İçeriğe geç
Madde metnine geç
SAĞLIK KAVRAMI / YÖNTEM

TEDAVİ EDİLMESİ VE ZARAR İÇİN GEREKEN KİŞİ SAYISI

ÖZET

Tedavi edilmesi gereken kişi sayısı, NNT kısaltmasıyla bilinir. Belirli bir karşılaştırmada bir ek istenmeyen olayı önlemek için müdahale uygulanması gereken kişi sayısını ifade eder. Hesap, mutlak risk azalmasının tersidir. Kurmaca bir örnekte aynı iki yıllık sürede olay riski yüzde 12’den yüzde 8’e düşüyorsa mutlak azalma 0,04 ve NNT 25 olur. Bu örnek herhangi bir ilacın gerçek sonucu değildir.

Zarar için gereken kişi sayısı, NNH, benzer biçimde bir ek olumsuz olayla ilişkili mutlak risk artışından hesaplanır. Daha küçük NNH, belirtilen zararın daha sık oluşması anlamına gelir. Ancak yarar ve zararın ağırlığı aynı olmayabilir. Hafif, geçici bir yan etki ile ölümün önlenmesini yalnız sayıları karşılaştırarak eşdeğer kabul etmek doğru değildir. Ölçüler her zaman belirtilen sonlanıma özgüdür.

NNT’nin belirsizliği de bildirilmelidir. Mutlak risk farkının güven aralığı sıfırı içeriyorsa, NNT’nin güven aralığı sıradan ve kesintisiz bir küçük-büyük sayı aralığı gibi gösterilemez. Sıfır risk farkında ters alma işlemi sonsuza gider; veriler hem yarar hem zarar yönüyle uyumlu olabilir. Bu durumda yalnız nokta tahminini vermek, sonucun olduğundan daha kesin anlaşılmasına yol açabilir.

İzlem süresi farklı olduğunda hesap ayrıca dikkat ister. Bir olayı yaşayanların basit oranı, değişen izlem sürelerini veya sansürlenmeyi yeterince temsil etmeyebilir. Suissa’nın yöntem mektubu, kişi sayısıyla kişi-yıl biriminin aynı olmadığını gösterir. Belirli sürede tedavi edilen kişilerin sayısı, gelişigüzel biçimde toplam izlem süresine dönüştürülemez. Zaman içinde olay olasılığını değerlendiren uygun yöntem kullanılmalı ve NNT’nin zaman ufku açık yazılmalıdır.

NNT anlaşılması kolay görünen, fakat herkesin doğru yorumlamadığı bir ölçüdür. Sheridan ve arkadaşlarının 357 katılımcılı araştırmasında risk bilgisi dört farklı biçimde sunulmuştur. Katılımcılar kurmaca tedavilerin yararlarını NNT biçiminde karşılaştırırken diğer bazı sunumlara göre daha fazla zorlanmıştır. Araştırma, gerçek ilaç yararını değil sayısal bilgiyi anlamayı ölçmüştür. Bu nedenle NNT, temel olay risklerinin ve anlaşılır yarar-zarar açıklamasının yerine tek başına kullanılmamalıdır.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • NNT
  • NNH
  • mutlak risk farkı
  • zaman ufku
  • yarar zarar
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN EK YARAR

NNT, karşılaştırma tedavisine göre ek farkı anlatır. Kurmaca iki yıllık 4 yüzde puanı mutlak azalma için hesap 1/0,04 = 25’tir.

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN BİLİMSEL AÇIKLAMA

ZARAR ÖLÇÜSÜNÜ DEĞERLENDİRME

NNH’yi belirli yan etkiyle birlikte okuyun. Sıklık, olayın ciddiyetinin yerine geçmez.

Kaynaklar:[2]

PROFESYONEL İÇİN KARŞILAŞTIRMA KOŞULLARI

NNT karşılaştırırken başlangıç riskini, süreyi ve sonlanımı eşleştirin. Farklı bağlamlardaki küçük sayıları otomatik üstünlük sıralamasına çevirmeyin.

Kaynaklar:[2]

GÜVEN ARALIĞINI KORUMA

Risk farkının aralığı sıfırı içerdiğinde yarar ve zarar olasılıklarını açık gösterin; NNT belirsizliğini gizlemeyin.

Kaynaklar:[3]

BİRİMLERİ KONTROL ETME

Kişi ile kişi-yıl aynı değildir. Değişken izlemde basit olay oranından NNT üretmek yanıltıcı olabilir.

Kaynaklar:[4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Number Needed to Treat (NNT) ↗

    Centre for Evidence-Based Medicine, University of Oxford · Kaynak tarihi: Sayfada açık yayın/güncelleme tarihi belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-31

  2. How to interpret the number needed to treat for clinicians ↗

    Nicholas C Chesnaye ve arkadaşları; Nephrology Dialysis Transplantation · Kaynak tarihi: Çevrimiçi 2025-08-21; düzeltilmiş dizgi 2025-12-13; sayı Mart 2026 · Erişim: 2026-10-31

  3. Confidence intervals for the number needed to treat ↗

    Douglas G Altman; BMJ · Kaynak tarihi: 1998-11-07 · Erişim: 2026-10-31

  4. Calculation of Number Needed to Treat ↗

    Samy Suissa; New England Journal of Medicine · Kaynak tarihi: 2009-07-23 · Erişim: 2026-10-31

  5. A Randomized Comparison of Patients’ Understanding of Number Needed to Treat and Other Common Risk Reduction Formats ↗

    Stacey L Sheridan, Michael P Pignone, Carmen L Lewis; Journal of General Internal Medicine · Kaynak tarihi: Kasım 2003; yayıncı çevrimiçi tarih 2003-11-18 · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Konunun yöntemsel yorumunu doğrudan ele alan doğrulanmış özgün çalışma seçildi. Yirmi yayın bir kota değildir; bu seçki sistematik derleme veya uzman onayı değildir.

01 · NNT SUNUMUNUN ANLAŞILMASI

A Randomized Comparison of Patients’ Understanding of Number Needed to Treat and Other Common Risk Reduction Formats

Stacey L Sheridan, Michael P Pignone, Carmen L Lewis · Journal of General Internal Medicine · 2003

Çalışma türü: Bilgi sunumu biçimine randomize edilmiş kesitsel anket.

Kapsam: Üniversite iç hastalıkları kliniğinde 50–80 yaşlarında 357 kişi.

ÖZET

İki tedavinin yararını doğru karşılaştırma NNT sunumunda yüzde 30, göreli azalma sunumunda yüzde 60 idi.

Kurmaca hastalık ve yazılı senaryo; sonuçlar gerçek tedavi seçimine doğrudan genellenemez.

Bu içerik araştırma okuryazarlığı eğitimi içindir; kişisel sağlık kararı, bağımsız istatistik danışmanlığı veya araştırma protokolü onayı değildir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.