TRABEKÜLEKTOMİ
ÖZET
Trabekülektomi, göz içi basıncını düşürmek için gözün doğal boşaltım yoluna alternatif bir drenaj kanalı oluşturan ameliyattır. Göz sıvısı, gözün beyaz kısmı üzerinde ve üst kapağın altında oluşturulan küçük bir toplama alanına yönlenir. Bu alana filtrasyon blebi denir. Ameliyatın amacı glokoma bağlı ilerleyici optik sinir dokusu hasarı riskini azaltmaktır; daha önce kaybedilmiş görmeyi geri getirmez. Başarılı olduğunda damla gereksinimini azaltabilir fakat bunu herkes için garanti etmez.
Yeni kanalın çalışması, ameliyat kadar iyileşme sürecine de bağlıdır. Vücudun yara iyileştirme yanıtı drenaj yolunu nedbe dokusuyla daraltabilir. Bu nedenle cerrah bazı hastalarda nedbeleşmeyi azaltan ilaçlar kullanır. Dikişler sıvı geçişinin ayarlanmasına yardımcı olur ve kontrollerde değişiklik gerektirebilir. Her göz için aynı cerrahi yöntem en uygun seçenek değildir. Önceki ameliyatlar ve göz içi inflamasyonu gibi etkenler başarı olasılığı değerlendirilirken dikkate alınır.
Ameliyat sonrası dönemde basıncın fazla yüksek olması kadar fazla düşük olması da önemlidir. Çok fazla sıvı boşalması hipotoniye yol açabilir ve görmeyi etkileyebilir. Enfeksiyon, kanama ve katarakt gibi riskler de görüşmede ele alınır. Görmenin ilk haftalarda bulanık olması beklenebilse de artan ağrı, kızarıklık, yapışkan akıntı veya hızlı görme kaybı olağan iyileşme diye kabul edilmez. Bu belirtilerde acil göz değerlendirmesi gerekir.
İyileşme boyunca sık kontrol ve damla düzenine uyum gerekir. Ameliyat edilen gözün tedavisi değiştirilebilir; diğer gözün damlaları ise ayrı bir planla sürdürülür. Hasta hangi şişeyi hangi göze kullanacağını açıkça öğrenmelidir. Göz ovuşturulmamalı veya üzerine basınç uygulanmamalıdır. Ağır egzersize, işe ve araç kullanmaya dönüş, gözün iyileşmesine göre ekiple kararlaştırılır. Ameliyatın tamamlanması, takip sürecinin tamamlandığı anlamına gelmez; ilk kontroller drenajın uygun çalıştığını görmek için özellikle önem taşır.
- filtrasyon cerrahisi
- bleb
- glokom
- mitomisin C
- hipotoni
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN GERÇEKÇİ HEDEF
Trabekülektomi görmeyi artıran bir gözlük veya katarakt işlemi değildir. Başlıca hedef, basıncı düşürerek ileride oluşabilecek hasarı azaltmaktır. Yeni drenaj kanalı yeterli çalışmazsa tekrar girişim veya ilaç tedavisi gerekebilir. İşlemin yerel ya da genel anesteziyle yapılması, kişi ve cerrahi koşullara göre görüşülür.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
AMELİYAT ÖNCESİ GÖRÜŞME
Genel hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve alerjiler kaydedilir. Hasta düzenli ilaçlarını kendi başına bırakmamalıdır; gerekli değişiklikler cerrahi ekiple planlanır. Önceki basınç izlemi, optik sinir ve görme alanı bulguları cerrahi gereksinimi değerlendirmeye yardımcı olur. Aynı oturumda katarakt ameliyatı yapılıp yapılmayacağı ayrıca konuşulur.
FİZİK MUAYENE
DRENAJIN İZLENMESİ
Erken kontrolde basınç ve dikişler değerlendirilir. Fazla drenaj veya yara sızıntısında dikiş eklenmesi, yetersiz drenajda ise flebin yeniden düzenlenmesi gerekebilir. Bleb üzerinde klinikte yapılan ayarlamalar her zaman ameliyatın başarısız olduğu anlamına gelmez; sıvı çıkışının yönetiminin bir parçası olabilir.
