TESTİS KANSERİ

GENEL BAKIŞ VE FARK EDİLMESİ GEREKEN DEĞİŞİKLİKLER

Muayenede testisler ve ilgili lenf düğümleri değerlendirilir. Bel, alt karın veya göğüsle ilgili yakınmalar da görüşmeye dahil edilir; bunları testisle ilgisiz sanarak dışlamak doğru değildir. Hekim şüpheli bulguda ileri incelemeye yönlendirir. Acil sevk yapılması kesin kanser tanısı konduğu anlamına gelmez. Kitleyi sıkmak veya yalnız elle muayene ederek iyi huylu olduğuna karar vermek yerine tıbbi değerlendirme istenmelidir. [1]

ACİL UYARI VE AYIRICI TANI

Ani başlayan şiddetli testis ağrısı, özellikle bulantı veya kusmayla birlikteyse acil değerlendirme gerektirir. İstirahatte devam eden ağrı da önemlidir. Testis torsiyonu kanser değildir, ancak hızlı müdahale edilmezse testisin kaybına yol açabilir. Bu nedenle akut ağrıyı “kanser araştırması yapılacak” gerekçesiyle bekletmek uygun değildir. Enfeksiyon, travma, kasık fıtığı, sıvı birikimi veya varikosel başka olasılıklardır; belirtilerden evde güvenilir ayırım yapılamaz. Türkiye'de acil yardım için 112 kullanılabilir. [2]

TANI VE EVRELEME

Ultrason, oluşumun testisin içinde mi dışında mı bulunduğunu ve yapısını gösterir. AFP, beta-hCG ve LDH gibi belirteçler tanı ve izlemde yardımcıdır; tek başlarına kesin kanser tanısı değildir. Şüpheli hastalıkta testisin kasıktan yapılan girişimle çıkarılması hem tedavi hem patolojik tanı sağlayabilir. Çıkarılan dokuda seminom ve seminom dışı tümör ayrımı yapılır. Bu ayrım sonraki tedavi seçeneklerini etkiler; bütün testis kanserlerinin aynı şekilde yönetildiği varsayılmamalıdır. [3]

Görüntüleme ve ameliyat sonrasında tekrarlanan belirteçler birlikte yorumlanır. Bir belirtecin değişmesi, önceki değerler ve klinik durum bilinmeden tek başına açıklanamaz. Evreleme yalnız kitlenin boyutunu ölçmekten ibaret değildir; testis dışında hastalık olup olmadığı da araştırılır. [3]

TEDAVİ VE İZLEM

Kasık yoluyla orşiektomi temel girişimlerden biridir. Ameliyat sonrası izlem, kemoterapi, seçilmiş durumlarda radyoterapi veya ek cerrahi seçenekleri tümör tipi ve yaygınlığa göre değerlendirilir. Görünür tümörün çıkarılması her hastanın ek tedavi alacağı anlamına gelmediği gibi, başka tedavi gerekmeyeceğini de garanti etmez. Klinik araştırma seçeneği uygun kişilerde konuşulabilir. Tedavinin amacı ve planlanan kontroller, işlem öncesinde anlaşılır biçimde açıklanmalıdır. [4]

ÜREME SAĞLIĞI VE UZUN DÖNEM DESTEK

Doğurganlığı koruma konusu tedavi başlamadan ele alınmalıdır. Sperm saklama olanağı, çocuk sahibi olma planı henüz olmayan kişilerle de görüşülür. [5] Tedavi sonrası kontrol yalnız nüks araştırması değildir; geç etkiler, cinsel sağlık ve kişinin gündelik yaşamına dönüşü de dikkate alınır. Kontrollerden taburculuk aşamasında yazılı bir sağkalım ve izlem planı yararlı olabilir. Genç hastalarda eğitim, iş yaşamı ve aile kurma planlarının tedavi görüşmesinde yer bulması önemlidir. [6]

Uzun dönem takipte tansiyon, kan yağları ve testosteron eksikliği gibi sorunlar da gündeme gelebilir. Genç yaşta tedavi alan kişinin önünde uzun bir yaşam dönemi bulunduğundan, geç etkilerin tanınması özellikle önemlidir. Takip sıklığı ve kullanılacak görüntüleme, hastalığın başlangıç durumu ve alınan tedaviye göre belirlenir; bütün hastalara aynı takvim uygulanmaz. Kontrollerin amacı yalnız kötü haber aramak değil, tedavi sonrası sağlığı korumaktır. Yeni bir yakınma ortaya çıktığında bunu planlı kontrolün dışında da bildirmek gerekir. [6]

İnmemiş testis öyküsü, daha önce testis kanseri geçirmiş olmak veya baba ya da kardeşte aynı hastalığın bulunması risk görüşmesinde önemlidir. Bu bilgiler değerlendirmeyi yönlendirir; kendi başlarına kanser tanısı koydurmaz. [7]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Yeni testis kitlesi için muayene; ani şiddetli ağrı için acil değerlendirme. [1,2] Alt tipi ve belirteç planını öğren. [3] Üreme sağlığını tedavi sonrasına bırakmadan konuş. [5]