TIRNAK PSÖRİYAZİSİ
ÖZET
Tırnak psöriyazisi, sedef hastalığının el veya ayak tırnaklarını etkileyen biçimidir. Küçük çukurcuklar, renk değişikliği, ufalanma, tırnak altında birikim veya tırnağın yataktan ayrılması görülebilir. Deride belirgin sedef olmadan da ortaya çıkabilir. Ağrı ve el becerisinde güçlük günlük işleri etkileyebilir; bu nedenle tutulan alan küçük olsa bile sorun önemsiz sayılmaz. Görünüm başka tırnak hastalıklarıyla karışabildiğinden tanı değerlendirme gerektirir.
Bakımın amacı tırnağı travmadan korumaktır. Kısa tutmak, ıslak işlerde uygun eldiven kullanmak ve elleri nemlendirmek yardımcı olabilir. Kütikülü kesmek veya itmek, tırnağı ısırmak ve altındaki birikimi kazımak yeni hasar ve enfeksiyon riskini artırabilir. Yapay tırnaklar da ayrılmayı kötüleştirebilir. Bu uygulamalardan kaçınmak ilaç tedavisinin alternatifi değil, tedaviye destek veren günlük bakımdır. Birikimin zorla temizlenmesi hızlı iyileşme sağlamaz.
Tırnak bulguları bazen psöriyatik artritle birlikte bulunur. Eklem ağrısı, şişlik veya tutukluk geliştiğinde bunu yalnız tırnak sorunu olarak değerlendirmemek gerekir. Hekim uygun eklem değerlendirmesini planlar. Her tırnak değişikliği artrit anlamına gelmez; ancak belirtilerin erken bildirilmesi önemlidir. Tedavi planında hastanın sağlık geçmişi, diğer tutulum alanları ve daha önceki tedavi yanıtı birlikte dikkate alınır.
Tedavi, etkilenen tırnak sayısı ve bozukluğun matrikste mi yatakta mı olduğuna göre değişebilir. Deri hastalığı hafif olan erişkinler için hazırlanmış uzlaşıda yerel tedaviler ve seçilmiş enjeksiyon uygulamaları tanımlanmıştır. Daha yaygın veya ağır hastalıkta sistemik seçenekler değerlendirilir. Bu erişkin önerileri çocuklara otomatik uygulanmaz; ilaç seçimi ve takip, kişinin özelliklerine göre dermatolog tarafından belirlenir.
Randomize araştırmalar bazı biyolojik ilaçların orta–ağır tırnak ve deri psöriyazisinde iyileşme sağlayabildiğini göstermektedir. Ancak araştırmadaki yanıt ölçütü tamamen normal tırnakla aynı değildir. Ciddi enfeksiyon gibi riskler de değerlendirilmelidir. Bu çalışmalar, birkaç hafif tırnak bulgusu olan herkesin biyolojik tedaviye başlaması gerektiği anlamına gelmez.
- tırnak psöriyazisi
- pitting
- onikoliz
- NAPSI
- psöriyatik artrit
GENEL OKUYUCU
GÜNLÜK İŞLERDE TIRNAĞI KORUMAK
Temizlik, bahçe işi veya onarımda eldiven kullanılır; suyla çalışılan işlerde nitril veya vinil eldiven tercih edilebilir. Tırnak çevresi nemlendirilir ve deri koparılmaz. Tırnak altı kalınlaşma tedaviyle zaman içinde azalabilir; kazımak tırnağı gevşetebilir. Bakım uygulamaları kişiye ve yaptığı işe uyarlanır.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
İŞLEV VE EKLEM YAKINMALARINI SORMAK
Ağrı, hassasiyet, günlük işlerde zorlanma, kullanılan tedaviler ve sağlık geçmişi kaydedilir. Eklemde yeni sertlik veya ağrı varsa romatolojik değerlendirme düşünülür. Tırnağın tuttuğu küçük yüzey alanı yaşam kalitesi üzerindeki etkisini ölçmek için tek başına yeterli değildir.
FİZİK MUAYENE
TIRNAK ÜNİTESİNİ TARİF ETMEK
El ve ayak tırnaklarında çukurcuk, renk değişikliği, ufalanma, ayrılma ve tırnak altı birikim aranır. Küçük kanama çizgileri bulunabilir. Bulguların birlikte görülmesi klinik değerlendirmeye katkı verir; yalnız tek bir çukurcuk kesin tanı değildir.
AYIRICI TANI
ENFEKSİYONLA KARIŞMA VEYA BİRLİKTELİK
Tırnak enfeksiyonu kuşkusu varsa kesilen tırnak parçası veya altındaki materyal laboratuvara gönderilebilir. Psöriyazis tanısı enfeksiyonu dışlamaz. Enfeksiyon saptanırsa ayrıca tedavi edilmelidir; bütün renk ve kalınlık değişiklikleri otomatik olarak sedefe bağlanmaz.
TANISAL YAKLAŞIM
YERLEŞİM VE AĞIRLIK
Uzlaşıda az sayıda tırnak hastalığı üç veya daha az tırnağın etkilenmesi olarak tanımlanmıştır. Matriks ve yatak tutulumu tedavi seçimini etkiler. Bu sayı işlev kaybını veya başka organ tutulumunu yok sayan mutlak bir eşik değildir; bütün klinik bağlam birlikte değerlendirilir.
TEDAVİ
YEREL VE SİSTEMİK SEÇENEKLER
Erişkin, az sayıda tırnak tutulumunda yalnız matriks etkilenmişse intralezyonel steroid; yatakla sınırlı hastalıkta topikal steroid ve gerektiğinde D vitamini analoğu uzlaşı seçenekleridir. Sistemik ilaçlar daha kapsamlı değerlendirme gerektirir. Bu metin doz veya uygulama tarifi değildir.