AYIRICI TANI
YÜKSEK BASINÇ VE HİPOTONİ
Nedbeleşme boşaltımı azaltarak basıncı yükseltebilir. Aşırı drenaj ise basıncı gereğinden fazla düşürebilir. Her iki durum da görme açısından önemlidir; hasta yalnız gözün yumuşak veya sert hissedilmesine göre karar vermemelidir. Muayene, izlem veya ek girişim gereksinimini belirler.
TANISAL YAKLAŞIM
İLERİ HASTALIKTA ARAŞTIRMA KAPSAMI
TAGS, yeni tanı almış ileri açık açılı glokomu bulunan erişkinlerde ilk trabekülektomiyi artan tıbbi tedaviyle karşılaştırdı. Beş yılda cerrahi daha düşük basınç ve daha iyi görme alanı sonuçlarıyla ilişkiliydi; görmeye özgü yaşam kalitesi farkı anlamlı değildi. Bu ayrım, hastaya yalnız basınç başarısı üzerinden yarar anlatılmaması için önemlidir.
TEDAVİ
NEDBELEŞMENİN YÖNETİMİ
Mitomisin C veya 5-fluorourasil gibi antimetabolitler seçilmiş durumlarda yeni yolun nedbeleşmesini azaltmak için kullanılır. Uygulama zamanı ve yöntemi göz cerrahınca belirlenir. Bunlar evde kullanılacak öneriler değildir. Önceki göz ameliyatı ve inflamasyon gibi etkenler, kanalın kapanma riskinin bireyselleştirilmesini gerektirir.
İZLEM VE ÖNERİLER
DAMLA PLANINDA GÖZ AYRIMI
Ameliyatlı göz ile ameliyat edilmeyen gözün ilaç planları farklı olabilir. Yazılı yönergeye göre hareket edilmeli; iki göze aynı değişiklik otomatik uygulanmamalıdır. İlk dönem kontrolleri basıncın ve cerrahinin işlevinin izlenmesini sağlar. Günlük hafif işler ile zorlayıcı etkinliklere dönüş aynı hızda gerçekleşmeyebilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
GEÇ ENFEKSİYON RİSKİ DE VARDIR
Göz içi enfeksiyonu yalnız ilk günlerde değil, aylar veya yıllar sonra da gelişebilir. Artan ağrı, kızarıklık ve kötüleşen görme halinde derhal göz ekibiyle iletişim kurulmalıdır. Önceki ameliyat tarihinin uzak olması güvence olarak kullanılmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Trabeculectomy (glaucoma surgery), Document 4415 ↗
Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2025-11-12 · Erişim: 2026-10-31
- Trabeculectomy (Glaucoma Drainage) Surgery, PIU1636/1 ↗
Aneurin Bevan University Health Board · Kaynak tarihi: 2026-04 · Erişim: 2026-10-31
- Trabeculectomy for the treatment of glaucoma, GHPI0206_02_25 ↗
Gloucestershire Hospitals NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: 2025-02 · Erişim: 2026-10-31
- Trabeculectomy Surgery Post Operative Advice, LN005057 ↗
Leeds Teaching Hospitals NHS Trust · Kaynak tarihi: 2026-07-22 · Erişim: 2026-10-31
- Trabeculectomy Surgery, HEY416/2025 ↗
Hull University Teaching Hospitals NHS Trust · Kaynak tarihi: 2025-03-31 · Erişim: 2026-10-31
- Evaluating Primary Treatment for People with Advanced Glaucoma: Five-Year Results of the Treatment of Advanced Glaucoma Study ↗
Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2024-07 · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · TAGS: İLERİ AÇIK AÇILI GLOKOMDA BEŞ YIL
Evaluating Primary Treatment for People with Advanced Glaucoma: Five-Year Results of the Treatment of Advanced Glaucoma Study
Anthony J King ve arkadaşları · Ophthalmology · 2024
Çalışma türü: Çok merkezli randomize kontrollü çalışma.
Kapsam: Yeni tanı ileri açık açılı glokomu olan 453 erişkin.
ÖZET
İlk trabekülektomi basınç ve görme alanı sonuçlarında üstündü; görmeye özgü yaşam kalitesinde anlamlı fark yoktu.
Özet okundu. Sonuçlar yeni tanı ileri hastalık grubuna aittir; her glokom türüne veya evresine genellenmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38199528 · DOI: 10.1016/j.ophtha.2024.01.007
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.