TİROİD KANSERİ

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER, NEDENLER VE RİSKLER

Boynun alt ön bölümünde giderek büyüyen kitle, kalıcı ses kısıklığı, yutma güçlüğü veya bası hissi görülebilir. Bazı kişilerde yakınma olmadan tanı konur. Bu belirtiler iyi huylu hastalıklarda da bulunabildiğinden tek başına kanser göstergesi sayılmaz. Daha önce bilinen tiroid hastalığı olan kişinin yeni veya alışılmadık belirtileri de ayrıca değerlendirilmelidir. [2]

Çocuklukta baş ve boyun bölgesinin radyasyona maruz kalması risk değerlendirmesinde önemlidir. Medüller kanserin bir bölümü kalıtsal gen değişiklikleriyle ilişkilidir. Aile öyküsünün ayrıntılı alınması bu nedenle bazı hastalarda yakınların değerlendirilmesini de gündeme getirir. Bununla birlikte ailede herhangi bir tiroid sorunu bulunması otomatik olarak kalıtsal kanser anlamına gelmez. [1]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Hekim biyopsi veya ameliyat patolojisini, boyun ultrasonunu ve gerekli ek incelemeleri birlikte yorumlar. Kanserin tiroid içindeki yaygınlığı, lenf düğümleri ve uzak organ tutulumu tedavi planını değiştirir. Hormon testleri bezin çalışmasını gösterir; tek başına kanser evresini belirlemez. Medüller hastalığın değerlendirmesi ile farklılaşmış kanserin değerlendirmesi birbirine karıştırılmamalıdır. [1]

Tanısal raporların hastaya anlaşılır dille açıklanması ortak karar vermeyi kolaylaştırır. [1,3]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Cerrahi sık kullanılan bir tedavidir; bazı hastalarda tiroidin bir bölümü, bazılarında tamamı çıkarılır. Gerekirse boyun lenf düğümlerine müdahale edilir. Radyoaktif iyot, radyoterapi ve hedefe yönelik ilaçlar seçilmiş durumlarda kullanılır; her tiroid kanseri hastası bütün bu tedavilere ihtiyaç duymaz. Tedavilerin amacı, beklenen yararı ve olası yan etkileri ayrı ayrı konuşulmalıdır. [3]

Güncel yaklaşımda, çok küçük ve düşük riskli bazı papiller kanserlerde deneyimli merkezde aktif izlem bir seçenek olabilir. Bu, hastalığı önemsememek değil, düzenli ultrason ve önceden belirlenmiş müdahale ölçütleriyle takip etmektir. Çevre dokulara yayılım veya metastaz gibi özellikler bu yaklaşım için uygun değildir. Düzenli kontrole erişememe ve kişinin tercihleri de kararda önem taşır. [4]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Tiroid çıkarıldıktan sonra hormon yerine koyma tedavisi gerekebilir. İlaç gereksinimi ve hedefler ameliyatın kapsamına ve hastalık özelliklerine göre belirlenir. Kontroller yalnız kanserin geri dönmesini araştırmaz; tedavi yan etkileri ve günlük yaşam üzerindeki etkiler de ele alınır. Yeni bir yakınmayı bildirmek için bir sonraki randevuyu beklemek gerekli değildir. [4]

Aktif izlem seçilmişse, takipten kopmak başlangıçtaki güvenlik varsayımını değiştirir. Görüntülemede ilerleme, yeni lenf düğümü tutulumu veya kişinin ameliyat istemesi bakım planının yeniden görüşülmesine neden olabilir. Cerrahi ile izlem arasındaki seçim yapılırken belirsizlikler de açıkça anlatılmalıdır. Küçük bir tümörün düşük riskli sayılması, bütün küçük tümörlerin aynı biçimde yönetileceği anlamına gelmez. [4]

Aktif izlemde seri boyun ultrasonu kullanılır. Yeni kuşkulu lenf düğümü, çevre dokulara uzanım veya anlamlı büyüme cerrahi görüşmeyi yeniden gündeme getirir. İzleme uyum sağlanamayacaksa başlangıçta tercih edilen yaklaşımın uygunluğu da tekrar değerlendirilmelidir. [4]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Yeni veya artan nefes darlığı hızlı değerlendirme gerektirir; ağır solunum güçlüğünde acil yardım çağrılmalıdır. Kalıcı ses kısıklığı, ilerleyen yutma güçlüğü ve büyüyen boyun şişliği de geciktirilmemelidir. Belirtilerin kansere bağlı olduğu varsayılmadan başka nedenler de araştırılır. [2]