TETİK PARMAK

GENEL BAKIŞ VE BELİRTİLER

Tetik parmak, parmağı büken tendonun kılıfında rahat kayamaması nedeniyle hareket sırasında takılmasıdır. Başparmak da etkilenebilir. Avuç içinde ağrı ve hassasiyet, tıklama, sabah belirgin sertlik veya bükülü konumda kilitlenme görülebilir. Birden fazla parmak tutulabilir. Bu durum tendonun kesilmesiyle oluşan hareket kaybından ve Dupuytren hastalığındaki sabit kordon kontraktüründen farklıdır. Kesin ayrım, yakınmanın öyküsü ve el muayenesiyle yapılır. [1]

Bazı hafif olgular kendiliğinden düzelebilir. Ancak devam eden belirtiler veya günlük işi zorlaştıran takılma için değerlendirme gerekir. Ağrıyı artıran tekrarlayıcı kavrama geçici olarak azaltılabilir. İlaç ve atel gibi seçenekler sağlık profesyoneliyle görüşülür. Atelin uygunluğu ve kullanım biçimi kişiye göre belirlenmelidir; parmağı zorlayarak açmak veya evde tendon kılıfına müdahale etmek tedavi değildir. [1]

Steroid enjeksiyonu veya cerrahi, düzelmeyen hastalarda görüşülebilir. Seçim yakınmanın şiddetine, süresine ve daha önce uygulanan tedavilere bağlıdır. Tek bir tedavinin herkeste aynı sonucu vereceği söylenemez. Muayene öncesinde hangi hareketin takılmayı tetiklediği, sabah farkı ve parmağın ne sıklıkla kilitlendiği not edilebilir. Bu bilgiler işlevsel etkiyi değerlendirmeyi kolaylaştırır. [1]

RİSKLER VE AYIRICI DEĞERLENDİRME

British Society for Surgery of the Hand, tendon tünelinin girişindeki kalınlaşmanın tendonun takılmasına yol açtığını açıklar. Diyabetli kişilerde daha sık görülebilir; ancak çoğu hastada diyabet bulunmaz. Romatoid artritte tendon nodülleri katkıda bulunabilir. Osteoartritle aynı mekanizma değildir. İş sırasında el kullanımı ağrıyı artırabilse de bütün olguların işten kaynaklandığını söylemek için yeterli kanıt yoktur. [2]

Avuç içindeki hassas nokta, hareket sırasında tıklama ve bükülü pozisyonda kilitlenme tipiktir. Parmak ucu hareketi de sertleşebilir. Muayenede tendonun hareketi ve eklem kısıtlılığı değerlendirilir. Yeni bir yaralanma sonrası gelişen hareket kaybı, yavaş gelişen tetik parmak gibi kabul edilmemelidir. Belirtilerin ne zaman başladığını ve travma olup olmadığını anlatmak ayırıcı değerlendirmeye yardımcı olur. [2]

Steroid enjeksiyonunun başarısı değişkendir ve diyabetli hastada daha düşük olabilir. Enjeksiyon yerinde cilt incelmesi veya renk değişikliği gibi riskler konuşulur. Bazı hastada ek enjeksiyon, bazısında cerrahi gerekebilir. İğneyle gevşetme her parmağa ve her olguya uygun değildir; uzman seçimi gerekir. Tedavinin amacı tendonun daha rahat kaymasını ve günlük kullanımın düzelmesini sağlamaktır. [2]

PROFESYONEL TEDAVİ VE ÖZEL GRUPLAR

AAOS, tanının çoğu zaman öykü ve muayeneyle konulduğunu belirtir. Görüntüleme her tipik olguda gerekli değildir. Hastanın hangi elini kullandığı ve iş gereksinimi tedavi görüşmesine katılır. Diyabet, romatoid artrit ve önceki yakınmalar önemlidir. Kortikosteroid enjeksiyonu sonrasında kan şekeri geçici yükselebileceğinden diyabetli hastaya kendi izlemi için açık plan verilmelidir. İlaç değişiklikleri kişinin kendi kararıyla yapılmaz. [3]

Cerrahi, daralan tendon geçişini rahatlatmayı hedefler. İşlem sonrası parmak hareketinin ve yara iyileşmesinin takibi gerekir. Ağrı ve şişlik bir süre devam edebilir; tam el kullanımı kişinin iyileşmesine göre değişir. Enfeksiyon, sertlik, sinir hasarı veya tam düzelmeme gibi riskler nadir de olsa konuşulmalıdır. Girişimden sonra yeni belirgin duyu kaybı veya artan yara sorunu ekibe gecikmeden bildirilmelidir. [3]

İZLEM

Takipte kilitlenmenin düzelmesi, ağrı, eklem hareketi ve günlük işlev değerlendirilir. Uzun süren sertlikte el terapisi gerekebilir. Ağır kavrama gerektiren işe dönüş, hafif günlük kullanımdan farklı planlanır. Kişinin tedaviden beklentisini baştan anlatması önemlidir. Sadece tıklamanın azalması değil, elin güvenli ve rahat kullanılabilmesi hedeflenir. Tekrarlayan yakınmalarda tanı ve önceki tedavi yanıtı yeniden gözden geçirilir. [3]

Randevuda parmağın hangi işlerde takıldığı ve günlük yaşamı nasıl etkilediği anlatılmalıdır. Tedavi hedefinin açık olması, seçenekler arasında ortak karar verilmesine yardımcı olur. [1]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.