Adalimumab çalışmasında 26. haftada modifiye NAPSI’de en az yüzde 75 iyileşme, tedavi grubunda %46,6 ve plaseboda %3,4 bildirilmiştir. Deri yüzeyinin %5’inden azı tutulanlar alınmamıştır. Ciddi enfeksiyonlar her iki grupta görülmüş; biyolojik ilaçların güvenlilik değerlendirmesi ve uygun hasta seçimi gerekliliği korunmuştur.
TRANSFIGURE çalışması sekukinumab için 16. haftada plaseboya göre NAPSI iyileşmesi ve 32. haftaya dek devam eden yanıt bildirmiştir. Bulgular orta–ağır deri ve tırnak hastalığı bağlamındadır; farklı biyolojik ilaçların birbirine üstünlüğü bu plasebo karşılaştırmasından çıkarılamaz.
İZLEM VE ÖNERİLER
AYLAR İÇİNDE YANITI DEĞERLENDİRMEK
Tırnak yavaş büyüdüğünden gözle görülür düzelme aylar alır; bazı yerel tedavilerin en az altı ay kullanılması gerekebilir. Uygulama güçlüğü veya yanıtsızlık hekime bildirilir. Daha fazla veya daha uzun ilaç kullanmak yerine plan ve tanı yeniden değerlendirilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
EKLEM BULGUSUNU GECİKTİRMEMEK
Yeni eklem ağrısı veya tutukluk, özellikle tırnak bulgularıyla birlikteyse psöriyatik artrit açısından değerlendirilmelidir. Erken tanı kalıcı eklem hasarını sınırlamak için önemlidir. Mevcut tırnak tanısı yeni yakınmaların hepsinin nedenini açıklamaz; klinik başvuru ertelenmez.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- What is nail psoriasis, and how can I treat it? ↗
American Academy of Dermatology · Kaynak tarihi: 2023-02-15 · Erişim: 2026-10-31
- 7 nail-care tips that can reduce nail psoriasis ↗
American Academy of Dermatology · Kaynak tarihi: 2026-07-31 · Erişim: 2026-10-31
- Nail Psoriasis ↗
National Psoriasis Foundation · Kaynak tarihi: 2026-04-15 · Erişim: 2026-10-31
Kaynakta 2026-04-15, gözden geçirme ve son güncelleme tarihi olarak belirtilir.
- Recommendations for the definition, evaluation, and treatment of nail psoriasis in adult patients with no or mild skin psoriasis: A dermatologist and nail expert group consensus ↗
Journal of the American Academy of Dermatology / PubMed · Kaynak tarihi: 2019-07 · Erişim: 2026-10-31
Dergi sayısı Temmuz 2019; çevrimiçi ilk yayın 2019-02-05.
- Adalimumab for nail psoriasis: Efficacy and safety from the first 26 weeks of a phase 3, randomized, placebo-controlled trial ↗
Journal of the American Academy of Dermatology / PubMed · Kaynak tarihi: 2018-01 · Erişim: 2026-10-31
Dergi sayısı Ocak 2018; çevrimiçi ilk yayın Ekim 2017.
- Effect of secukinumab on the clinical activity and disease burden of nail psoriasis: 32-week results from the randomized placebo-controlled TRANSFIGURE trial ↗
British Journal of Dermatology / PubMed · Kaynak tarihi: 2019-11 · Erişim: 2026-10-31
Dergi sayısı Kasım 2019; çevrimiçi ilk yayın 2018.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Tanı veya yönetim açısından doğrudan ilgili, künyesi ve erişilebilir bulguları doğrulanmış özgün araştırmalar seçilmiştir. Yirmi çalışma bir üst sınırdır, doldurulması gereken kota değildir. Özetler klinik öneri ya da sistematik derleme yerine geçmez.
01 · ADALİMUMABIN 26 HAFTALIK RANDOMİZE DEĞERLENDİRMESİ
Adalimumab for nail psoriasis: Efficacy and safety from the first 26 weeks of a phase 3, randomized, placebo-controlled trial
Boni E Elewski ve arkadaşları · Journal of the American Academy of Dermatology · 2018
Çalışma türü: Faz 3 randomize plasebo kontrollü çalışma.
Kapsam: Orta–ağır tırnak ve plak psöriyazisli 217 hasta.
ÖZET
Modifiye NAPSI75 yanıtı adalimumab lehineydi; ciddi enfeksiyonlar bildirildi.
Yalnız özet okundu; deri yüzeyi %5 altında tutulum dışlandı, izole hafif tırnağa genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28993005 · DOI: 10.1016/j.jaad.2017.08.029
02 · TRANSFIGURE 32 HAFTALIK ARA ANALİZİ
Effect of secukinumab on the clinical activity and disease burden of nail psoriasis: 32-week results from the randomized placebo-controlled TRANSFIGURE trial
K Reich ve arkadaşları · British Journal of Dermatology · 2019
Çalışma türü: Çift kör randomize plasebo kontrollü araştırma.
Kapsam: Orta–ağır plak ve tırnak psöriyazisi olan hastalar.
ÖZET
16. haftada NAPSI ve yaşam kalitesinde iyileşme; 32. haftaya kadar yanıt devam etti.
Yalnız özet okundu; başka biyolojik ilaçlarla doğrudan karşılaştırma değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 30367462 · DOI: 10.1111/bjd.17351
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı, reçete veya bireysel hekim değerlendirmesinin yerine geçmez. İlaç seçimi ve izlem, hastanın özellikleri ve güncel yerel protokollerle belirlenir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.