TİROİD GÖZ HASTALIĞI

ÖYKÜ VE BAŞLANGIÇ DEĞERLENDİRMESİ

Belirtilerin süresi ve zaman içindeki değişimi, tiroid hastalığı ve tedavileri, sigara maruziyeti, önceki göz tedavileri ve yaşam kalitesi kaydedilir. TSH, serbest T4/T3 ve tiroid otoimmünitesi değerlendirilir; antikor pozitifliği tek başına göz hastalığı tanısı değildir. [6]

GÖZ İŞLEVİ VE AKTİVİTE

Görme keskinliği, renk görme, pupilla ve alan; kapak kapanması/korneal yüzey; hareketler, diplopi ve ekzoftalmometri kaydedilir. Normal disk görünümü distiroid optik nöropatiyi dışlamaz. [4]

EUGOGO’da yedi maddelik CAS; spontan veya bakışla ağrı, kapak/konjonktiva kızarıklığı, kapak, karünkül/plika ve konjonktiva şişliği üzerinden değerlendirilir. CAS ≥3/7 aktif hastalığı destekler. Aktivite, şiddetle aynı kavram değildir. [3]

2026 WSOPRAS/ITEDS çerçevesi yalnız inflamasyon puanını değil, ölçülebilir bulguların kötüleşme veya düzelmeyle değiştiği dinamik fazı vurgular. Tek düşük CAS, süregiden değişimi göz ardı ettirmemelidir. [6]

Orbital miyozit, IgG4 ilişkili hastalık, lenfoma/metastaz, damar fistülü ve kraniyal sinir felci düşünülür. Değişken diplopide miyasteni de değerlendirilebilir. Her proptozis tiroid kaynaklı değildir; atipik ağrı veya ptozis yeniden inceleme gerektirir. [4]

ŞİDDET VE GÖRÜNTÜLEME

Hafif hastalık günlük yaşamı az etkiler; küçük kapak retraksiyonu, hafif yumuşak doku bulgusu ve lubrikanla kontrol edilen yüzey etkilenmesi olabilir. Orta-ağır hastalıkta yaşam etkisi tedavi riskini haklı çıkaracak düzeydedir; ≥2 mm retraksiyon, normale göre ≥3 mm proptozis veya belirgin diplopi destekleyicidir. Optik nöropati veya korneal yıkım görmeyi tehdit eder. [3]

Atipik/tek taraflı veya ağır olguda BT/MR alternatif neden ve apikal kalabalıklaşmayı değerlendirir. Görüntülemede tendonları koruyan kas kalınlaşması ve yağ dokusu genişlemesi destekleyicidir; bulgular klinik ve tiroid bağlamıyla yorumlanır. [6]

DESTEK VE AKTİF HASTALIK TEDAVİSİ

Ötiroidi sağlanır ve sürdürülür. Aktif orta-ağır hastalıkta EUGOGO, intravenöz metilprednizolon ile mikofenolat kombinasyonunu birinci basamakta önerir; seçenekler risk, erişim ve hasta tercihiyle tartılır. Radyoaktif iyot göz hastalığını kötüleştirebilir; tiroid tedavisi bu riske göre planlanır. [3]

ATA/ETA, inflamasyonun baskın olduğu tabloda intravenöz steroidleri; belirgin proptozis/diplopide erişilebiliyorsa teprotumumabı tercih edilebilir seçenekler arasında sayar. Seçilmiş ilerleyici diplopide radyoterapi düşünülebilir. Bu öneriler gebelik dışı erişkin çerçevesindedir. [4]

MINGO’da mikofenolat eklenmesi önceden belirlenmiş birincil sonuçları anlamlı iyileştirmemiş, daha geç post hoc sonuçlarda yarar sinyali vermiştir. Kılavuz önerisi ile tek çalışmanın kesinliği ayrı değerlendirilmelidir. [8]

Hafif yeni aktif hastalıkta sınırlı süre selenyum düşünülebilir; ilk çalışmanın sonuçları özellikle selenyum düzeyi görece düşük bölgelerden gelmiştir. Yeni sentezde yaşam kalitesi ve görsel işlev yararı tutarlı değildir. Yüksek doz veya süresiz takviye önerilmez. [7,12]

Steroid dirençli seçilmiş erişkinlerde tosilizumab gibi ikinci basamak seçenekler uzman merkezinde ele alınır. Daha yüksek steroid yükü kısa vadeli bazı yararlara rağmen toksisiteyi artırabilir; tedavi kendi kendine tekrarlanmamalıdır. [10,11]

GÖRME TEHDİDİ VE CERRAHİ

Optik nöropatide acil intravenöz steroid ve yanıtın yakın izlemi gerekir; görme yeterince düzelmez veya korunamazsa erken orbital dekompresyon değerlendirilir. [4]

İnaktif dönemde kalıcı proptozis, şaşılık ve kapak sorunlarına yönelik rehabilitatif ameliyatlar aşamalı planlanır. Acil sinir basısı için yapılan dekompresyon, görünüm amaçlı elektif ameliyatla aynı zamanlama kuralına tabi değildir. [1]

İLAÇ GÜVENLİĞİ VE UZUN DÖNEM TAKİP

Teprotumumab öncesi, sırasında ve sonrasında işitme değerlendirilmelidir; kalıcı işitme kaybı olabilir. Kan şekeri izlenir, bağırsak inflamasyonu belirtileri ve infüzyon reaksiyonları sorgulanır. Gebelikte kullanılmamalı; uygun korunma son dozdan sonra altı ay sürdürülmelidir. Yerel ruhsat ve ürün bilgisi ayrıca doğrulanır. [5]

Kontrollerde standart ölçümlerle görme, motilite, proptozis ve yüzey bulgularının seyri karşılaştırılır; tiroid kontrolü ve işlevsel/psikososyal etki yeniden ele alınır. İnaktif hastalıkta bile kalıcı mekanik sorunlar olabilir. [6]

ACİL SEVK

Yeni görme veya renk kaybı, alan defekti ve ciddi korneal açıklık acil göz değerlendirmesi gerektirir. Belirgin proptozis görünümü olmasa da optik nöropati araştırılmalıdır. [1,4]