TOLUEN ZEHİRLENMESİ

MARUZİYET ÖYKÜSÜ

Son temasın zamanı, süresi, solunma veya yutma yolu, giysi ve cilt kontaminasyonu, çalışılan ortamın havalandırması ve ürün bileşimi kaydedilir. Başlangıçtaki baş dönmesi ile sonraki kas güçsüzlüğü veya idrar azalmasının zamanları ayrılır. Öykü bilinç bozukluğu nedeniyle eksikse iş arkadaşları ve ürün kayıtlarından tamamlanır.

Alkol, ilaçlar, diğer çözücüler ve böbrek hastalığı sorgulanır. Tekrarlayan istemli inhalasyon olasılığı açık, mahrem ve suçlamayan sorularla değerlendirilir; mesleki maruziyet varsayımıyla atlanmaz. Gebelik olasılığı ve önceki işitme, görme veya bilişsel yakınmalar uzun süreli etkilerin değerlendirilmesine yön verir.

Yaşamsal bulgular, bilinç düzeyi, solunum eforu, oksijenlenme ve dolaşım değerlendirilir. Pupiller, konuşma, koordinasyon, kas gücü ve refleksler incelenir. Simetrik ağır güçsüzlükte elektrolit bozukluğu düşünülür; bunun doğrulanması laboratuvar gerektirir. Ağız çevresi, göz ve ciltte tahriş araştırılır.

Akciğer muayenesinde öksürük, hışıltı veya krepitan sesler inhalasyon hasarı ya da aspirasyonu düşündürebilir. Dehidratasyon, kas hassasiyeti ve idrar miktarı organ etkilenmesinin izlenmesine yardım eder. Normal ilk muayene, önemli temas öyküsünün göz ardı edilmesini haklı kılmaz.

Bilinç değişikliğinde hipoglisemi, hipoksi, alkol veya sedatif etkisi ve diğer toksik maruziyetler değerlendirilir. Üründeki başka maddeler farklı organ hasarı oluşturabilir. Güçsüzlük ve hipokalemi varsa gastrointestinal kayıplar, başka renal kayıplar ve endokrin nedenler klinik bağlama göre düşünülür.

Asidozu otomatik olarak yalnız distal renal tübüler asidoz diye adlandırmak doğru değildir; toluenle ilişkili organik asit oluşumu, kayıplar ve böbrek işlevi asit baz örüntüsünü etkileyebilir. Kas hasarı ve akut böbrek hasarı bu değerlendirmeyi karmaşıklaştırır. Klinik ile laboratuvar uyumsuzsa eşlik eden neden tekrar araştırılır.

TANISAL İNCELEMELER

EKG ve gereken hastada ritim izlemi yapılır. Elektrolitler özellikle potasyum başta olmak üzere değerlendirilir; fosfat, magnezyum, kalsiyum ve asit baz durumu klinik tabloya göre incelenir. Böbrek işlevi, idrar incelemesi, kreatin kinaz ve karaciğer testleri organ hasarına yöneliktir. Solunum yakınması veya aspirasyon kuşkusunda oksijenlenme ve akciğer görüntülemesi değerlendirilir.

Toluen veya metabolitleri yakın maruziyeti belgelemeye yardım edebilir; numune zamanı sonucu etkiler. Metabolit ölçümü acil tedaviyi geciktirmemeli ve normal sonuç uzak geçmişteki maruziyeti dışlıyor gibi yorumlanmamalıdır. Klinik şiddet, bilinç ve yaşamsal bulgular ile elektrolit ve organ işlevlerinin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Tedavi hava yolu, solunum ve dolaşım desteğiyle başlar. Kontamine giysi ve cilt sağlık ekibinin güvenliği gözetilerek temizlenir. Özgül antidot bulunmaz. Potasyum ve diğer elektrolitlerin yerine konması böbrek işlevi, seri ölçümler ve EKG altında yapılır; reçetesiz veya evde uygulanabilir bir şema değildir.

Solunum etkilenmesi ve ritim bozukluğunda organ desteği klinik tabloya göre sürdürülür. Aspirasyon riski nedeniyle mide yıkama gibi girişimler rutinleştirilmez. Tedavi toksikoloji danışmanlığı ve güncel yerel protokolle uyarlanır.

İZLEM VE TABURCULUK

Bilinç, solunum, ritim, kas gücü, elektrolitler ve idrar miktarı klinik ağırlığa göre tekrar değerlendirilir. Başlangıçta düzelme saptanması tek başına taburculuk ölçütü değildir. Gözlem süresi ve kontrol testleri maruziyetin niteliği ile belirtilerin seyrine göre toksikoloji danışmanlığıyla belirlenir.

Tekrarlayan temaslarda işitme, renk görme, biliş ve böbrek yakınmaları ayrıca değerlendirilir. İşe dönüş öncesinde kaynak kontrolü yapılır. İstemli inhalasyon varlığında güvenli taburculuk planına bağımlılık ve ruhsal sağlık desteği eklenir. Yeniden güçsüzlük, çarpıntı, nefes darlığı veya idrar azalması halinde acil başvuru anlatılır.

ACİL UYARILAR

Bayılma, nöbet, azalan bilinç, solunum baskılanması, ciddi çarpıntı veya belirgin kas güçsüzlüğü acil değerlendirme gerektirir. Ağır asidoz, ciddi elektrolit bozukluğu, ritim bozukluğu ve oligürik böbrek hasarı yoğun bakım gereksinimini düşündürür. Küçük gözlemsel serilerdeki kötü sonuç oranları bütün maruziyetlere uygulanamaz; sevk kararı kişinin mevcut klinik durumuna dayanır.