İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

TEK UMBİLİKAL ARTER

ÖZET

Tek umbilikal arter, göbek kordonunda normalde bulunan iki atardamardan yalnız birinin bulunmasıdır; buna bir toplardamar eşlik eder. Damarın başlangıçta gelişmemesi veya sonradan kaybolması gibi açıklamalar ileri sürülmüştür. Ultrason bulgusunun anlamı, bebeğin diğer organlarının ve büyümesinin durumuyla birlikte değerlendirilir. Özellikle kalp ve böbrek yapıları dikkatle incelenir; damar sayısı tek başına bebeğin sağlığı hakkında kesin hüküm verdirmez.

İzole terimi rastgele kullanılmamalıdır. Ayrıntılı ultrason sonrasında yapısal anomali, büyüme kısıtlılığı ve ek yumuşak belirteç bulunmayan olguyu ifade eder. SMFM, gerçekten izole tek umbilikal arter için önceki tarama düşük riskli olsun veya tarama reddedilmiş olsun, yalnız bu bulgu nedeniyle ek anöploidi değerlendirmesi önermez. Bu yaklaşım, beraberinde başka anomali saptanan bebeğin değerlendirmesini kapsamamaktadır.

Avrupa Perinatal Tıp Birliği, eşlik eden anomali varsa fetal tıp uzmanı değerlendirmesi ve genetik incelemeyi önerir. Kalp anatomisi yeterli ve normal gösterilmiş izole olguda otomatik olarak ayrıntılı fetal ekokardiyografi istemek gerekli görülmez. İzlem kararı, incelemenin gerçekten yeterli olup olmadığına dayanmalıdır. Eksik görüntüleme ile normal inceleme aynı şey değildir; ek bulgu çıktığında daha önceki izole sınıflaması yeniden değerlendirilir.

İzole olguların büyük bölümüyle ilgili danışmanlıkta gözlemsel araştırmaların sınırları açıklanmalıdır. Yunanistan’da yapılan ileriye dönük bir çalışma, izole bulguyla gebelik yaşına göre küçük doğum ve erken doğum arasında ilişki saptamıştır; preeklampsiyle ilişki gösterilmemiştir. Çalışma anomalileri ve bazı gebelik kayıplarını dışlamıştır. Bu nedenle sonuçları bütün tek umbilikal arter gebeliklerine veya bireysel kesin risk hesabına doğrudan taşımak uygun değildir.

Uzun dönem açısından iki bin yirmi altı tarihli Norveç kayıt araştırması, doğumda izole tek umbilikal arter saptanan çocuklarda bazı gelişimsel tanılarla zayıf ilişkiler bildirmiştir. Bu bulgu her çocukta gelişim sorunu olacağı anlamına gelmez. Kayıt çalışması nedenselliği veya yeni bir tarama programının yararını kanıtlamaz; aileye kesin normal gelişim garantisi vermek kadar kaçınılmaz hastalık öngörmek de doğru değildir.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • tek umbilikal arter
  • izole bulgu
  • fetal büyüme
  • ayrıntılı ultrason
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Kordonda iki yerine bir atardamar bulunur. Ayrıntılı organ incelemesi, tek başına kalan bulguyu diğer anomalilerle birlikte olan durumdan ayırır.

Kaynaklar:[1]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Bu bir ultrason bulgusudur; bebeğin büyümesi ve eşlik eden organ farklılıkları görüntülemeyle değerlendirilir. Damar sayısını annenin hissettiği belirtilerden belirlemek mümkün değildir.

Kaynaklar:[1]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Bebeğin hareketi azalır, durur veya alışılmış düzeni değişirse gece olsa da hemen doğum birimini arayın; ertesi günü beklemeyin. Ev Doppleriyle kalp sesi duymak bebeğin iyi olduğuna güvence değildir.

Kaynaklar:[6]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Önceki anöploidi taramalarını, ayrıntılı ultrasonun kapsamını ve ek bulguları kaydedin. İzole SUA tek başına, önceden tarama yapılmadı diye otomatik invaziv test gerekçesi değildir.

Kaynaklar:[2]

FİZİK MUAYENE

Değerlendirme fetal anatomik ultrasona dayanır; kalp ve böbrek yapıları özellikle incelenir. Maternal rutin muayene kordon damar sayısını doğrulamaz.

Kaynaklar:[1]

AYIRICI TANI

Gerçek izole bulgu; yapısal anomali, büyüme kısıtlılığı ve ek belirteç bulunmayan ayrıntılı inceleme sonucudur. Bu bulgulardan biri varsa aynı düşük müdahaleli yaklaşım otomatik uygulanmaz.

