TALAROMİKOZ
ÖZET
Talaromikoz, özellikle Güneydoğu Asya, Güney Çin ve Kuzeydoğu Hindistan ile ilişkili bir mantar enfeksiyonudur. Bağışıklığı baskılanmış kişilerde, özellikle HIV ile yaşayanlarda önemlidir. Ateş, kilo kaybı, öksürük, nefes darlığı, ishal ve lenf düğümü büyümesi görülebilir. Yüz veya boyunda küçük, ağrısız deri kabarıklıkları dikkat çekebilir. Endemik bölgede yaşam veya seyahat öyküsü, belirtilerin başlamasından çok daha önceye uzanabilir.
İleri HIV hastalığında yaygın organ tutulumu sık görülür; tablo tüberküloz ve diğer sistemik mantar hastalıklarına benzeyebilir. HIV ile yaşayan erişkin ve ergenlerde başlangıç tedavisi amfoterisin B temellidir; itrakonazol başlangıç tedavisinin yerine kullanılmaz. Antiretroviral tedavi, etkili başlangıç tedavisinden bir hafta sonra kadar erken planlanabilir. Böbrek işlevi, elektrolitler, karaciğer testleri ve ilaç etkileşimleri izlemde önem taşır.
HIV ile yaşayan 440 erişkinin randomize edildiği bir araştırmada iki başlangıç tedavisi karşılaştırılmıştır. İkinci haftadaki ölüm riski bakımından itrakonazolün aşağı kalmama ölçütü sağlanmış, ancak yirmi dördüncü haftada ölüm riski amfoterisin B grubunda daha düşük bulunmuştur. Bu nedenle erken ve geç sonuçlar aynı anlamda yorumlanmamalıdır. Amfoterisin B grubunda böbrek yetmezliği, elektrolit bozuklukları ve infüzyon reaksiyonları daha sık görülmüştür.
Vietnam’daki bir merkezden 489 erişkinin değerlendirildiği geriye dönük kohort, hızlı solunum ve eşlik eden solunum veya merkezi sinir sistemi enfeksiyonlarını kötü hastane sonucu ile ilişkilendirmiştir. Buradaki kötü sonuç yalnız hastanede ölüm değil, durumu kötüleşerek ölmek üzere eve gönderilmeyi de içermiştir. Araştırma uzun dönem izlem sağlamadığından, iki haftalık tedavi karşılaştırması daha geç sağkalım hakkında eşdeğerlik kanıtı sayılmaz.
HIV bulunmayan kişilerde de hastalık gelişebilir; kanser, organ nakli veya başka bağışıklık bozuklukları öyküsü önemlidir. Ağız, boğaz, akciğer, karaciğer ve kemik tutulumları görülebilir. Hastalığın yayılması bu grupta da mümkündür; reçeteli mantar tedavisi ve uzman değerlendirmesi gereklidir.
- talaromikoz
- HIV
- yaygın enfeksiyon
- tedavi güvenliği
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Endemik bölge öyküsü ve bağışıklık durumu birlikte değerlendirilir. HIV dışında kanser veya nakil öyküsü de önemlidir; hastalık yalnız HIV ile yaşayanlara özgü kabul edilmemelidir.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Ateş, kilo kaybı, öksürük, ishal ve ağrısız deri kabarıklıkları olabilir. Deri bulguları sıklıkla yüz veya boyundadır; başka bölgeler ve iç organlar da etkilenebilir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Belirgin solunum güçlüğü veya bilinç değişikliği acil değerlendirme gerektirir. Erişkin HIV kohortunda solunum ve merkezi sinir sistemi enfeksiyonları kötü hastane sonucuyla ilişkiliydi; bu bulgular evde beklenmemelidir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Seyahat, eski endemik bölge ikameti, HIV, kanser ve nakil öyküsü sorgulanır. Maruziyet yıllar önce gerçekleşmiş olabileceğinden, yalnız en son yolculuk öğrenilmekle yetinilmemelidir.
FİZİK MUAYENE
Solunum hızı ve eşlik eden solunum veya nörolojik enfeksiyon bulguları değerlendirilir. HIV ile yaşayan erişkinlerde talaromikoz tanısı, başka fırsatçı enfeksiyonların aynı anda bulunmasını dışlamaz.
