TİROİDİT

GENEL BAKIŞ

Bu bölümün ilk açıklaması yukarıdaki özette sunulmuştur.

BELİRTİLER, NEDENLER VE RİSKLER

Hormonların kana fazla karıştığı dönemde çarpıntı, titreme, sıcağa tahammülsüzlük, huzursuzluk ve kilo kaybı olabilir. Daha sonra halsizlik, üşüme, kabızlık ve kilo artışı gelişebilir. Bu değişim tedavinin mutlaka başarısız olduğu anlamına gelmez; hastalığın evresinin değiştiğini gösterebilir. Hashimoto tiroiditinde ise kalıcı hormon eksikliği daha belirgin bir sorundur. [1]

Subakut tiroiditte boynun ön kısmı hassas ve ağrılıdır; ağrı çene veya kulağa yayılabilir. Yakın zamanda geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu öyküsü bulunabilir. Ateş, yutarken ağrı ve kırgınlık eşlik edebilir. Subakut tiroiditin kendisi kişiden kişiye bulaşan bir hastalık olarak kabul edilmez; boyun ağrısının her nedeni de tiroidit değildir. [2]

Doğum sonrasında gelişen tiroidit, yeni bebeğin getirdiği yorgunluk ve uyku değişiklikleriyle karıştırılabilir. Daha önce doğum sonrası tiroidit geçirmiş olmak, tiroid antikorları ve başka otoimmün hastalıklar riski artırabilir. Yakınmaların yalnız ruhsal veya yaşam tarzıyla ilişkili kabul edilmesi tanıyı geciktirebilir. Öte yandan tüm doğum sonrası yorgunluğu tiroid hastalığına bağlamak da doğru değildir. [3]

TANISAL YAKLAŞIM VE AYIRICI TANI

Muayeneye ek olarak TSH, serbest tiroid hormonları ve klinik duruma göre iltihap göstergeleri değerlendirilir. Ağrılı tabloda ultrason ve gerektiğinde ek testler kullanılır. [2] Hormon fazlalığının yeni üretimden mi, bezdeki hasara bağlı sızıntıdan mı kaynaklandığını ayırmak önemlidir. Çünkü benzer çarpıntı belirtileri farklı tedaviler gerektirebilir. Bulgular kalıcı veya alışılmadıksa tanı yeniden ele alınmalıdır. [1]

Tablodaki görünümler tanı değil, değerlendirme başlangıcıdır. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Tedavi hastalığın nedenine ve mevcut evreye yöneliktir. Ağrılı subakut tabloda uygun ağrı ve iltihap giderici tedavi, daha ağır durumlarda hekim gözetiminde kortikosteroid düşünülebilir. Çarpıntıyı azaltmak için seçilmiş hastada beta bloker kullanılabilir. Hormon eksikliği gelişirse tiroid hormonu gerekebilir; kişinin başka hastalıkları ilaç seçimini etkiler. [2]

Depolanmış hormonun sızdığı doğum sonrası tiroiditte antitiroid ilaçlar genellikle çözüm değildir, çünkü bez yeni hormon üretimini artırmış değildir. Belirgin hormon eksikliği tedavi gerektirebilir; hafif ve az belirti veren durumlarda yaklaşım farklı olabilir. Tedavinin sürdürülmesi veya azaltılması kontrol testlerine göre planlanır, kişinin kendi kararıyla yapılmaz. [3]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Bazı kişilerde işlev normale dönerken bazılarında hormon eksikliği kalıcı olur. Düzelmiş hissetmek tek başına izlemi bitirme nedeni değildir. Yeni gebelik planı ve önceki doğum sonrası tiroidit öyküsü hekime bildirilmelidir. Kullanılan amiodaron veya bağışıklık sistemiyle ilişkili tedaviler de değerlendirmeye alınır; şüpheli ilacı kendi kendine bırakmak yerine tedaviyi veren hekimle görüşülür. [1,3]

ACİL UYARILAR VE BAŞVURU

Boyun şişliğine solunum güçlüğü veya hırıltılı soluma eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. [4] Tedaviye rağmen ağrı ve ateşin sürmesi yeniden muayene nedenidir. Belirtiler düzelmiyorsa başlangıç tanısı ve uygulanan tedavi yeniden gözden geçirilmelidir. [2]

Doğum sonrası tiroiditte yalnız hormon fazlalığı veya yalnız hormon eksikliği dönemi görülebilir. İki evrenin mutlaka sırayla yaşanması beklenmez. Yeni gebelikte tekrarlama olasılığı bulunduğundan önceki tanının kadın doğum ve aile hekimliği ekibine bildirilmesi yararlıdır. [3]