Kaynaklar:[2]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Damar sayısı kordon kesitinde ve mesanenin iki yanındaki umbilikal arterlerin renkli Doppler izlemiyle değerlendirilir. 2023 kohortunda tanı doğum sonrası kordon incelemesiyle de doğrulanmıştır.

Yeterli normal kalp görüntülemesi olan izole olguda ek fetal ekokardiyografi rutin gerekli görülmez; yetersiz görüntüleme bu kapsamda değildir.

Kaynaklar:[4][3]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Ek anomalide fetal tıp ve genetik değerlendirme gerekir. Yönetim eşlik eden hastalığa göre belirlenir; anatomik bulgunun tek başına saptanması tüm olgulara aynı girişimi gerektirmez.

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE ÖNERİLER

SMFM üçüncü trimester büyüme ultrasonu ve 36+0 haftadan itibaren haftalık fetal izlemin düşünülmesini önerir.

EAPM ise 34–35 haftada büyüme normalse ek izlem gerekmeyebileceğini belirtir. Öneriler aynı değildir; yerel uzman planı ve eşlik eden riskler açıklanmalıdır.

Kaynaklar:[2][3]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Yeni saptanan anomali veya üçüncü trimesterde küçük fetüs fetal tıp değerlendirmesini gerektirir.

Azalan fetal hareket acil doğum birimi değerlendirmesi gerektiren genel gebelik uyarısıdır; yalnız SUA’ya özgü değildir.

Kaynaklar:[3][6]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Vascular abnormalities of the umbilical cord ↗

    ISUOG · Erişim: 2026-10-28

    Hasta bilgisi Eylül 2023.

  2. Society for Maternal-Fetal Medicine Consult Series #57: Evaluation and management of isolated soft ultrasound markers for aneuploidy in the second trimester ↗

    SMFM · Erişim: 2026-10-28

    2021 önerileri; 2025 yeniden onay.

  3. European association of perinatal medicine (EAPM) position statement: Screening, diagnosis and management of congenital anomalies of the umbilical cord ↗

    European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology · Kaynak tarihi: 2024-04-30 · Erişim: 2026-10-28

    30 Nisan 2024 çevrimiçi; Temmuz 2024 sayı.

  4. Prenatal Diagnosis of Isolated Single Umbilical Artery: Incidence, Risk Factors and Impact on Pregnancy Outcomes ↗

    Medicina · Kaynak tarihi: 2023-06-03 · Erişim: 2026-10-28

  5. Association between isolated single umbilical artery and neurodevelopmental disorders: population-based study ↗

    Ultrasound in Obstetrics & Gynecology · Kaynak tarihi: 2026-01-17 · Erişim: 2026-10-28

    17 Ocak 2026 çevrimiçi; Şubat 2026 sayı.

  6. Your baby’s movements ↗

    NHS · Erişim: 2026-10-28

    Son gözden geçirme 8 Temmuz 2024.

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · İZOLE TEK UMBİLİKAL ARTERİN GEBELİK SONUÇLARI

Prenatal Diagnosis of Isolated Single Umbilical Artery: Incidence, Risk Factors and Impact on Pregnancy Outcomes

Siargkas A, Giouleka S, Tsakiridis I ve ark. · Medicina · 2023

Çalışma türü: İleriye dönük gözlemsel kohort

Kapsam: 2018–2022;6528 tekil gebelik,83 izole olgu.

ÖZET

Küçük doğum %27,7’ye karşı %16,2; erken doğum %16,9’a karşı %8,4. Preeklampsi ilişkisi gösterilmedi.

Anomali, anöploidi, kayıp/sonlandırma ve eksik veriler dışlandı; tek merkezli gözlemsel ilişki nedensellik değildir.

02 · İZOLE TEK UMBİLİKAL ARTER VE NÖROGELİŞİM

Association between isolated single umbilical artery and neurodevelopmental disorders: population-based study

Ebbing C, Halmoy A, Jauniaux E ve ark. · Ultrasound in Obstetrics & Gynecology · 2026

Çalışma türü: Ulusal tarihsel kayıt kohortu

Kapsam: Norveç 1999–2013;858397 tekil canlı doğum,3532 izole olgu; takip 2019 sonuna kadar.

ÖZET

Entelektüel yetersizlik OR1,56 ve DEHB OR1,22; diğer incelenen nörogelişimsel tanılarla ilişki gösterilmedi.

Kayıt temelli ilişki; cinsiyete göre farklılıklar vardır. Yeni tarama stratejisi denenmedi. Yalnız özgün tam özet erişildi.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.