AYIRICI TANI
İleri HIV hastalığında tüberküloz ve diğer sistemik mikozlarla klinik örtüşme vardır; organ bulguları tek etkene özgü değildir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
İleri HIV hastalığında deri bulgularının yokluğu tanıyı dışlamaz. Doğrulama histopatolojik veya mikrobiyolojik kanıtla yapılır. Antijen ve moleküler testlerin erişimi/standardizasyonu sınırlıdır; bazı antijenlerde çapraz reaksiyon nedeniyle pozitiflik tek başına kesin tanı değildir.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
HIV ile yaşayan erişkin ve ergenlerde yaygın hastalık amfoterisin B başlangıcı, ardından itrakonazol ile tedavi edilir; mümkünse liposomal form tercih edilir.
HIV erişkin randomize çalışmasında ikinci haftadaki aşağı kalmama sonucu, yirmi dördüncü haftadaki ölüm farkını ortadan kaldırmamıştır. İtrakonazolün erken benzerliği başlangıç seçeneklerinin uzun dönemde eşdeğerliği olarak yorumlanmamalıdır.
İZLEM VE ÖNERİLER
Amfoterisin sırasında böbrek fonksiyonu, elektrolitler, anemi ve infüzyon reaksiyonları izlenir.
HIV erişkin/ergenlerinde klinik yanıt, azol karaciğer etkileri ve ilaç etkileşimleri izlenir. Nüks önleyici tedavinin kesilmesi, antiretroviral tedaviyle kalıcı bağışıklık düzelmesine bağlıdır; hasta kendiliğinden bırakmamalıdır.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Hızlı solunum veya eşlik eden nörolojik enfeksiyon şüphesi uzman hastane değerlendirmesini gerektirir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Talaromycosis Basics ↗
CDC · Kaynak tarihi: 2024-05-14 · Erişim: 2026-10-29
- Talaromycosis: Adult and Adolescent OIs ↗
NIH · Kaynak tarihi: 2025-07-14 · Erişim: 2026-10-29
Güncelleme: 14 Temmuz 2025; gözden geçirme: 16 Mart 2026.
- A Trial of Itraconazole or Amphotericin B for HIV-Associated Talaromycosis ↗
New England Journal of Medicine · Kaynak tarihi: 2017-06-15 · Erişim: 2026-10-29
- Prognosis and treatment effects of HIV-associated talaromycosis in a real-world patient cohort ↗
Medical Mycology · Kaynak tarihi: 2021-02-27 · Erişim: 2026-10-29
Çevrimiçi: 27 Şubat 2021; sayı: Nisan 2021.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · HIV İLİŞKİLİ TALAROMİKOZDA BAŞLANGIÇ TEDAVİSİ
A Trial of Itraconazole or Amphotericin B for HIV-Associated Talaromycosis
Thuy Le ve ark. · New England Journal of Medicine · 2017
Çalışma türü: Randomize çalışma
Kapsam: 440 erişkin; 219 amfoterisin B, 221 itrakonazol.
ÖZET
İkinci hafta ölüm riski %6,5 ve %7,4; 24. haftada %11,3 ve %21,0 idi. Geç ölüm amfoterisin grubunda daha düşüktü.
Birincil erken sonuç aşağı kalmama; geç mortalite ikincil sonuçtur. Amfoterisin toksisitesi daha fazlaydı; seçilmiş HIV erişkinleri, gebelik ve merkezi sinir sistemi tutulumu dışlanmıştı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28614691 · DOI: 10.1056/NEJMoa1613306
02 · TALAROMİKOZDA KLİNİK PROGNOZ KOHORTU
Prognosis and treatment effects of HIV-associated talaromycosis in a real-world patient cohort
Jonathan Klus ve ark. · Medical Mycology · 2021
Çalışma türü: Geriye dönük tek merkez kohortu
Kapsam: 489 HIV ilişkili erişkin olgu.
ÖZET
Solunum hızı ve eşlik eden solunumsal veya nörolojik enfeksiyon kötü sonuçla ilişkiliydi.
Randomize değildir; kötü sonuç ölüm veya ölmek üzere eve gönderilmeyi içerir. Uzun dönem veri yoktur; dış doğrulama gereklidir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33644813 · DOI: 10.1093/mmy/myab005
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.