TOTAL VE SERBEST TESTOSTERON ÖLÇÜMÜ

Testosteron hem erkeklerde hem kadınlarda bulunan bir hormondur. Kanda büyük bölümü SHBG ve albümin gibi proteinlere bağlı, küçük bölümü ise serbest dolaşır. Total testosteron bu bölümlerin toplamını gösterir. Serbest testosteron, proteine bağlanmamış kısmı değerlendirir; biyoyararlanılabilir testosteron terimiyle tamamen aynı değildir. Hangi testin istendiği sonuç okunurken açık olmalıdır.

Erişkin erkekte testosteron eksikliği tanısı yalnız yorgunluk yakınmasına veya tek düşük sonuca dayanmaz. Uyumlu belirtiler ve tekrarlayan düşük hormon ölçümleri birlikte aranır. EAU rehberi sabah yedi ile on arasında, açlık koşullarında güvenilir yöntemle total testosteron ölçümünü vurgular. Düşük sonuç, tedavi düşünülmeden önce ayrı bir günde doğrulanmalıdır.

SHBG düzeyi değiştiğinde total testosteron, serbest hormon durumunu tek başına yeterince yansıtmayabilir. Total değerin sınırda olması veya bağlayıcı protein değişikliği beklenmesi halinde serbest testosteron değerlendirmesi yararlı olabilir. Uygun seçenekler denge diyaliziyle ölçüm veya total testosteron, SHBG ve albümini kullanan doğrulanmış hesaplamadır. Kullanılan yöntem raporda belirtilmelidir.

Akut hastalık sırasında testosteron geçici olarak düşük çıkabilir; böyle bir ölçüm kalıcı hipogonadizm tanısı için kullanılmamalıdır. Uyku düzeni ve gece vardiyası da standart sabah örneğinin yorumunu etkileyebilir. Ayrıca bütün doğrudan serbest testosteron testleri aynı doğrulukta değildir. Denge diyaliziyle ölçüm ile güvenilirliği yetersiz analog yöntemleri birbirinin eşdeğeri saymak hatalıdır.

Kadınlarda test çoğunlukla androjen fazlalığını araştırmak için kullanılır ve erkeklerdeki düşük testosteron eşikleri buraya uygulanmaz. Düşük konsantrasyonlarda immünoassay yöntemlerinin sınırlılıkları daha önemlidir. Klinikle uyumsuz sonuçlar uygun kütle spektrometrisi yöntemiyle doğrulanabilir. Hızla gelişen ses kalınlaşması veya diğer virilizasyon belirtileri sıradan bir laboratuvar sapması olarak izlenmemeli, hızlandırılmış uzman değerlendirmesine yönlendirilmelidir.

Serbest testosteron hesaplarını doğrudan ölçümle karşılaştıran bir çalışma, kullanılan denklemler arasında klinik açıdan önemli farklar bulmuştur. Hesaplanan değer, gerçek ölçümle kusursuz aynı değildir ve formüller birbirinin yerine gelişigüzel kullanılamaz. Sonuçların zaman içindeki karşılaştırılmasında yöntem, bağlayıcı proteinler ve klinik durum birlikte değerlendirilmelidir; sayıdaki değişiklik tek başına tedavi gereksinimini kanıtlamaz.