TESTİS TORSİYONU

HASTALIK NASIL GELİŞİR?

Kordonun dönmesi dokunun oksijensiz kalmasına neden olur. Hasarın derecesi dönmenin miktarı ve geçen süreyle ilişkilidir. Sıklıkla ergenlik çevresinde görülse de yaş, torsiyonu güvenle dışlayan bir ölçüt değildir. Yenidoğanlarda görünüm farklı olabilir. Bazı olgularda kan akımı kısmen sürer; bu nedenle belirtiler ve görüntüleme tek bir kalıba uymaz. [2]

BELİRTİLER VE ACİL BAŞVURU

Ani veya şiddetli testis ağrısı acile doğrudan başvuru gerektirir. Bulantı, kusma, karın ağrısı, dinlenmeyle geçmeyen ağrı veya belirgin şişlik ciddiye alınmalıdır. Ağrının başlamasından bu yana uzun zaman geçmiş olsa da başvurudan vazgeçilmez. Acile ulaşamayan veya genel durumu bozuk kişide 112 aranır; güvenli ulaşım sağlanır. [1]

Ağrının nedenini internetten ayırt etmeye çalışmak, sıcak uygulama veya antibiyotik denemek gecikmeye yol açabilir. Enfeksiyon, travma, fıtık, sıvı birikimi ve genişlemiş damarlar da testis ağrısı yapabilir; bunların ayrılması sağlık ekibinin görevidir. Ağrı tek başına mutlaka kanser anlamına gelmez, ancak kitle veya şekil değişikliği de ayrıca araştırılmalıdır. [1]

TANI: KLİNİK KUŞKU ZAMAN KAYBETTİRMEMELİ

Hekim başlangıç zamanını, ağrının seyrini, önceki benzer atakları ve muayene bulgularını değerlendirir. Doppler ultrason yararlı olabilir, fakat erken veya kısmi torsiyonda akım görülebilir. Akımın saptanması torsiyonu kesin dışlamaz. Klinik kuşku yüksekse görüntüleme cerrahi değerlendirmeyi geciktirmemelidir. Risk puanları yardımcıdır, tek başına kesin karar aracı değildir. [2]

Şüpheli tabloda cerrahi eksplorasyon hem tanıyı netleştirmeyi hem tedaviyi sağlar. Skrotumdaki küçük bir kesiden testis ve kordon değerlendirilir. Torsiyon yerine testisin küçük ek dokusunun dönmesi gibi başka nedenler bulunabilir. Ameliyat öncesi görüşmede mümkün olduğunca işlem, olası testis kaybı ve karşı tarafın korunması açıklanır. [3]

BENZER TABLOLARI AYIRMAK

Bu tablo evde bekleme kararı vermek için kullanılmamalıdır. [3]

İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR

Ameliyat sonrası yara, ağrı ve şişlik izlenir. Kan birikimi veya enfeksiyon gibi komplikasyonlar gelişebilir. Testis korunmuş olsa bile sonradan küçülme olabileceği anlatılır. Doğurganlık ve hormonal sonuçlar gerektiğinde değerlendirilir; tek bir ameliyat bulgusundan gelecekteki üreme kapasitesi hakkında kesin hüküm verilmez. [3]

Taburculukta aktiviteye dönüş ve kontrol planı açıklanır. Testis kaybı yaşayan kişi için beden algısı ve duygusal destek de bakımın parçasıdır. Yeni şiddetli ağrı, daha önce sabitleme yapılmış olması nedeniyle önemsiz kabul edilmez. [3,4]

Testisin çıkarılması gerekirse bunun nedeni geri dönüşsüz kanlanma hasarıdır; ameliyatın cezalandırıcı veya isteğe bağlı bir yönü yoktur. Uygun zamanda testis protezi seçeneği görüşülebilir. Bu karar acil tedavinin önüne geçmemeli; kişinin tercihleri ve duygusal hazır oluşu dikkate alınmalıdır. [4]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.

HASTA GÜVENLİĞİ: METİNDEKİ UYARILAR

Acil serviste eğitimli klinisyen tarafından yapılan elle düzeltme girişimi cerrahi beklenirken düşünülebilir; ameliyatı geciktirmez ve kesin tedavinin yerini almaz. Ağrının azalması kordonun bütünüyle düzeldiğini kanıtlamayabilir. Bu işlem hastanın veya yakınının evde deneyeceği bir manevra değildir. [2]