet erişimi; eksik merkez yanıtı ve kod temelli tarama kaçırılmış olay olasılığını bırakır. Sıfır risk kanıtı değildir.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin, uzman değerlendirmesinin veya kurumun işlem talimatlarının yerine geçmez. İnvaziv işlemler yalnız yetkin sağlık ekiplerince yapılır; ilaç ve cihaz değişikliği kişinin kendi başına uygulayacağı bir talimat değildir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.